Лекин шу нарса аниқки, Россия тарафдорлари жуда кўп. Сабаби оддий: Россиянинг ўзбекистонликлар онгига таъсири жуда катта! Ниҳоятда катта. Ҳатто Ўзбекистон ОАВ таъсиридан кўра каттароқ! Чунки Ўзбекистон ОАВ, айниқса, ТВ каналларининг бу уруш борасидаги ўз қарашлари йўқ. Украина ОАВ ёки бошқа инглиз тилидаги халқаро телеканалларнинг Ўзбекистон халқига таъсири эса мутлақ мавжуд эмас.
Демак, 36 миллионлик катта майдон – Россия пропагандасига тўлиқ қўйиб берилган. Муқобил ахборот жуда заиф ёки деярли мавжуд эмас. Тўғри, йил бошида бошқа хорижий ОАВ ТВ пакетларига қўшилди. Лекин бу вазиятни кучли ўзгартирмади. Сабаби – тил барьери.
Айтиш керакки, ушбу уруш бошланган 2022 йил февралида, Россия тарафдорларининг сони ва салмоғи кўпроқ эди. Тахмин қиламанки, 90 фоиз аҳоли бу урушга Россия пропагандасининг кўзлари билан қарар эди. Ҳозир, назаримда, бу миқдор анча камайди: балки 55-65 фоиз ташкил қилар. Лекин барибир кўпчилик Россия аргументларига ишонади, қабул қилади.
Хўш, Россия пропагандасининг асосий қарашларига тўхталсак.
Биринчидан, нима учун Россия ахборот оқимини “пропаганда” деб аташ мумкин? Пропаганда – бу шундай ахборот оқимики, ҳақиқат эмас, ёлғон устувор бўлади. Онгли равишда баъзи маълумотлар яширилади. Инсонларга тўғри маълумот эмас, мақсадли маълумот берилади, уларни алдаш кўзланади.
Демак, Россия ОАВ пропаганда билан шуғилланяпти, сабаби, бугун Россия телеканалларида ахборот плюрализми йўқ. Давлатнинг ичкарисидаги барча ОАВ фақат битта позицияда, бошқа позициядаги қарашлар билан давлат курашяпти. Давлатда ахборот плюрализми йўқ бўларкан, бу давлат нодемократик ҳисобланади, ва ахборот пропаганда тусини олган бўлади.
Уруш бошлангач, жуда кўплаб мустақил ва танқидий ОАВ ёпилди, журналистлар ҳамда фаоллар Россиядан чиқиб кетди. Баъзилари қамалди. Россиянинг ахборот сиёсати жуда шиддатли ва аёвсиз кураш тусини олди. Кимки Кремл томонидан айтилаётган фикрларга қўшилмаса, ёки танқид қилса, давлатнинг бутун қаҳр-ғазабига учраяпти.
Давлат ахборот сиёсати бир ёқлама бўлмаслиги учун, ҳар хил қарашлар бўлиши керак. Бунинг учун, сиёсий плюрализм бўлиши керак. Мисол учун, АҚШда аксар ОАВ Украина тарафдори бўлса-да, Россия ва Путинни ҳимоя қиладиган сиёсатчилар, ОАВ ва фаоллар ҳам бор. Россиядан фарқли, АҚШда Путин тарафдорларини ҳеч ким репрессия қилмайди, қила олмайди.
Москва “Украинанинг НАТОга кириши – Россия учун таҳдид” дейди. Ҳақиқатда, собиқ СССР қулаши билан НАТО анча кенгайди. Лекин НАТОга кирган давлатларнинг ягона мотиви – ўзларини Россиядан ва бошқа таҳдидлардан ҳимоя қилиш бўлди. НАТО бу янги аъзоларга яширинча ёки ошкора босим қилгани йўқ.
