Яқин Шарқдаги можаро: нефт бозорига таъсир кучаймоқда

Яқин Шарқдаги вазият янада кескинлашиб, глобал хавфсизлик ва иқтисодиётга жиддий таҳдид солмоқда. Асосий можаро маркази — дунё нефтининг тахминан 20 фоизи ўтадиган стратегик ҳудуд бўлган Ҳўрмуз бўғозидир.

Фото: REUTERS/Stringer

АҚШ президенти Эронга қатъий талаб қўйиб, бўғозни очиш учун муддат белгилади. Агар бу талаб бажарилмаса, Эроннинг муҳим инфратузилмаларига зарба бериш эҳтимоли айтилган.

Эрон эса бу таҳдидларга жавобан ҳар қандай ҳужумга “мос равишда жавоб қайтаришини” билдирмоқда. Шу билан бирга, Теҳрон бўғозни тўлиқ очишдан бош тортиб, уни сиёсий босим воситаси сифатида ишлатмоқда.

Айни пайтда, минтақадаги ҳарбий ҳаракатлар ва зарбалар давом этмоқда. Эрон томонидан қўшни давлатлардаги энергетика объектларига зарбалар берилгани ҳақида хабарлар бор, бу эса минтақадаги вазиятни янада оғирлаштирмоқда.

Бундан ташқари, халқаро экспертлар таъкидлашича, Ҳўрмуз бўғозининг ёпилиши глобал нефт таъминотида катта узилишларга сабаб бўлиб, нефт нархининг кескин ошишига ва жаҳон иқтисодиётига босим кучайишига олиб келмоқда.

Ҳозирча айрим кемаларга чекланган тарзда ўтишга рухсат берилмоқда, аммо назорат тўлиқ Эрон қўлида қолмоқда.

Мутахассислар фикрича, агар вазият дипломатик йўл билан ҳал этилмаса, бу инқироз кенг кўламли ҳарбий тўқнашувга айланиши ва глобал энергетика инқирозини кучайтириши мумкин.