“1994 йил Франсуа Миттерандан кейин бирон бир Франция президенти Ўзбекистонга келмаган эди, биз буни албатта тўғрилаймиз”. Эммануэл Макроннинг Самарқандда айтган бу сўзлари ва икки давлат стратегик шерик бўлишга келишиб олгани – Тошкент ва Париж муносабатлари янги босқичга кўтарилишидан дарак беряпти.
Kun.uz мухбири Макроннинг ташрифи юзасидан Истиқболли халқаро тадқиқотлар институтининг етакчи илмий ходими Фазлиддин Жамолов билан суҳбатлашди.
— Дастлаб, Ўзбекистон ва Франция алоқалари тарихига тўхталиб ўтсак.
— Бугун Ўзбекистон ва Франция муносабатлари жадал ривожланяпти. Шу пайтгача бўлган муносабатлар бир нечта босқичдан иборат бўлган. Биринчи босқич – 1992 йилдан 2016 йилгача, иккинчиси – 2016 йилдан бугунгача бўлган давр.
Биринчи президентимиз Ислом Каримов 1993 ва 1996 йилларда Францияга ташриф буюрган эди. Дипломатик алоқалар 1992 йил март ойида ўрнатилган, ўша йилнинг январ ойида Франция Ўзбекистон мустақиллигини тан олган. Ўша пайтдаги Франция президенти Франсуа Миттеран 1994 йилда Ўзбекистонга ташриф буюрган бўлса, 1995 йилда Францияда Ўзбекистон элчихонаси очилган. Шундан сўнг Ўзбекистон ва Франция давлат арбоблари Флоренциядаги Европа давлатлари саммитида, 2002 йили НАТО саммитида учрашишган. 2013 ва 2017 йилларда ташқи ишлар вазирлари доирасида учрашувлар бўлди. Олий даражадаги ташрифлар кам эди. Мана, орадан 29 йил ўтибгина, Франция президенти яна Ўзбекистонга келди.
Ташриф учун Самарқанд танланиши бежизга эмас. Самарқанд – ЮНЕСКО доирасидаги обрўли шаҳар, бу ташкилотнинг қароргоҳи Парижда жойлашган. Иккинчи сабаб эса маданий-гуманитар алоқалар ривожланганидан. Ўтган йили президентимизнинг Францияга ташрифи ҳам Луврдан бошланган эди.
Ўзбекистон Республикаси президенти Шавкат Мирзиёев 2018, 2022 йилларда Францияга ташриф буюрган. Президентимиз ЕИ давлатлари ичида биринчи бўлиб Францияга борган эди. 2017 йилдан бошлаб Ўзбекистон ташқи сиёсатида катта ўзгаришлар бўлгани барчамизга маълум.
— Франция ва Ўзбекистон бир-бири учун қанчалик муҳим ва манфаатлари нимада?
— Ўтган йили Ғарбий Африкада Франция билан ҳамкорликка қарши норозиликлар бўлиб ўтган эди. Шунинг учун ҳам Франция Марказий Осиёдан Ўзбекистонга қизиқиш билдиряпти. Қозоғистон ва Нигер – Францияга уран етказиб берувчи асосий давлатлардир. Эммануэл Макроннинг Қозоғистон ва Ўзбекистонга ташрифининг асосий сабабларидан бири – уран. Қозоғистонда уран захираси қарийб 22 млн тонна, бизда эса 3,2 млн тоннага яқин.
