“Бу кетишда Тошкент Жакартанинг ҳолига тушади” — Беҳзод Ҳошимов

Сиз айтган яшил зоналар қисқарди – бу факт, нафақат дарахтлар кесилди, боғлар ҳам яксон қилинди. Кўпчилик билмаслиги мумкин: Тошкент шаҳрида янги консерватория ўрнида кичкина кўл ва у ерда яшил зона бўлган. Ўша кўл ҳам қуритилди. Яна Миллий боғ, балки бир нечта кўллар, масалан “Роҳат”, “Бахт” кўли, ариқлар, жарликлар бетонлаштирилди. Шаҳар ичидан ўтадиган ариқларни назарда тутяпман. Кореядаги битта шаҳарда ариқни ёпиб ташлаб бетон қилиб йўл қилишган, лекин мамлакатга янги президент келганидан кейин ариқни қайта очишди. Аминманки, Тошкент шаҳри ривожланишининг энг тубига яқинлашдик”, – дейди у.

Қобиловнинг фикрларини давом эттирар экан, Ҳошимов Дубайдаги чўл баҳонаси Тошкентда бўлмагани, аксинча, пойтахт “Дубай” қилинганини айтади.

“Масалан, Тошкент билан Дубай солиштирилди. Тошкент, Дубай ва биз юқоридаги айтган Лас-Вегаснинг ўхшаш жиҳати ҳар учаласида йўлларнинг устидан қилинган пиёдалар ўтиш йўлагининг борлигидир. Менимча, бу нарсани Дубай Лас Вегасдан кўрган, бизникилар эса Дубайдан. Бизга ўша дидсизликни олиб келишди. Дубай билан Лас Вегасда чўлда қурилган шаҳар деган баҳонаси бор, лекин Тошкентда бундан 200 йил олдин ҳам одамлар яшарди, шаҳардан ариқ ўтарди, одамлар дарахт экарди. “Сквер”да кесилган дарахтларнинг кўплари 19-аср ўрталарида экилган. Дубайда дарахт экса унадими, деган масала турибди, биз эса бор нарсани Дубай қилдик. Дубай қилишни ёмон маънода айтмаяпман, бу шаҳарни чўллаштириш, бетонлаштириш нуқтайи назаридан”, деди Қобилов.

Суҳбат давомида Қобилов келажак авлодлар биз бетонлаштирган шаҳарга яшилликни қайтариш учун қиммат тўлов қилишини таъкидларкан, улар кўллар ва жамоат транспортини қайтаришига, шаҳар марказидан ўтган, “Формула-1 учун мўлжаллангандек” кўринадиган эни жуда кенг йўллар бузилиб, шаҳарга оид ҳар бир иш жамоатчилик билан муҳокама қилинишига умид билдиради.

Ҳошимов Индонезия пойтахти Жакарта шаҳрининг бугунги аҳволи ҳақида гапирар экан, бу кетишда Тошкент шу даражага боришини тахмин қилади.

“Сингапур ва Жакартанинг ораси – самолётда 40 дақиқалик йўл. Жакарта кўп жиҳатдан Тошкентга ўхшайди. Кўчалари ниҳоятда кенг, лекин йўллар жуда тирбанд. Одамлар машинасига ёстиқлар қўйиб қўйишган: бир хил “пробкалар”да ухлашга тўғри келади. Шаҳар деярли юрмайди, айниқса иш кунлари.

Сингапурда эса шаҳар марказидан аэропортга 15 дақиқада етиб оласиз, Жакартада бу 1 соат ва қачон келишингиз ноаниқ. Жакартада ҳам Ўзбекистондаги каби бензинга субсидиялар бўлган. Бир неча йиллар олдин мамлакатда аҳоли даромадлари жуда тез ўсган, натижада одамларда машина олишга имконият бўлган ва ҳамма машина олишни бошлаган.

Гарчи Жакартада машина арзон, бензин арзон, шаҳарда машинада юриш бепул бўлса ҳам, аксар жакарталиклар қиммат Сингапурни яхши кўришади. Ваҳоланки, Сингапурда йўлда юриш қиммат (шаҳар марказига кириш пулли). Ихтиёрий жакарталикдан сўрасангиз, Сингапур яхшими ёки Жакарта деб, албатта Сингапур дейди. Лекин ўзларига келинглар унда, Сингапурдагидек қилайлик, бензинга субсидияни тўхтатайлик, десангиз, рози бўлиши мушкул.

Айтмоқчиманки, бу кетишда Тошкент ҳам Жакарта бўлиб, икки соатлаб тирбандликда туриш – бу келажагимиз. Анча қийналганимиздан кейингина нимадир қиламиз”, – деди у.

Қобилов эса Жакартада ҳаракатланиш ҳаддан ташқари қийинлашиб кетгани сабаб ҳукумат ҳатто пойтахтни кўчириш ҳақида ўйлаётгани, маъмурий бинолар шаҳардан ташқарига кўчирилиши режа қилинаётганини айтади. “Тошкентда ҳам ҳозир қанча маъмурий бинолар боғлардан кўра кўпроқ жойни эгаллаган. Шу нарсалар ҳам инобатга олиниши керак, деб ўйлайман”, – дейди у.

Ҳошимовнинг фикрича, ҳозир Тошкентни “қутқариб турган” нарса – камбағаллик, яъни машиналарга божларнинг баландлиги, савдога тўсиқлар. Иқтисодчи агар одамларнинг даромади ўсиб, божлар олиб ташланса, автомобиллар нархи тушиб, шаҳарда транспорт коллапси рўй беришини тахмин қилади.

“Божлар шундоқ ҳам олиб ташланиши керак, бу шарт. Ҳозир шаҳар аҳолисининг 30 фоизида машина бор деб тасаввур қилсак, божлар олиб ташланса, 70 фоизида машина бўлади дейлик – Жакартанинг тақдирини тўлалигича  такрорлаймиз”, – дейди у.

Қобилов Ҳошимовнинг фикрларини давом эттирар экан, шаҳар инфратузилмаси борасида ёзган мақолаларининг бирида “Тошкент Дубай бўлишини хоҳлайсизларми?” дея саволни ўртага ташлаганини эслайди. “Демак, ҳақиқатан шаҳарни Дубай қилишмоқчи, агар мақсад шу бўлса, охирги гаплардан кейин тўғри йўлда экансиз, деб қўйдим”, дейди у.