Зеленский: АҚШ санкцияларни юмшатиши Россия позициясини фақат мустаҳкамлайди

Украина президенти Володимир Зеленский Эрондаги уруш сабаб ёнилғи нархлари ўсиб бораётгани муносабати билан Вашингтон томонидан эълон қилинган Россия нефтига қарши санкцияларни юмшатиш қарорини кескин танқид қилди. У 13 март, жума куни Парижда Франция президенти Эммануэл Макрон билан учрашувдан сўнг шундай деди: “Бу ҳар қандай ҳолатда ҳам Россия позицияларининг мустаҳкамланишига олиб келади. Бу, албатта, тинчликка хизмат қилмайди”.

Зеленскийнинг қўшимча қилишича, Вашингтоннинг кемаларга аллақачон юкланган Россия нефти ва нефт маҳсулотларини сотишга вақтинча рухсат берган қарори Москвага қўшимча 10 миллиард доллар келтиради. Унинг фикрича, тажовузкор уруш олиб бораётган Россия бу маблағга қўшимча қурол-яроғ сотиб олиши мумкин.

Ўз навбатида, Эммануэл Макрон АҚШ қарорини нисбатан босиқ танқид қилди ва уни аввал Вашингтон жорий этган санкцияларни шубҳа остига қўймайдиган “вақтинчалик истисно” деб атади. Макроннинг айтишича, АҚШ президенти Доналд Трамп билан яқинда бўлиб ўтган музокаралар чоғида у бу масалада ўз позициясини ўзгартирмаган.

Шунингдек, Франция президенти ҳозирда Париж раислик қилаётган давлатларнинг умумий позициясига таянди. Бу позицияга кўра, “нефт нархларининг ўсиши ҳеч қандай ҳолатда санкция сиёсатининг ўзгаришига олиб келмаслиги керак”.

Эммануэл Макрон яна шундай деди: “Вазият уларни (санкцияларни — таҳр.) бекор қилишни оқламайди”.

Ўша куни аввалроқ Германия канцлери Фридрих Мерц ва Норвегия бош вазири Йонас Гар Стёре ҳам АҚШнинг Россия нефтига қарши санкцияларни юмшатиш қарорини кескин танқид қилган эди. Мерц Норвегиянинг Аннёйя оролидаги музокаралар чоғида шундай деди: “Мен жуда аниқ айтмоқчиман: санкцияларни ҳозир, қандай сабаб бўлишидан қатъи назар, юмшатишни биз нотўғри деб ҳисоблаймиз”.

Канцлернинг сўзларига кўра, бир кун аввал G7 мамлакатлари етакчиларининг, жумладан АҚШ президенти иштирокида видеоконференцияси бўлиб ўтган.

“G7'нинг олти аъзоси бу нотўғри сигнал эканини жуда аниқ билдирди”, — деди Германия ҳукумати раҳбари.

Фридрих Мерц таъкидлашича, Вашингтоннинг Россияга қарши санкцияларни юмшатиш қарори ҳақида у фақат 13 март куни эрталаб хабардор бўлган. Шу муносабат билан у АҚШ маъмурияти айнан қандай сабаблардан келиб чиққанини тушуниб олишни исташини айтди.

Норвегия бош вазири ҳам бу позицияни қўллаб-қувватлади. Унинг айтишича, томонлар Россия Украинага қарши урушни тўхтатмаётгани учун санкциялар муҳим экани борасида якдил.

“Россия энергетика соҳасидаги сигналларга энг сезгир. Шунинг учун айнан шу ердан юмшатишни бошлаш мутлақо нотўғри”, — деди у.

Стёре қўшимча қилишича, Европа аллақачон аниқ сигнал юборган ва Россия энергия ташувчиларига қарамликдан халос бўлган.

АҚШ 11 апрелгача кемаларга юклаб бўлинган Россия нефти ва нефт маҳсулотларини сотишни санкциялар доирасидан чиқарди. Бундай операцияларни амалга оширишга рухсат берувчи лицензия 12 март куни мамлакат Молия вазирлиги сайтида эълон қилинди.

Вазирлик раҳбари Скотт Бессентнинг айтишича, Доналд Трамп бу қарорни АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши уруши давомида “жаҳон энергетика бозорларида барқарорликни таъминлаш ва нархларни паст даражада сақлаб қолиш” учун қабул қилган.

Америка вазири яна таъкидлашича, бу “тор ихтисослашган, қисқа муддатли чора” Россия ҳукуматига “сезиларли молиявий фойда” келтирмайди, чунки Москва энергия ташувчилардан тушадиган даромадининг асосий қисмини қазиб олиш жойида ундириладиган солиқлар орқали олади.

Бессент нефт нархларининг ўсишини “қисқа муддатли ва вақтинчалик узилиш” деб атади ва бу ҳолат узоқ муддатда АҚШга “улкан фойда” келтиришини билдирди.

Fox News телеканали маълумотларига кўра, 12 март ҳолатига кўра дунёнинг 30 та турли нуқтасидаги танкерларда Россияга мансуб тахминан 124 миллион баррел нефт бор. Телеканалнинг таъкидлашича, Эрон тўсиб қўяётган Ҳўрмуз бўғозида ҳар куни юзага келаётган ёнилғи йўқотишларини ҳисобга олганда, бу ҳажм 5–6 кунлик етказиб бериш учун етади.