Бир неча ўн йиллардан бери Тайван бўғози Қўшма Штатлар ва Хитой ўртасидаги потенциал кескинлик нуқтаси бўлиб келади. Ғарбий Тинч океанининг бошқа ҳеч бир жойида Пекин ва Вашингтон манфаатлари тўғридан тўғри тўқнашмайди. Нима учун икки мамлакат рақобатида мазкур орол муҳим геостратегик аҳамият касб этади?
Америка томони расман «ягона Хитой» сиёсатига амал қилади ва фақат Пекинни тан олади. Тайван билан эмас, айнан коммунистик Хитой билан дипломатик алоқалар ўрнатган. Шу билан бирга, Тайван билан иттифоқчилик муносабатларини ҳам сақлаб келади. Хитой эса Тайванни мамлакат таркибига кирувчи «исёнкор провинция» деб билади. АҚШнинг Тайван мустақиллигини қўллаб-қувватлаши ҳақидаги ҳар қандай баёнотини Хитой томони «қизил чизиқ»ни кесиб ўтиш сифатида баҳолайди.
Йил якунига келиб ушбу ҳудудда вазият яна кескинлаша бошлади. Дастлаб АҚШ маъмурияти Тайванга 11 млрд долларлик қурол-яроғ пакети сотилишини маъқуллагани ҳақида хабарлар чиқди. Пекин бу қарорни кескин танқид қилди ва АҚШнинг мудофаага алоқадор 20 та компаниясига қарши санкция киритди. 29 декабрдан эса Тайван бўғози атрофида Just Mission 2025 номли кенг кўламли ҳарбий машқларни бошлаб юборди. Хитой томони бу чора ўз суверенитетини ҳимоя қилишга қаратилганини билдиряпти. Нима учун Қўшма Штатлар ва Хитой ўртасидаги рақобатда Тайван муҳим геостратегик аҳамият касб этади?
Биринчидан, геоиқтисодий томондан Тайван Хитой тараққиёти учун мислсиз даражада муҳим. Замонавий Пекин денгизларга қарам бўлган қуруқлик давлатидир. Хитой озиқ-овқат, хомашё ва энергия ресурсларининг жуда катта қисмини импорт қилади, шунингдек, тайёр маҳсулотларини бозорга чиқариши керак. Буларнинг барчаси денгиз йўллари орқали амалга оширилади.
1980 йиллардан бошлаб Ден Сяопиннинг иқтисодий ислоҳотлари даврида Хитойнинг иқтисодий марказлари мамлакат ички қисмидан қирғоққа кўчди. Махсус иқтисодий зоналарнинг кўпчилиги қирғоқ ҳудудларда ташкил этилди ва иқтисодий ривожланиш мамлакатнинг қирғоқ шаҳарларида тўпланди.
