Муҳаммад Алининг «туғилиши»
Муҳаммад Али номи (Исломни қабул қилишидан олдин - Кассиус Клей) Американинг «Ислом миллати» ташкилоти билан чамбарчас боғлиқ. Бу ташкилот афро-америкаликларнинг сиёсий ва диний ҳаракати бўлиб, анъанавий Исломдан фарқ қиладиган ўз қадриятларига таянган. Ташкилотнинг асосий мақсади Қўшма Штатлар ва бутун дунёда қора танлиларнинг маънавий, ижтимоий ва иқтисодий аҳволини яхшилаш бўлган.
Муҳаммад Али 1964 йилда ушбу ташкилотга расман аъзо бўлади. Кассиус Клей номидан воз кечиб, Муҳаммад Али исмини олади. Дастлаб унинг янги исми бир неча журналист томонидан тан олинган. Бунга жавобан Али олдинги исми «қулларга хос» бўлганини айтган, «уни мен танламадим, бундай исмни хоҳламайман», деган.
Алининг урушга қарши позицияси
1966 йилда Али Вьетнам урушида қатнашаётган АҚШ Қуролли Кучлари сафига чақирилиши керак эди. Аммо боксчи армияда хизмат қилишдан бош тортади. «Бу уруш диний эътиқодимга зид, унда қатнашмайман», дейди у. Али ҳатто Қуролли Кучлар сафидаги хўжалик ишларида қатнашишни ҳам истамаган. Чақирув кенгашига ёзган мактубида у диний қарашлари туфайли ҳарбий хизматдан воз кечишини билдирган.
1967 йилда Нью-Йорк штатининг Атлетика комиссияси ҳарбий хизматни ўташдан бош тортгани учун унинг бокс лицензиясини тўхтатиб қўяди. Ушбу амалиёт бошқа барча штатларда ҳам қўлланилади. Натижада, Али 4 йил давомида расмий жангларни ўтказмаган. Ҳатто хориждаги мусобақаларда ҳам иштирок этиш ҳуқуқидан маҳрум бўлган.
Шу йили Али ҳарбий хизматни ўтамаса, жиноий жавобгарликка тортилиши мумкинлиги ҳақида расман огоҳлантирилади. Бироқ барибир ўз фикридан қайтмайди. Оқибатда, унинг устидан жиноят иши очилади.
1967 йил 19 июнда суд бўлиб ўтади. Тўққиз соатлик маҳкамадан сўнг, ҳакамлар ҳайъати Алини айбдор деб эълон қилади. У 5 йиллик қамоққа маҳкум қилинади ва 10 минг доллар жаримага тортилади.
Аммо Алининг адвокатлари ҳукм устидан апелляция беришади. Суд маҳкамалари давом этар экан, у озодликда қолади. 1971 йил 28 июнда АҚШ Олий суди Алининг иши бўйича янги ҳукмни чиқаради. Боксчи ўз диний қарашлари туфайли ҳарбий хизматдан бош тортишга ҳақли деб топилади. Али оқланади ва барча ҳуқуқлари тикланади. Унинг яна дунё бўйлаб саёҳат қилишига ва мусобақаларда иштирок этишига йўл очилади. 1972 йилда Муҳаммад Али Маккага ҳаж қилади.
