Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.
Трамп ва Си Пекинда учрашди
АҚШ президенти Доналд Трамп уч кунлик ташриф билан Хитойга келди. Трампга ушбу сафарда Оқ уй расмийларидан ташқари йирик бизнес вакиллари, жумладан, Илон Маск ва Nvidia раҳбари Женсен Хуанг каби ўнлаб техно-гигантлар раҳбарлари ҳамроҳлик қилмоқда. Бу — АҚШ президентининг 2017 йилдан бери Хитойга илк ташрифидир.
Таҳлилчиларга кўра, 2017 йилдаги ташрифдан бери кучлар динамикаси ўзгарган: аввал Хитой АҚШни ўзининг ўсиб бораётган нуфузига ишонтиришга ҳаракат қилган. Ҳозирга келиб АҚШнинг ўзи Хитойнинг «супердавлат мақоми»ни тан олмоқда.
14 май куни илк учрашувлар бошланди. Пекиндаги муҳташам Халқ йиғинлари саройида Хитой етакчиси Си Жинпинг фахрий қоровул билан Трампни тантанали кутиб олди. Трамп эса уни «буюк лидер» дея эътироф этди.
«Сиз буюк лидерсиз, баъзан бу гапим одамларга ёқмайди, лекин мен буни барибир айтаман. Баъзилар бунинг тарихдаги энг йирик саммит бўлиши мумкинлигини айтишмоқда. Хитой ҳамда АҚШ ўртасидаги муносабатлар ҳар қачонгидан ҳам яхши бўлади», деди Трамп.
Си эса саммитни очаркан, Хитой–АҚШ барқарор муносабатлари бутун дунё учун фойдали эканини таъкидлади: «Биз ҳамкорлик қилсак, ҳар икки томон фойда кўради; қарама-қаршиликка киришсак, ҳар икки томон зарар кўради», деди Си.
Хитой ОАВларига кўра, бир кун олдин иқтисодий ва савдо гуруҳлари ўтказган тайёргарлик музокаралари «мувозанатли ва ижобий натижа» билан якунланган. Мақсад — ўтган октябрда эришилган савдо сулҳини сақлаб қолиш ва келажакдаги инвестициялар учун механизмлар яратиш.
Учрашувда асосий келишув нуқталари турлича. АҚШнинг мақсади: Boeing самолётлари, қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ва энергия манбаларини сотиш орқали савдо тақчиллигини камайтириш.
Хитойнинг мақсади эса чиплар ва илғор яримўтказгичлар ишлаб чиқариш ускуналарини сотиб олишга қўйилган чекловларни юмшатиш. Нодир ер элементлари етказиб беришни барқарорлаштириш ва AI бўйича мулоқот икки томон учун ҳам муҳим.
Бундан ташқари, Эрон ва Тайван масаласи ҳам бор. Трамп Хитойни Эронни келишувга кўндиришга ундаши кутилмоқда. Си Жинпинг учун эса асосий масала — Тайван. Хитой АҚШнинг ушбу оролга 14 миллиард долларлик қурол сотиш режасига кескин қаршилик билдирмоқда.
