Шаҳар марказидаги харобада яшаётганлар: улар “юқори”нинг беқарорлиги сабаб шу ҳолатга тушган

Беш йил аввал Самарқанд шаҳри, Амир Темур кўчасидаги уйларда истиқомат қилиб келган бир гуруҳ фуқаролардан яшаб турган уйларини бўшатиб қўйиш талаб қилинган. Асос сифатида ушбу ҳудуд давлат эҳтиёжи учун олинаётгани, бу жойларда йирик лойиҳа амалга оширилиши айтилган. Яъни Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 30 июндаги “2017-2019-йилларда Самарқанд шаҳри ва Самарқанд вилоятининг туризм салоҳиятини жадал ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорига асосан мазкур ҳудудда “Samarqand city” туризм зонаси қурилиши режалаштирилган.

Табиийки, бундай катта, дабдабали лойиҳага фуқаролар ҳеч қачон қарши боролмайди. Яшаб турган уйи, мулкини ташлаб, давлат билан келишишга мажбур бўлишади. Ва шундай бўлди ҳам.

Бироқ Kun.uz’га қилинган мурожаатга кўра, ҳудуддаги иккита икки қаватли уйларда яшаб келганлар бирин-кетин хонадонларидан чиқарилган. Фуқаролар билан алоҳида-алоҳида келишувлар бўлган. Буни қарангки, маълум муддат ўтгач, лойиҳа ўзгарган. Бу вақт ичида хонадонини бўшатиб қўйган фуқароларнинг мулки аллақачон бузиб бошланганди. Мана, беш йил ўтибдики, хонадонларни бўшатиб улгурмаганлар билан ҳеч ким ҳисоблашмаяпти. Инфратузилма, хавфсизлик унутилган бу ҳудудда улар ибтидоий яшашга мажбур бўлмоқда.

Ислом Исмоиловнинг айтишича, бузилишга қадар подъездда бешта оила яшаб келган. Ҳозир бутун бошли подъездда фақат унинг оиласи истиқомат қилади. Кўчиб кетганларнинг уйлари бузиб олинган, эшик-деразалар йўқ. Уй жуда хунук манзара касб этган. 

Харобадан чиқиб кетишга улгурмаганлар бугун уяляпти. На меҳмон чақириш, на яшаш мумкин. Хонадон эгаларига ҳар томонлама хавф ортиб бормоқда. Дайдилар, маст-аластлар ташлаб кетилган уйларни макон тутишяпти. Аслида ушбу ташландиқ бинони уй ҳам деб бўлмайди. Энг қуйидан энг юқорига қадар қилинган мурожаатларга жўяли жавоб берадиган масъулнинг ўзи йўқ.

Рустам Наханов шу вақтга қадар кўплаб ташкилотларга мурожаат қилингани, бироқ наф бўлмаётганини айтмоқда. Фавқулодда вазиятлар вазирлигига қилинган мурожаат ҳам самарасиз қолган. Вазирлик ходимлари ҳолатни ўрганган, уй ҳақиқатан ҳам авария ҳолатида эканини эътироф этишса-да, фуқароларга ёрдам беришолмаган.

“Бу ерда тўрт йилдан буён бирламчи талабларга ҳам мос бўлмаган антисанитария ҳолатида яшаб келяпмиз. Ҳокимлик бошида компенсация берди, қўшниларимизнинг ярми кетишди. Биз, олтита квартирадаги қўшнилар эса аросатда қолиб кетдик. Бунақа ҳолатда ортиқ яшаб бўлмайди. Ҳамма нарса синиб ётибди, томдан чакка ўтди, кейин сувни ўчиришди. Уйдаги санитария ҳолати даҳшатли даражада. Ўргимчак, суварак ўрмалаб юради, итлар ҳам келади. Очиқ қолган уйларда қотиллик ҳам бўлди. Бошимиздан нималар ўтмади, дейсиз. Бизнинг ҳолатимизга бефарқ бўлмай қандайдир чора кўришларини сўраймиз”, – дейди Наталя Иванова.

Бу уйларда қолиб кетганлар ўжарликдан, давлатнинг талабига бўйсунмагани учун яшаб келмаяпти. Улар чорасиз, бошқа борадиган жойи йўқ. 

Шаҳарнинг қоқ марказидаги харобада яшаётганлар тақдири бўйича Самарқанд шаҳар ҳокимининг соҳа бўйича ўринбосари Фируз Нажмиддиновдан маълумот олишнинг имкони бўлмади.

Тан олиш керак, бу мавзуга ҳоким ўринбосари Нажмиддинов масъулиятни бўйнига олиб жавоб бера олмаслиги олдиндан маълум эди. Чунки лойиҳа кўлами йирик ва бундай лойиҳалар ҳақида одатда расмиятчилик учунгина маҳаллий ҳокимликларнинг қарор ва ҳужжатлари тайёрланади. Яъни маҳаллий ҳокимлик бу ерда амалда шунчаки ижрочи, ғоя ва таклиф анча юқоридан берилади.

Бироқ битта ҳақиқат бор. Ҳозирги вақтда Самарқанд шаҳри марказидаги ярми бузилган уйларда яшаб келаётганларнинг тақдири ҳақида кимдир бош қотириши шарт. Уларнинг ҳолидан хабар олиш, муаммога ечим топиб бериш керак.

Шу ўринда бир савол. Юқорида тилган олинган Вазирлар Маҳкамасининг қароридан келиб чиқиб ҳудудда 2017-2019-йилларда “Samarqand city” туризм зонаси қурилиши керак эди. “Samarqand city”қани? Лойиҳа ўзгардими, ўзгарган бўлса, нега ўзгарди? Нега бизда энг юқори маҳкамада тасдиқланган қарорларни бемалол ўзгартириш мумкин? Борингки, лойиҳа сабаб жабрланганлар, зарар кўрганларга давлат эҳтиёжи учун уйингни бўшат, деб важ келтирганлар ҳозир қаерда?

Kun.uz мавзуга яна қайтади.

Исомиддин Пўлатов,
Kun.uz мухбири
Тасвирчи ва монтаж устаси: Фахриддин Ҳотамов.