Агар олдингизда мазали шоколад ва унинг паст калорияли, табиий ширинлаштирилган муқобил варианти турган бўлса, қайси бирини танлардингиз?
Кўпчилигимиз мантиқан иккинчисини танлаш кераклигини биламиз, лекин мазали ширинликдан воз кечиш жуда қийин. Шунинг учун вазн ташлашга ҳаракат қилаётган одамлар учун парҳезни сақлаш осон эмас.
Бизнинг организмимиз энергияга бой, ширин маҳсулотларни танлашга мослашган, бу қисман илк аждодларимиз шундай озиқ-овқатларга эҳтиёж сезгани билан боғлиқ. Бунга қўшимча равишда, атрофимиз юқори калорияли, кучли қайта ишланган озиқ-овқатлар билан тўла.
“Юқори даражада қайта ишланган маҳсулотлар худди оғир рок концертига ўхшайди. Улар бошқа барча нарсаларни супуриб ташлаш учун ишлаб чиқарилган ва дарҳақиқат, одамларга мева ёки сабзавотнинг нозик классик мусиқасини ҳис қилиш қийин”, дейди Мичиган университети психология профессори Эшли Герҳардт.
Бироқ тадқиқотларнинг кўрсатишича, соғлом вазнни сақлаш учун эътиборимизни нафақат қандай таом ейишга, балки унга бўлган муносабатимизга ҳам қаратишимиз керак. Чунки таомдан завқ олиш соғлиқ учун фойдали бўлиши мумкин.
АҚШдаги Стэнфорд университетининг Алия Крам бошчилигидаги тадқиқотчилар гуруҳи қизиқ тажриба ўтказган. Тажриба қатнашчиларига бир хил милкшейк берилган, лекин уларнинг бир қисмига у “шакарсиз ва фақат 140 калорияли”, бошқаларига эса “620 калорияли, жуда мазали” деб айтилган. Аслида эса милкшейк 380 калорияли бўлган.
Тажриба иштирокчиларининг гормонал реакцияси ҳақиқий калория миқдорига қараб эмас, балки уларнинг нима ичаётганига ишонишига қараб ўзгарган.
Милкшейкни “мазали” деб ўйлаган иштирокчиларда очлик гормони — грелин даражаси анча тез камайган. Бу гормон иштаҳани кучайтиради ва оч бўлганимизда кўпайиб, тўқ бўлган вақтимизда камаяди. Лекин “шакарсиз ва паст калорияли” деб ўйлаган иштирокчиларда грелин миқдори унчалик камаймаган.
Бу эса инсоннинг фикрлаши ва кутилмалари организм реакциясига таъсир қилишини кўрсатади.
“Агар сиз озгина таом еб қорнингиз тўйганига ишонсангиз, танангиз ҳам худди тўйгандек жавоб қайтаради”, дейди Алия Крам.
Бу соғлом вазнни сақлаб туришда муҳим аҳамиятга эга, чунки грелин модда алмашинувига таъсир қилади. Агар ўзимизни тўқ ҳис қилмасак ва танамизда модда алмашинуви секинлашса, камроқ энергия сарфлаймиз. Шунинг учун овқатдан ўзини тийишга қаратилган фикрлаш тарзи соғлом вазнни сақлашда самарасиз бўлиши мумкин.
