“Ухласам ҳам миямга ғоялар келаверади” – махсус билимсиз ускуналар ясайдиган бухоролик уста ҳикояси

Мактабни битириб, пахта заводида ишчи бўлган Ҳаким Ўринов махсус билимга эга эмас, лекин қишлоқларда одамларнинг оғирини енгил қиладиган – ўрикнинг данагини айирадиган, гилам ювадиган, дон маҳсулотларини ёрма қиладиган қурилмаларни ясайди. Унинг укаси илмий изланувчи, ака-укалар биргаликда данак чақадиган ускуна устида ишлаяпти.

Ҳаким Ўринов Бухоро вилояти, Шофиркон тумани, Ҳовлипоён қишлоғида яшайди, “эски бозор”дан материаллар сотиб олиб, турли ускуналар ясайди. Улар қишлоқдаги кундалик юмушларни бажаришда қўл келади. Қизиғи, қаҳрамонимиз бундай нарсаларни махсус билимларсиз ясаб келади.

“Мактабни битириб, 1994 йил пахта тозалаш заводига ишга кирганман. 14 йилдан бери иккинчи гуруҳ ногирониман. Қандли диабет билан оғриганман. Миямда кўп ғоялар бор, улар "флешка"ларга сиғмаса ҳам керак. Аммо имкониятларим чекланган, маблағ етмайди.

Биринчи марта сув чиқарадиган насос ясаганман, ундан кейин пахта тозалайдиган ускуна. 8 метр чуқурликдан сув олиб чиқадиган насосларим ҳам бор. Кимга насос керак бўлса, мендан сўраб келади, қўлимдан келганча халққа ёрдам бераман”, – дейди Ҳакимжон Ўринов.

У мева ва сабзавотларнинг шарбатини сиқиб чиқарадиган аппарат ҳам ясаган.

“Мотордан бошқа ҳамма нарса қўлда ясалган, бундан фахрланаман. Ҳамма нарсанинг шарбатини чиқариб, уруғи ва пўчоғини ажратади. Бундай ускуна бизга Хитойдан келади, мен ўзим ясаганман. 10 минутда 15 килограмм маҳсулотни қайта ишлайди”.

Ҳаким аканинг яна бир ускунаси брикет ишлаб чиқаради. Унинг аралаштиргичлари қўлда тайёрланган. Тошкўмир қумини брикет қилиб чиқаради – қотириб, пресслаб беради.

“Айрим ускуналар устида йиллаб ишлайман. Масалан, шлакоблок аппаратимни ясашга 6 ой сарфладим. Дон маҳсулотларини ёрма қилиб берадиган ускунам ҳам бор, маккажўхори каби маҳсулотларни эзиб беради. Блендер, гилам ювадиган мослама ҳам ясаганман. Бунинг учун тайёр чўткалардан фойдаланганман”.

Қаҳрамонимиз мосламалар учун керакли материалларни эски бозордан сотиб олади.

“Куним ишсиз ўтмайди, ўзимни ўзим банд қилганман. Анчасини сотганман зарурият бўлганда; масалан, сув насосларини, ўрикни данагидан ажратадиган мосламани ҳам сотганман. 8,5-9 метрдан сув тортадиган мосламани Россия моторига насос ўрнатиб тайёрлаганман”.

Унинг турмуш ўртоғи Муҳаббат Ярашева қишлоқ врачлик пунктида ишлайди. Улар турмуш машаққатларида бир-бирига суянади. Муҳаббат опа Ҳаким аканинг ишларига ёрдам беради, қўллаб-қувватлайди.

“Орзуларим хўжайиним билан фарзандларимизнинг роҳатини кўриб, ҳузур ва ҳаловатда яшаш. Турмуш ўртоғим узоқ йиллардан бери касал бўлсалар ҳам турли ускуналар ясайди. Шулар билан одамларга фойда тегса дейман. Кўп нарса ясай оладилар, аммо маблағ масаласи муаммо. Станоги бўлишини орзу қилади, агар шу бўлса, кўп нарса ясайман дейдилар”, – дейди Муҳаббат Ярашева. 

“Бахтлиман, 4 нафар қизим бор. Қизларим ўғилдан ҳам яхши қарайди, ҳар 6 ойда даволанаман. Ўзим даволанишни чўзиб юрсам ҳам, энг кичкина қизим мажбурлаб шифохонага ётқизади. Ўғилдан ҳам яхши қарайди. Кичик қизим Ўғилой – талаба. Самбо бўйича Ўзбекистон чемпиони. Ютуқлари,медаллари бор. Ўғлим йўқлигидан афсусланмайман, ўғилдан ҳам яхшироқ қизларим бор”, – дейди Ҳаким ака.

Оиланинг асосий даромади нафақа пуллари ва Муҳаббат опанинг ойлигидан. Ҳаким ака эса одамларнинг электропайванд ишларини қилиб пул топиб туради.

“Шу халқ бор экан, оч қолмаймиз. Муҳими қийин босқичлар ортда қолди, 4 қизни улғайтириб, уйли-жойли қилиш… Мен касалга чалинганимда аёлим югурди. Қизларимиз контракт билан ўқиган пайтлар бўлди, 2 нафар қизим контракт билан бирданига ўқиди, кўп қийналдик ва энди яхши кунларга етиб келдик”, – дейди қаҳрамонимиз.

Ҳаким Ўриновнинг укаси Шерали Ўринов техника университетида ўқитувчи. Ака-ука бирга янги станок ясаяпти.

“У данакни чақадиган ускуна бўлади. Мен ўзим ясаган ускуналарнинг чизмасини чиза олмайман, мен айтиб тураман, ўзи чизди. Унинг чизмалари Тошкентгача борди. Данак чақадиган янги ихтиро бўлади.

Тўғрисини айтсам, ухласам ҳам кечаси миям ишлаб туради. Фақат янгилик қилгим келади, нимадирлар яратгим келади. Фақат ғоя келаверади. Ўзбекистонда бўлмаган бошқача турдаги сув насоси ғояси бор, энди ясайман. Фермерларга жуда қулай бўлади”, – дейди Ҳаким ака. 

Ҳамма нарсам етарли, соғлиғим бор, шунинг ўзи етади, дейди қаҳрамонимиз. Ҳаким ака аёли билан бирга Маккага боришни орзу қилади.

Мадина Очилова тайёрлади.
Монтажчи – Абдусалим Абдувоҳидов