Ўзбекистонда АЭС учун зилзилабардошлик меъёрлари тасдиқланади

Президентнинг «Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги соҳасида давлат назоратини такомиллаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2024 йил 24 декабрдаги фармонига мувофиқ, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси томонидан зилзилабардош атом электр станцияларини лойиҳалаш меъёрлари тасдиқланади.

Янги меъёрлар сейсмик таъсирга учрайдиган барча турдаги реакторлар учун ерусти атом электр станцияларининг хавфсизлигини таъминлашга қаратилган. Ҳужжат лойиҳасида АЭС элементларининг зилзилабардошлик тоифаларини аниқлаш, лойиҳавий ва максимал ҳисобланган зилзилалар параметрларини белгилаш, қурилиш конструкциялари, иншоотлар, пойдеворлар, технологик ва электр ускуналар, автоматлаштириш ва алоқа воситаларига қўйиладиган сейсмик талаблар қамраб олинган.

Меъёрларга кўра, атом электр станцияси жойлашадиган ҳудуд ва майдончанинг сейсмиклиги махсус сейсмологик тадқиқотлар, сейсмик районлаштириш ва микрорайонлаштириш асосида аниқланади. Лойиҳада АЭСнинг лойиҳавий ва максимал ҳисобланган зилзилалар даражасигача ҳам электр ва иссиқлик энергиясини ишлаб чиқаришни, ҳам хавфсизликни таъминлаш қобилияти назарда тутилади.

Ҳужжатда АЭС бинолари ва иншоотларини компоновка қилишда содда ва симметрик конструктив ечимлар, антисейсмик чоклардан фойдаланиш, пойдевор-грунт ўзаро таъсирини ҳисобга олган ҳолда ҳисоблашлар ўтказиш талаб этилади. Технологик ускуналар, қувур тармоқлари, электр жиҳозлари ва автоматика воситалари зилзилабардошлиги алоҳида ҳисоблаш ва зарурат бўлганда стенд синовлари орқали асосланади.

Шунингдек, лойиҳаларда муайян жадалликдаги зилзила содир бўлганда реакторни автоматик равишда авариявий тўхтатишни таъминлайдиган сейсмометрик назорат ва сигнализация тизимини жорий этиш, АЭС ходимларини огоҳлантириш ва ҳимоя қилиш бўйича техник ва ташкилий чоралар назарда тутилади.

Мазкур меъёрлар Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Фанлар академияси ва Атом энергияси агентлиги билан келишилгани айтилади.