«50 фоиздан кам». Россия телеканаллари Пашиняннинг ғалабасини «тан олмади»

Арманистон бош вазири Никол Пашиняннинг «Фуқаролик шартномаси» номли партияси 7 июн куни бўлиб ўтган парламент сайловларида 48,8 фоиз овоз олиб, ғалабага эришди. Мухолифатчиларнинг келиб чиқишига кўра арман бўлган россиялик йирик тадбиркор Самвел Карапетян бошчилигидаги «Кучли Арманистон» алянси эса 23,2 фоиз овоз билан иккинчи бўлди.

Сайловлар Москва ва Ереван ўртасидаги жиддий келишмовчилик фонида бўлиб ўтди: Кремлдагилар бир неча бор Арманистоннинг Европа Иттифоқи билан яқинлашувидан норозилик билдирди. Россия сўнгги ҳафталарда Ереванга босим ўтказишга уринди, жумладан, Арманистондан кўплаб маҳсулотларни олиб киришни тақиқлаш орқали. Масалан, кўплаб сабзавот ва мевалар, балиқ, минерал сув, гуллар тақиққа тушди. Назарий жиҳатдан, Арманистондан товарлар етказиб беришни тўхтатиш мамлакат ташқи сиёсатида «европача» йўналиш ташаббускори бўлган Никол Пашиняннинг халқ орасидаги обрўсига, шунингдек, унинг партиясининг парламент сайловларидаги натижаларига салбий таъсир кўрсатиши мумкин эди.

Россиянинг Арманистондаги сайловларни ёритган давлат телеканаллари Пашинян партияси ғалабасининг аҳамиятини йўққа чиқаришга ҳаракат қилди.

«Кўп сонли қоидабузарликлар»

«Россия 1» телеканалининг «Вести» дастури мухбири «ҳукмрон партия ғолиб чиққан бўлса-да, парламентни якка тартибда шакллантириш ҳуқуқини берувчи 50 фоизлик чегарадан ўтиш партиянинг қўлидан келмагани»ни таъкидлади.

Аслида эса, Никол Пашинян партияси сайловда қўлга киритган натижа «Фуқаролик шартномаси» парламентда кўпчиликни ташкил этишини англатади. Дастлабки маълумотларга кўра, партия Арманистон парламентидаги 101 ўриндан 58 тасини қўлга киритади.

«Биринчи канал» мухбири сайловдаги фаоллик одатий ҳолат эканини қайд этди. Аслида, сайлов ҳуқуқига эга фуқароларнинг 58,97 фоизи иштирок этиши – сўнгги тўққиз йилдаги парламент сайловларидаги энг юқори кўрсаткичдир: 2021 ва 2018 йилларда давомат 50 фоиздан паст бўлган.

«Энг можароли сайлов»

«Давомат қарийб 60 фоизга етди. Бироқ, бу сайлов фақат шу билангина ёдда қолмайди», –  деди «Биринчи канал» мухбири Михаил Ракитский жонли эфирда «мисли кўрилмаган миқдордаги» қоидабузарликлар ҳақидаги ҳикоя қилиб беришдан олдин.

«Маҳаллий нашрлар республика бош прокуратурасига таяниб, уларнинг [қоидабузарликлар] сони расман 400 дан ортиқ бўлганини хабар қилди. Аслида қанча? Савол очиқ қолади. Участкаларда рўй берган воқеалар сайлов тизими фалажлигидан далолат беради. Овоз бериш пунктлари ёнида ташвиқот баннерлари жойлаштирилган. Ҳукмрон „Фуқаролик шартномаси“ партияси тарафдорлари сайловчиларга қандай овоз беришни ўргатиб туришди», – дея хабар беради у.

«Вести» мухбири ҳам «расмийлар овоз бериш жараёнига аралашишдан тортинмагани»ни таъкидлаб, «бу энг можароли сайловлар бўлгани»ни айтди.

«Тинтувлар, ҳибсга олишлар, участкалардаги қонунбузарликлар. Овоз бериш кунининг ўзида Марказий сайлов комиссиясига 23 та мурожаат келиб тушди. ИИВга 600 дан ортиқ чақирув бўлган», – дея хабар қилган мухбир Айнур Валиахметов.

НТВ телеканали мухбири Никита Корзун баъзи участкаларда «кимдир бюллетенларни олиб чиқишга урингани», бошқаларида эса «сайлов тартибининг кетма-кетлиги бузилган»дан шикоят қилган. «Баъзи жойларда одамлар бир кабинада икки киши бўлиб овоз беришди, гарчи бу тақиқланган бўлса ҳам. Алавердида Пашинян партияси вакиллари сайловчиларни „Фуқаролик шартномаси“га овоз берганига далил сифатида фойдаланилмаган бюллетенларни сайлов участкасидан олиб чиқишга чақирди», – дейди у.

Кремлдагилар ҳам қоидабузарликлар ҳақида гапиришди. «Биз ушбу сайловлар давомида содир бўлган кўплаб қонунбузарликлар ҳақидаги хабарларни қайд этяпмиз», – деган Россия президенти матбуот котиби Дмитрий Песков.

«Новая газета» эса сайловлар бўйича эксперт Роман Удотнинг фикрини келтиради, у участкалардаги давомат ва овоз бериш кўрсаткичларини ўрганиб, Россияга хос бўлган яққол аномалияларни учратмаганини таъкидлайди.

Шу билан бирга, сайлов иштирокчиларининг ўзлари ҳам қонунбузарликлар ҳақида гапиришмоқда. Тадбиркор Гагик Сарукяннинг «Фаровон Арманистон» партиясига парламентга кириш учун 0,004 фоиз (60 га яқин овоз) етмай қолди. Партия вакиллари Арманистон МСКдан овозларни қайта санашни талаб қилди: уларнинг таъкидлашича, баъзи сайлов участкаларида ҳисобга олинмаган бюллетенлар топилган.

«Сукут кунидаги ҳибслар»

НТВ сюжетида урғу мухолифатчилар ҳибсга олинишига қаратилди.  НТВ мухбирининг айтишича, Арманистонда овоз бериш кунидан бир кун олдин «ўнлаб кишилар қўлга олинган» ва «сайлов кунида ҳам бу ишдан тўхташмаган».

«Биринчи канал» ҳам «сайловлар арафасида мухолифатдаги депутатлар қамоққа олингани»ни эслатиб ўтди. «Овоз бериш кунида эса кучишлатар тузилмалар „Кучли Арманистон“ блокининг Гюмридаги офисига тинтув ўтказиш учун келишди», – дея хабар берган канал мухбири Михаил Ракитский.

Россия телеканаллари мухбирлари «Фуқаролик шартномаси» партияси овоз бериш жараёнидаги «кўп сонли қоидабузарликлар» ва мухолифатчилар ҳибсга олиниши эвазига ғолиб чиққанини зўр бериб таъкидлашган.

7 июн куни «Кучли Арманистон» блоки етакчиси, ўзи уй қамоғида бўлган Самвел Карапетян бир кун олдин ва овоз бериш куни унинг 100 дан ортиқ тарафдори ҳибсга олинганини айтди. Арманистон Тергов қўмитаси эса мухолифат алянсидан депутатликка номзодлар фуқароларнинг ўз хоҳиш-иродасини эркин билдиришига тўсқинлик қилиш ва жуда кўп миқдорда пул ювишда иштирок этишда айбланиб ҳибсга олинганини маълум қилди.

Шу билан бирга, Арманистон МСК ҳукмрон «Фуқаролик шартномаси» партиясига яқин ҳисобланган «Республика» партиясининг Самвел Карапетян блокини сайловдан чиқариш талабини қаноатлантирмади. Дебатлар чоғида Никол Пашинян «Республика» партияси етакчисига шундай чақириқ билан мурожаат қилганди.

Француз махсус хизматлари ҳақида

РЕН ТВ телеканали сайловолди кампанияси давомида ва сайловлар вақтида ҳукумат гўёки хорижий давлат махсус хизматларининг вазиятга аралашувига йўл қўйиб берганига ишора қилди.

«Никол Пашинян аллақачон ғалабани нишонламоқда. Партия сайловолди штабида тарафдорларини тўплаб, Макрон билан гаплашганини маълум қилди. Улар бутун сайловолди кампанияси давомида Арманистонда ишлаган Франция махсус хизматлари ишининг натижасини муҳокама қилишган бўлиши мумкин», – деди телеканал мухбири Алексей Полторанин жонли эфирда. У «Арманистонда французларга Европа нодавлат нотижорат ташкилотларининг салмоқли десанти ёрдам бергани»ни ҳам қўшимча қилди. «Камида Белгия ва Нидерландия марказлари ҳақида аниқ маълумот бор», – деди мухбир, лекин бундай маълумот манбалари ҳақида лом-мим демади.

«Европа ёрдамини узоқ кутишга тўғри келади»

«Биринчи канал» Россиянинг Арманистондан турли маҳсулотларни олиб киришга тақиқлари натижаларини сарҳисоб қилди ва Ереваннинг европача ташқи сиёсати истиқболларини баҳолади.

«[Пашинян] экспорт оқимларини Европа Иттифоқига йўналтиришни башорат қилди ва евроҳудуд билан визасиз режимни ваъда қилди. Ҳозирча булар фақат сўзлар. Россия бозорини йўқотиш эса – аллақачон реаллик. Ўтган йилнинг ўзида Ереван бизнинг мамлакатга экспортдан қарийб 3 миллиард доллар даромад олганди. Бугун эса сабзавот, мева, гул, минерал сув ва коняк ортилган юк машиналари чегарада тўхтаб турибди», – дейди мухбир Михаил Ракитский.

Шунингдек, у Россия ҳозирча Арманистонга босим ўтказишнинг асосий воситаларидан бирини қўлламаганини таъкидлади.

«Республикага Россиядан арзон газ кириб келар экан, баландпарвоз баёнотлар бериш қийин эмас. Экспертларга кўра, имтиёзли нархлардаги энергия манбаларисиз мамлакат иқтисодий коллапсга дуч келади. Европадан ёрдамни эса узоқ кутишга тўғри келади», – дейилади «Биринчи канал» эфирида.