Россия ва Украина ўртасидаги катта уруш Қора денгизни савдо кемалари қатнови учун энг хавфли жойга айлантирди, деб ёзмоқда Financial Times. 2026 йил бошидан буён у ерда камида 40 денгизчи ҳалок бўлган. Таққослаш учун – АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши уруши туфайли қатнов қийинлашган Ҳўрмуз бўғозида бу даврда ҳалок бўлган денгизчилар сони 24 нафарни ташкил этади.
Ambrey компанияси ва Халқаро денгиз ташкилоти маълумотларига кўра, йил бошидан буён Қора денгизда 570 дан ортиқ кема зарбага учраган. Улардан айримларига тасодифан ҳужум қилинган, аксари эса қасддан нишон сифатида танланган – Россия ҳам, Украина ҳам экспорт даромадларидан маҳрум этиш учун бир-бирининг денгиз орқали ташувларига халал беришга интилмоқда.
Энди Қора денгиздаги ҳарбий хавф-хатарларни суғурталаш нархи кема корпуси қийматининг 15 фоизигача етиши мумкин. Бу Форс кўрфази кемалари учун белгиланган ставкадан деярли икки баравар юқори. Ҳарбий хавф-хатарлар хавфи энг юқори бўлган ҳудудлар эса Руминия, Болгария ва Туркиянинг ҳудудий сувларидан ташқари деярли бутун Қора денгиз акваториясини қамраб олади.
Яқин Шарқдан Ҳўрмуз бўғози орқали нефт ташиш энди фойдалироқ ва хавфсизроқ бўлиб қолди. Шу туфайли кемачилик компаниялари Қора денгизда ишлашдан бош тортиши ёки суғурталаш арзонроқ тушадиган эски кемалардан фойдаланиши тобора кўпроқ учрамоқда.
Экипаж аъзолари Сурия, Миср ва Озарбойжондан йиғилади. FT нашри маълумотига кўра, суриялик денгизчилар Қора денгизда бир ойда 800 доллар атрофида маблағ ишлаб топади. Ҳарбий ҳаракатлар зонасида ўтадиган ҳар бир кун учун уларга икки ҳисса ҳақ ваъда қилинади. Кема ҳужумга учраши оқибатида ҳалок бўлган тақдирда, унинг оиласига 25 мингдан 50 минг долларгача товон пули тўланади.
Сентябр ойида Украина пилотсиз тизимлар кучлари бошлиғи Роберт Бровди украин ҳарбийлари ўн бир ҳафта давом этган амалиёт доирасида россияликларнинг 300 дан ортиқ кемасига зарба берганини маълум қилганди. Бу амалиёт вақтида нафақат санкция остидаги танкерлар, балки ғалла ташувчи юк кемалари ҳам нишонга айланган.
Бунга жавобан Россия ҳам Украина портларидан фойдаланувчи кемалар бўйлаб зарба беришни кучайтирди. Ambrey компанияси ҳисоб-китобларига кўра, сўнгги 45 кун ичида Россиянинг Қора денгиз акваториясидаги ҳужумларининг 90 фоизга яқини савдо кемаларига тўғри келган.
Зарбалар жаҳон бўйлаб ёқилғи ва озиқ-овқат таъминотига таъсир кўрсатади. Сентябр ойида Россия ғалласи экспорти ўтган йилдагига нисбатан 52 фоизга камайган, Украина эса прогноз қилинган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг фақат ярмини экспорт қила олмоқда. Kpler маълумотларига кўра, сентябр ойида Россиянинг дизел ёқилғиси экспорти ўтган йилдагига нисбатан кунига 467 минг баррелга камайган.
