АҚШнинг Туркиядаги элчиси Зангезур коридорини 100 йил муддатга Америка компанияси ихтиёрига топширишни таклиф қилди. Бу таклиф нега айтилмоқда, унга минтақа давлатларининг муносабати қанақа бўлади? Kun.uz'нинг “Геосиёсат” дастурида сиёсий таҳлилчилар шу ҳақда сўз юритди.
Камолиддин Раббимов: Арманистон бош вазири Пашинян ўз жамоатчилигини тинчлантириш учун: “Биз халқаро консорциум тузамиз, Зангезур коридоридаги суверенитетимизни йўқотмаган ҳолда, фақатгина уни маълум бир шартларда халқаро консорциум бошқарувига берамиз, у бизга ҳисобот бериб, иқтисодий фойдани ҳам ўзимизга йўналтириб туради”, деганди.
Аслида бу – Озарбойжон ва Туркия ўртасидаги келишув шартларидан биттаси. Эртага Пашинян кетадиган бўлса, сиёсий вазият ўзгариб, ҳар сафар муаммо қайталанмаслиги учун, Озарбойжон ва Туркия туркий дунёни ўзаро боғловчи коридор масаласида Арманистон билан узоқ муддатли келишувга эришмоқчи.
Американинг Туркиядаги элчиси Пашиняннинг баёнотидан келиб чиқиб, агар халқаро компанияга берадиган бўлсанглар, ўшани бизга беринглар, деяпти. Лекин бунга Арманистон, Озарбойжон, Эрон, Туркия ва Россия ҳам рози бўлмайди.
Балки бу ерда қандайдир бир деталлар, ўйинлар бўлиши мумкин. Мисол учун, Арманистон ва Озарбойжон иккиси биргаликда Европада қандайдир бир консорциум тузиши ёки олдиндан нейтрал, вазмин ташқи сиёсат юритадиган Скандинавия каби давлатларнинг бирор бир компаниясига бериши мумкин. Лекин АҚШ элчиси сўраётган нарса, бу аслида бутун бир минтақадаги энг катта лойиҳани назорат қилмоқчи.
Бунга ҳаттоки НАТОнинг аъзоси бўлган Туркия ҳам ҳеч қачон рози бўлмайди. Чунки вақти-вақти билан Эрдўған НАТОнинг ичкарисида ёки Америка президентлари билан ҳам конфликтга бориб туради. Ҳозир Трамп билан муносабатлар яхши, лекин кечаги Байден билан-чи? Байден ҳокимиятга келаётганда айтганди: “Мен ҳокимиятга келсам, учта одамни йўқотаман: Путин, Муҳаммад бин Салмон ва Эрдўған” деб. Менимча, Америка элчисининг сўраётган нарсаси қандайдир каттароқ бир режанинг бошланғич нуқтаси бўлиши мумкин.
Шавкат Икромов: Россиянинг позицияси қандай бўлади, деган масалага ҳам тўхталсак. Умуман олганда, Зангезур коридорининг ишга тушиши Россиянинг иқтисодий лойиҳалари учун халақит берадиган масала эмас. Агар чуқурроқ таҳлил қиладиган бўлсак, Москва Кавказ, Марказий Осиё, Эрон ва Евросиё минтақаси бўйлаб транспорт линияларининг боғланишидан манфаатдор. Лекин геосиёсий нуқтайи назардан қарайдиган бўлсак, бу ерда Россия манфаатларига мос келмайдиган жиҳатлари ҳам бор, бу жиҳатлар Россиянинг Эрон билан иттифоқчилигига боғлиқ.
