Президент Шавкат Мирзиёев 11 май кунги йиғилишда ғаллани давлат томонидан сотиб олиш ва сотишда бозор нархларига ўтилишини эълон қилди.
“Бугун халқимиз, фермер-деҳқонларимиз анчадан буён кутган ушбу ислоҳотларимизнинг янги босқичини бошлаймиз. Қанчалик қийин бўлмасин, 1 июндан бошлаб ғаллани давлат томонидан сотиб олиш ва сотишда бозор нархларига ўтамиз.
Шунингдек, фермер ва кластерлар ўзлари етиштирган ғалласини биржа савдоларига олиб чиқишлари учун ҳам барча имкониятлар яратилади”, деди президент.
Бу йил давлат ресурслари учун сотиб олинадиган 1 тонна буғдойга 3 млн сўм тўланади, бу – ўтган йилгидан 2 баробарга юқори. Сотиб олинган буғдой ойма-ой биржага чиқарилади ва агар нархлар ошса, фермерларга ўртадаги ижобий фарқ ҳам тўлаб берилади.
Kun.uz бу ислоҳотнинг фермерлар ва кластерларга қандай имкониятлар яратиши, ғалла ислоҳотининг нон нархига таъсири бўйича иқтисодчи Отабек Бакиров ва вилоятлардаги фермерлар фикри билан қизиқди.
Таъкидлаш керакки, ҳуқуқий жиҳатдан шу пайтгача ҳам фермерлар ўзи етиштирган маҳсулотни эркин, бозор нархларида сотиш ҳуқуқига эга эди, бироқ амалда давлат эҳтиёжлари учун етиштирилган маҳсулотга нарх бозор тамойилларига риоя этмасдан, марказлашган ҳолда маъмурий усул билан белгиланиб келинди. Бу эса фермерларнинг жиддий зиён кўришларига сабаб бўлган.
Отабек Бакиров, иқтисодчи:
— Ғалла ислоҳотининг эркин бозордаги ун ва нон нархларига ҳеч қандай таъсири бўлмайди. Чунки бусиз ҳам ун ва нон тўлиқ бозор шартларида ишлаяпти.
Субсидияланадиган ун (арзонлаштирилган ун) тарқатиш тизими тугатилади. Бусиз ҳам бу тизим амалда ишламаётган эди. Охирги 2 йилда (пандемия даврида бир муддат ишлади) кимдир арзонлаштирилган ун олганини кўрганим ҳам, эшитганим ҳам йўқ.
Ягона таъсир сезилиши мумкин бўлган нархлар бу – буханка (қолипли нон) нархлари бўлади. Буханка нархлари 2018 йилда “эркинлаштирилган” деб эълон қилинган бўлса-да, амалда субсидиялаштириб келинган.
Нон нархи ошади, ун қиммат бўлади деб ваҳима қилишга умуман асос йўқ. Аксинча, агар бугун айтилган гаплар амалда ишласа, ун ва нон нархи мувозанатлашади ва секин-аста арзонлашади ҳам.
