16 август, якшанба куни бўлиб ўтган учрашув ҳақида Axios нашри ва AFP агентлиги бир-биридан мустақил равишда ўз манбаларига таяниб хабар берди.
Axios маълумотларига кўра, Кушнер ва ҲАМАС вакиллари ўртасидаги музокара қарийб 90 дақиқа давом этган. Манбалар суҳбатни «жуда самарали» деб баҳолаган. Асосий масала ҲАМАСнинг қуролсизланиш бўйича ўз зиммасига олган мажбуриятларини амалда бажаришига қаратилган.
Нашр суҳбатдошининг айтишича, ҲАМАС раҳбарлари Кушнердан Доналд Трампга ҳаракат аввал эришилган келишувларга содиқ қолишини етказишни сўраган.
АҚШ томони бу позицияни олқишлаган, бироқ Вашингтонга фақат баёнотлар эмас, балки амалий ҳаракатлар кераклигини таъкидлаган.
«Биз аниқ саъй-ҳаракатларни кўришни истаймиз, фақат сўзларни эмас», деган манба музокаралардаги АҚШ позициясини изоҳлар экан.
Манбага кўра, Кушнер учун ҲАМАС раҳбарларининг бу мажбуриятларни шахсан ўз зиммасига олиши муҳим бўлган. У ҲАМАС вакилларига, агар улар Исроил томонидан ҳам келишувда кўзда тутилган чоралар амалга оширилишини истаса, қуролсизланиш йўлида конкрет қадамлар ташлаши кераклигини билдирган.
Учрашувда кимлар қатнашди?
Axios маълумотига кўра, музокараларда «Тинчлик кенгаши» бош директори Николай Младенов, Буюк Британиянинг собиқ бош вазири ва кенгаш аъзоси Тони Блэр, шунингдек, кенгашнинг катта маслаҳатчилари Аре Лайтстоун ва Лиран Танкман иштирок этган.
ҲАМАС томонидан ҳаракат сиёсий бюроси раҳбари Халил ал-Ҳайя қатнашган. Учрашувда Миср Умумий разведка бошқармаси раҳбари Ҳасан Рашад, Қатар дипломати Али ал-Тавади ва исми ошкор этилмаган юқори мартабали туркиялик амалдор ҳам бўлган.
Музокараларда қуролсизланиш тушунчаси фақат қуролларни топшириш билан чекланмаслиги қайд этилган. Axios манбасига кўра, ҲАМАСдан Ғазо секторидаги бошқарув ваколатларини Фаластин технократик ҳукуматига топшириш ва келажакда сектор бошқарувида ҳеч қандай роль ўйнамаслигини кафолатлаш ҳам кутилмоқда.
Кушнер Исроилга боради
17 август куни Жаред Кушнернинг Исроилга ташриф буюриши ва мамлакат бош вазири Бинямин Нетаняҳу билан учрашиши кутилмоқда. Axios ёзишича, музокараларда ҲАМАСдан талаб қилинаётган чораларга жавобан Исроил томони амалга ошириши мумкин бўлган «тегишли қадамлар» муҳокама қилинади.
Бироқ 9 август куни Нетаняҳу Трамп ташаббуси билан тузилган «Тинчлик кенгаши»нинг Ғазо сектори бўйича режасини Исроил қабул қилмаслигини маълум қилган эди.
Нетаняҳу Исроил армияси ҲАМАС тўлиқ қуролсизланмагунча ўз қўшинларини олиб чиқмаслигини таъкидлади. Унинг сўзларига кўра, қуролсизланиш оғир қуроллардан тортиб бошқа турдаги барча қуролларни қамраб олиши ва бу жараён расмиятчилик учун эмас, амалда бажарилиши керак.
Бу баёнотлар 27 октябрга белгиланган парламент сайловлари олдидан кечаётган сиёсий кураш фонида ҳам янграмоқда.
Мусулмон давлатлари Исроил позициясини танқид қилди
16 август куни Саудия Арабистони, Миср, Иордания, Покистон, Индонезия, Қатар, Туркия ва Бирлашган Араб Амирликлари ташқи ишлар вазирлари қўшма баёнот эълон қилди.
Унда Исроилнинг Ғазода тинчлик ўрнатиш бўйича таклиф этилган рамкавий режани, шунингдек, Фаластин давлатини ташкил этиш ғоясини рад этиши танқид қилинган.
Баёнотни имзолаган давлатлар Исроил позицияси Ғазо секторида адолатли ва барқарор тинчликка эришишга қаратилган қўшма саъй-ҳаракатларга тўсқинлик қилаётганини билдирган.
Ғазодаги уруш қандай бошланган?
Яқин Шарқдаги можаронинг ҳозирги босқичи 2023 йил 7 октябрда ҲАМАСнинг Исроилга ҳужуми ортидан бошланган. Ҳужум вақтида жангчилар Исроил ҳудудига кириб бориб, ракета зарбалари берган. Исроил маълумотларига кўра, қарийб 1200 киши ҳалок бўлган, тахминан 250 киши гаровга олиниб, Ғазо секторига олиб кетилган.
Кейинчалик гаровдагиларнинг бир қисми келишувлар доирасида озод қилинди ёки алмаштирилди, айримлари эса ҳалок бўлди.
Исроил бунга жавобан ҲАМАСга қарши уруш эълон қилди ва Ғазо секторида кенг кўламли ҳарбий операция бошлади.
ҲАМАС назоратидаги Ғазо соғлиқни сақлаш идораси маълумотларига кўра, уруш давомида 73 мингдан ортиқ фаластинлик ҳалок бўлган ва 174 мингдан зиёд киши жароҳатланган. Манбада ушбу статистикада ҳалок бўлган жангарилар сони алоҳида кўрсатилмагани ҳамда ҳисоб-китоб методологиясига оид саволлар мавжудлиги қайд этилган.
