Нажот ёмғирлари
Қарийб 2 ойдан бери Тошкент шаҳри аҳолиси заҳарли ҳаводан нафас оляпти. Пойтахтдаги 5 мингдан ортиқ объектнинг кўмир ва мазут ёқаётгани ва бошқа сабаблар ҳаво таркибида ПМ2.5 заҳарли заррачасининг 20-30 ва баъзан ундан ҳам кўпроқ марта ортишига сабаб бўляпти. 27-29 январ кунлари ёғган ёмғир ва қор шаҳар ҳавосини яхшилади. 29 январ куни ҳатто Тошкент ҳавоси дунёнинг энг тоза ҳаволи шаҳарлари ТОП20 талигига ҳам кирди. Кўпчилик вақтинчалик бўлса ҳам тоза ҳаво борлигидан мамнун. Бироқ тупроқ ва сувни ўша кўпчилик сафига қўшиб бўлмайди.
Ҳаво таркибидаги заҳарли ПМ2.5 заррачасини тинимсиз ёғган ёмғирлар ерга олиб тушаётгани бу заррачалар йўқолиб кетди дегани эмас. Улар шунчаки ерга ва сувга қўнди холос. ПМ2.5 ер ва сув учун қандай хавфли бўлиши мумкин?
Бир нечта заҳарли моддалар йиғиндиси
Ҳаво таркибидаги ПМ бу ягона заррача эмас, балки бир неча кимёвий моддаларнинг қўшилувидан юзага келади, дейилади Калифорния Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш агентлиги маълумотида. Заррачалар ҳажми, шакли ва кимёвий таркиби жиҳатидан хилма-хил бўлиб, улар таркибида ноорганик ионлар, металл бирикмалар, элементар углерод, органик бирикмалар ва ер қобиғидаги бирикмалар бўлиши мумкин.
ПМ2.5нинг энг асосий манбалари эса ёнилғи ва ёқилғилар ҳисобланади. Буларга ички ёнув двигателлари, кўмир, қўнғир кўмир, нефт маҳсулотлари, мазут ёқувчи заводлар; қурилишлар, фойдали қазилмалар қазиб олиш, цемент, керамика маҳсулотлари, ғишт, металл эритиш жараёнлари кабилар киради. Олдинги мақолаларда унинг инсон саломатлигига таъсири ҳақида маълумот берилган эди.
Тупроқ унумдорлиги пасаяди
