19 октябр куни Қирғизистон парламентида чорва молларини ўғирлаганлик учун 10 йилгача қамоқ жазоси тайинлаш масаласи муҳокама қилинди. Қирғизистон жиноят кодексини муҳокама қилган депутатлар унга чорва ўғирлаганлик учун алоҳида модда қўшмоқчи. Муҳокама давомида қиз ўғирлаш ва мол ўғирлаш таққосланди.
Сўзга чиққан депутатлардан бири Мейкинбек Абдалиев чорва ўғирлаш оғир жиноят экани, аммо қиз ўғирлаш шунчаки одат эканини айтди.
Бошқа бир депутат Достон Бекешев қорамол ўғирлаганлик учун узоқ муддат қамоқ жазоси тайинлашга қарши чиқди. У инсон ва ҳайвон ҳаётини таққослаб бўлмаслигини айтган.
«Одатда одам ўғирланса, унга 7-10 йилгача қамоқ жазоси тайинланади. Мол ўғирлаш учун эса 12 йиллик қамоқ жазоси таклиф қилинмоқда. Бу тўғри эмас, ахир инсон ҳаёти қадрлироқ-ку. Уйланиш учун бўлса ҳам қиз ўғирлаганларга 7 йил берилади, мол ўғриларига эса 8 йил, бу ортиқча санкция. Ахир шафқатсизларча одам ўлдирганлик учун ҳам шундай жазо назарда тутилган», деган депутат Бекешев.
Қорамол ўғирлаш учун жазони кучайтириш тарафдорларидан бири бўлган депутат Абдалиев эса қиз ўғирлаш шунчаки қирғизча одат эканини айтди.
«Сиз қиз ўғирлаш ҳақида гапирдингиз, хафа бўлманг-у, бу одат, ота-боболаримиз шундай қилган. Ҳайвон ўғирланади, одам эса олиб қочилади. уни қайтиб сотишмайди, унга уйланишади», деган депутат Абдалиев. Бекешев эса қиз болани унинг ихтиёрига қарши ўғирлаб кетишса, бу одат эмас, жиноят эканини айтди.
Маълумот учун Қирғизистон қонунчилигига кўра, никоҳдан ўтиш мақсадида одам ўғирлаш учун (агар бу ҳолат исботланса) 5 йилгача қамоқ жазоси тайинланган. Ўғирланган одам вояга етмаган бўлса, 7-10 йилгача қамоқ жазоси белгиланади.
Қиз ўғирлаш
Қиз олиб қочиш Қозоғистон ва Қирғизистонда оммалашган одат ҳисобланади. Унга кўра, куёв ва дўстлари қизни олиб қочиб куёвнинг уйига олиб боришади. У ерда куёв «ўлжа билан қайтишини» кутиб турган яқинлари келинни унга тегишга кўндиришга уринади. Одатда ўғирлаб кетилгач уйга қайтишни номус билган қизлар эрга тегишга рози бўлади.
Бугунги кунда бу удум одатда келин бўлмишнинг розилигига кўра амалга оширилади. Яъни келин ва куёв ўзаро турмуш қуришга рози бўлгач, қиз олиб қочилади. Лекин ҳамон қизларни розилигисиз олиб қочиш ҳолатлари кузатилиб туради. Аслида эски одатда ҳам қизнинг ўзи рози бўлмаган ҳолатда уни ўғирлаш қирғизларда зўрлаш деб қабул қилиниб, қораланган.
