Шу кунларда Барак Обама иккинчи маъмурияти вақтида давлат котиби лавозимида ишлаган Жон Керри медиамаконда фаол чиқишлар қилмоқда. 82 ёшли дипломат журналист Жен Псакига берган интервюсида қизиқ гапни айтиб қолди: Бинямин Нетаняҳу Американинг тўрт президентидан Эронга зарба беришни сўраган экан. Келинг, мана шу баёнот атрофида Америка ва Исроил муносабатларидаги баъзи жиҳатларга тўхталамиз.
«Буш, Обама, Байден йўқ деганди»
Демак, Жон Керри журналист Жен Псакига интервю берди. Бу журналист аёлни эсласангиз керак. У Байден даврида президент матбуот котиби эди. Суҳбат давомида Керри Нетаняҳу Американинг олдинги президентларини ҳам Эрон билан урушга қўшишга урингани ҳақида айтиб берди.
«Нетаняҳу Оқ уйга келиб президент Обамага Эронга зарба бериш режасини тақдимот қилганди. Президент Обама буни рад этган. Ўз вақтида президент Байден ҳам, президент Буш ҳам рад этган. Бунга кўнган ягона президент — Доналд Трамп», деди собиқ мулозим.
Керрига кўра, у номини санаган ҳеч бир президент даврида Американинг Исроилга ҳарбий ёрдами камайиб қолмаган, лекин улар зарар кам бўлишига ҳаракат қилиб Эрон билан урушга кирмаган. Оқ уй собиқ мулозими Доналд Трамп нега Эронга уруш очганини билмаслигини айтган.
Қулоғингизга чалинган бўлса керак, АҚШ ташқи сиёсатида America first деган ўзгармас принцип бор. Бу иборани илк марта президент Вудро Уилсон 1916 йилги сайлов кампаниясида ишлатган. Бу ташқи сиёсатда Вашингтон учун энг биринчи ўринда Америка манфаати туришини ифойдалайди. Доналд Трамп биринчи президентлик кампанияси вақтида ҳам шу шиордан фойдаланганди. Трамп Американи қатор халқаро келишувлардан олиб чиқишини айтиб, America first шиоридан фойдаланганди.
Трампнинг рақиблари Трампга America alone деган шиор кўпроқ мос тушишини айтиб ҳазил қилишарди. Буни қарангки, иккинчи муддатига келиб Трампнинг сиёсати чиндан America alone’га қараб кетяпти. НАТО Америкага ёрдам бермоқчи эмас, атрофдаги ҳамма қўшнилар билан дипломатик алоқалар ёмон, Европа Америкадан узоқлашиб Хитойга яқинлашмоқда, Америка иттифоқчиси деганда фақат Исроил тилга олинмоқда.
ХХ аср аввалида ўйлаб топилган America first ибораси Эронда уруш бошлангач айниқса фаол тилга олинмоқда. Чунки Америка замонавий тарихида илк марта ўз манфаати учун эмас, бошқа давлат манфаати учун уруш очди. Америкалик ҳарбийлар Америка манфаатларига хизмат қилмайдиган урушда ўлиб, саноқли бўлса ҳам тобутлар кела бошлади. Ва миллионлаб америкаликларда савол пайдо бўлди: Америка биринчи эмасми?
