«Кейинги кунлар ҳал қилувчи бўлади». Путин ва Макрон қарийб олти соат Украина ҳақида гаплашди

Франция президенти музокаралардан кейинги матбуот анжуманида ўзи ва Путин яқинлашувнинг айрим муайян нуқталари ҳамда кескинликни юмшатиш йўлларини муҳокама қилишгани, у бу масалаларни энди Киев, Вашингтон ҳамда ЕИ ва НАТО бўйича иттифоқчилар билан ҳам гаплашишини айтиб ўтди. Макрон айнан қайси нуқталар ва усулларни назарда тутганини аниқлаштирмади, фақат бу таклифлар тақдири яқин вақтлар ичида ҳал бўлиши мумкинлигини қайд этди.

«Кейинги бир неча кун ҳал қилувчи кунлар бўлади ва биз биргаликда интенсив музокаралар олиб боришимиз талаб этилади», деган Франция президенти Путин билан музокарадан кейин.

Россия етакчиси ҳам айнан қайси масалалар ҳақида гап кетаётганини очиқламаган, аммо у Макроннинг таклифларидан айримларини истиқболли деб атаган. «Эҳтимол бу ҳақда гапиришга ҳали эртадир, лекин унинг қатор ғоялари, таклифларини, менимча, кейинги биргаликдаги қадамларимиз асосига айлантириш мумкин», деган Путин.

Франция президенти муҳим масалаларда, масалан, НАТОнинг очиқ эшиклар тамойили бўйича Путин билан ихтилофлар сақланиб қолаётганини айтган. Россия Шимолий Атлантика альянси Украинани (Грузияни ҳам) сафига қабул қилмаслиги бўйича мажбурият талаб қилади, аммо НАТО ва унга аъзо бўлишга интилаётган Шарқий Европа мамлакатлари бу талабни қатъиян рад этиб, ташкилотга кириш ёки кирмаслик масаласи муайян суверен мамлакат ва блок ўртасида ўзаро ҳал қилинишини айтади.

Ўзаро тушунмовчиликлар ҳақида Путин ҳам гапирди. У НАТО ва АҚШ йўлланган ёзма жавобда Россиянинг муҳим талабларини инкор этганини яна бир бор таъкидлади. «Барча муҳим масалаларда - НАТОни кенгайтирмаслик, чегараларимиз яқинида зарбдор тизимларни жойлаштирмаслик, НАТО инфратузилмаларини 1997 йилги чегараларга қайтариш - нафақат позиция йўқ, ҳатто жавоб йўқ: ҳа ёки йўқ. Биз у ерда саволларимизга жавоб эмас, фақат сиёсий клишелар кўрдик», - деган Путин.

Россия президенти ядровий уруш бошланса, унда ғолиблар бўлмаслигини таъкидлаган.

«Улар НАТО — мудофаа ташкилоти, дея Россияни ишонтиришга уринмоқда, аммо Ироқ, Ливия, Афғонистон ва Сербия аҳолиси бу борада аллақачон ишонч ҳосил қилган. НАТОнинг ҳарбий стратегиясида Россия бевосита рақиб деб аталган. Улар негадир бизнинг ҳарбийлар ўз ҳудудимиз бўйлаб ҳаракатланишини таҳдид деб билади ва шунинг учун дўстона бўлмаган сиёсат юритади. Улар Украинани қурол-яроғ билан шиширмоқда. Киев эса Минск келишувларига риоя этишни истамасдан, русийзабон аҳолини камситмоқда. Улар Порошенкони ҳам таъқиб қилмоқда, аммо биз унга сиёсий бошпана беришга тайёрмиз. Агар Украина НАТОга қўшилса ва Қримни ҳарбий йўл билан қайтариб олса, Европа давлатларининг барчаси ўзи истамаган ҳолда можарога жалб этилади. Агар ядровий уруш бошланса — ғолиблар бўлмайди. Украина Минск келишувларига риоя этиши керак: ёқадими, ёқмайдими — чидаш керак, гўзалим. Биз НАТОдан 30 йилдан бери сўраймиз — ундай қилманг, бундай қилманг, аммо бизни шунчаки игнор қилишмоқда. Ҳозир эса улар таклифларимизга жавоб юборишди, аммо унда ҳам барча асосий саволлар игнор қилинган», деган Россия раҳбари.

Ўтган йил декабри ўрталарида Россия ўз талабларини очиқчасига ва хато кўринишида илгари суриши биланоқ НАТО давлатлари ва Украина бу талабларни бажариб бўлмаслиги ва бу борада музокаралар ўтказиш ҳам иложсизлигини билдиришганди. Ғарбдаги иттифоқчилар хат кўринишидаги ёзма жавобида Украина чегараси ва Беларусда ҳеч қандай асоссиз қўшин тўплаган Россия кескинликни йўқотишга чақирилган, шунингдек, Украина, Грузия ва Молдовадан ҳарбийларини олиб кетиш сўралганди.

Параллел учрашувлар
Бу сўнгги икки йилликда Россия ва Франция президентларининг илк ўзаро учрашуви бўлди. Путин ва Макрон сўнгги бор 2019 йилда юзма-юз учрашганди - ўшанда французлар етакчиси россиялик ҳамкасбини Ложувард соҳилдаги ёзги қароргоҳида қабул қилганди.

Москвага Украина инқирозини муҳокама қилиш учун келган Макрон энди Киевга учган, у 8 февраль куни Украина президенти Владимир Зеленский билан учрашади.

Путин ва Макрон билан бир вақтда Украина атрофидаги вазият Вашингтонда АҚШ президенти Жо Байден ва Германия канцлери Олаф Шолц томонидан ҳам муҳокама этилди.

Шолц учрашувдан кейинги матбуот анжуманида Россия Украинага ҳужум қилган тақдирда, Ғарб санкциялари жуда қатъий бўлиши, Германия бундай чоралардан зарар кўриши, аммо иттифоқчилар билан келишиб ҳаракат қилиш тарафдори эканини айтди.

Байден эса Россия Украинага тажовуз қилса, АҚШ Россия газини Украинани айланиб ўтган ҳолда Европага етказиш учун қурилган «Шимолий оқим-2» лойиҳасини тўхтатиши ҳақида айтган. «Агар Россия яна бостириб кирса... «Шимолий оқим-2» бўлмайди. Биз уни бутунлай тўхтатамиз», деган АҚШ президенти.

У Вашингтон бу мақсадга қандай эришмоқчи эканига аниқлик киритмаган, аммо журналистларнинг шу борадаги саволига жавобан шундай қайд этган: «Ишончингиз комил бўлсин, биз буни қила оламиз».

Сешанба куни Шольц ҳам худди Макрон каби Киевда музокаралар ўтказади. Душанба куни бу ерда Германия ташқи ишлар вазири Анналена Бербок украиналик ҳамкасби Дмитрий Кулеба билан учрашди, аммо унинг президент Зеленский билан учрашуви рўй бермади - ОАВ хабарига кўра, бу учрашуви Украинани қўллаб-қувватлаш борасидаги келишмовчиликлар туфайли бекор қилинган.

Эммануэль Макрон Москвадаги чиқишида Украина мавзусини доимий равишда Шольц билан ҳам, Евроиттифоқнинг бошқа давлатлари раҳбарлари билан ҳам, шунингдек АҚШ ва Британия билан маслаҳатлашиб турганини айтди.

Ғарб мамлакатлари сўнгги ойларда мунтазам равишда Украина чегараларида Россия қўшинлари тўплангани ҳақида бонг уриб келади. Шу кунларда АҚШ президентининг миллий хавфсизлик бўйича маслаҳатчиси Жейк Салливан Россия исталган маҳалда Украинага қарши ҳарбий ҳаракат бошлаши мумкинлиги ҳақида гапирди.

Россия Украинага қарши ҳарбий амалиёт ўтказиш нияти йўқлигини айтиб келмоқда. Аммо Москва Ғарбдан «хавфсизлик кафолати» тақдим этишни (НАТО чегараларини шарққа қараб силжитмаслик ва Украинани ташкилотга қабул қилмаслик) талаб этади.

Узоқ давом этган телефон музокаралари
Путин билан учрашувдан олдин Макрон журналистларга берган интервьюсида «ўз-ўзидан бўладиган мўъжизага ишонмаслиги», лекин мўътадил оптимизмга эгалигини айтган.

Россия президенти матбуот котиби Дмитрий Песков бу музокаралардан «қандайдир ҳал қилувчи бурилиш» кутмасликка чақирган, аммо Путин Макрон билан телефон орқали мулоқотда бошланган муҳокамани давом эттиришга тайёрлигини қайд этган.

Елисей саройидагиларнинг хабар қилишича, ўзаро учрашувдан олдин Макрон Путин билан беш марта телефон орқали мулоқот қилган. Кремл баёнотига кўра, Путин ва Макрон ўртасидаги сўнгги телефон мулоқоти 3 февраль куни ўтказилган ва бу икки сиёсатчининг бир ҳафта ичидаги учинчи телефон мулоқоти бўлган.