Ислом молияси бозорида исломий банклардан кейин кенг ва тезкор ривожланаётган молиявий сектор – сукук қимматли қоғозларидир. 2021 йил якунларига кўра Ислом молиясининг глобал активлари йиллик ўртача 13% ўсиш билан 3,374 трлн долларга етди, шундан 767 млрд доллари амалдаги сукук қимматли қоғозлари бозорига тўғри келмоқда.
Таҳлилчиларнинг ҳисоб-китобига кўра, жаҳонда сукук молиявий сектори 2027 йилга бориб ўртача йиллик 17% ўсиш билан 1,98 трлн АҚШ долларига етади. Сукук орқали йирик лойиҳаларни, саноат ва бизнесни молиялаштириш форс кўрфази давлатлари ва Жанубий Осиё давлатларида тобора муҳим воситага айланиб бормоқда.
Сукук қимматли қоғози
Сукук – бу номинал қиймати тенг бўлган сертификатлар бўлиб, улар маълум бир лойиҳанинг моддий активлари, кўрсатилаётган хизматлар, активларга эгалик ҳуқуқининг бўлинмас улушини тасдиқлайди (AAOIFI ташкилоти таърифи).
Ҳар бир жорий қилинаётган сукук қийматга эга активга асосланган бўлиши керак, бу эса ўз навбатида фоиздан (судҳўрликдан) сақланиш имконини беради. Сукукнинг бир неча хил молиявий структуралари мавжуд бўлиб, улар ижара сукуки, муробаха сукуки, мудораба сукуки, мушарака сукуки, салам сукуки, истисна сукуки, гибрид сукук турларидир.
Сукукнинг иқтисодий самарадорлиги
Сукук орқали иқтисодий, ижтимоий, экологик лойиҳаларни маҳаллий ва хорижий инвесторларни жалб қилган ҳолда молиялаштириш мумкин. Сукукнинг актив ва актив яратишга асослангани иқтисодиётда активлар ва хизматлар яратилишига, даромадлар ошишига олиб келади. Унинг бевосита реал активларни яратиши ҳамда мақсадли ишлатилиши, маҳаллий ва хорижий инвесторларни хавфсиз молиявий тизим сифатида ўзига жалб қилади.
Сукукнинг ривожланиши корпоратив бошқарувни такомиллаштиради, компанияларнинг ҳисоботлари очиқлигини ва шаффофлигини таъминлайди.
Ўз навбатида, капитал бозорининг ривожланиши давлатнинг ташқи қарзларга бўлган талабини ҳамда бюджет тақчиллигини камайтиради.
Сукук ва авиация
Aвиация – жаҳон ялпи ички маҳсулотида 3,5 трлн долларни ташкил этиб, тахминан 88 миллион иш ўрни яратган ва дунё сайёҳларининг 60 фоизга яқинини ўз манзилларига етказиб қўядиган улкан тизимдир. Авиация соҳаси иқтисодиётнинг ўсишини таъминлайди, иш ўринлари яратади, халқаро савдо ва туризмни осонлаштиради. Инвестициялар ва ғоялар оқимини таъминлайдиган тезкор транспорт тармоғидир.
