Nature Climate Change журналида чоп этилган тадқиқотда олимлар 1982–2020 йиллардаги сунъий йўлдош маълумотларини таҳлил қилган. Улар ўсимликлар ҳолатини баҳолаш учун барг майдони индексидан фойдаланган. Бу кўрсаткич баргларнинг умумий майдонини улар ўсиб турган ер майдонига нисбатан ифодалайди.
Naked Science нашрининг тадқиқот ҳақидаги шарҳида келтирилишича, қурғоқчил ҳудудларнинг 82 фоизида мазкур индекснинг йиллараро тебранишлари кучайган. Яъни нам ва қуруқ йиллардаги ўсимлик қоплами ўртасидаги фарқ катталашган.
Ўсимликлар кўпайса, сувга эҳтиёж ҳам ортади
Тадқиқотчиларнинг эҳтимолий изоҳига кўра, атмосферада карбонат ангидрид миқдорининг ортиши ўсимликларга сувдан самаралироқ фойдаланиш ва кўпроқ барг чиқариш имконини бериши мумкин. Бироқ катталашган ўсимликни сақлаб туриш учун ҳам кўпроқ ресурс талаб этилади.
Шу сабабли нам йилдан кейин қурғоқчилик кузатилса, ўсимликлар мавжуд сув билан ўз биомассасини таъминлашда қийналиши мумкин. Олимлар ушбу механизмларни аниқлаш учун қўшимча маълумотлар зарурлигини таъкидламоқда.
Моделлар кузатилган ўзгаришни акс эттира олмаган
Муаллифлар текширган 13 та етакчи глобал ўсимлик модели кузатувларда аниқланган йиллараро ўзгарувчанликнинг ортишини акс эттира олмаган.
Бундай беқарорлик ёғингарчиликка таянадиган деҳқончилик ва яйлов чорвачилиги учун қийинчилик туғдириши мумкин. Ҳосил ва яйлов озуқаси миқдорини олдиндан баҳолаш мураккаблашади.
Олимлар ўсимликлар маҳсулдорлигидаги кескин тебранишлар каттароқ экологик ўзгаришларнинг эрта белгиси бўлиши мумкинлигини айтмоқда. Бироқ тадқиқот қурғоқчил ҳудудлар албатта нам экотизимларга айланишини ёки ўзгаришлар қайси йўналишда кечишини аниқ белгилаб бермайди.
