IMAN Invest атрофидаги можаро: ким нималарни даъво қиляпти?
|17:504 75111 мин
Маҳмуд Усмон бошчилигидаги IFCB – Ислом молиясига мувофиқлаштириш кенгаши IMAN Invest билан ҳамкорликни тўхтатиб, компанияда бир неча миллион долларлик камомад борлигини даъво қилди. IMAN Invest эса бу даъволарни холис баҳолаш учун мустақил шаръий аудит бошланганини айтди.
Чапдан: Маҳмуд Усмон ва Рустам РаҳматовЧапдан: Маҳмуд Усмон ва Рустам Раҳматов
Баҳс 25 октябрь куни IFCB кенгаши аъзоси, ислом молияси бўйича аудитор ва маслаҳатчи Маҳмуд Усмоннинг видеомурожаатидан бошланди. У кенгаш IMAN Invest билан ҳамкорликни тўлиқ тўхтатганини ва шу кунгача компания фаолиятининг ҳалоллиги бўйича якуний хулоса бермаганини маълум қилди.
IFCB шаръий аудиторлик ташкилоти бўлиб, 2023 йил 1 майда тузилган шартнома асосида IMAN Invest’га хизмат кўрсатган.
Маҳмуд Усмоннинг айтишича, 2026 йил июлида кенгашга шубҳали транзакцияларни кўрсатувчи ҳужжатлар келиб тушган. Аммо, 2 йилдан ортиқ ҳамкорликка қарамай, бу транзакциялар кенгашга тасдиқлаш учун тақдим этилмаган. Шундан сўнг молиячилар, ҳуқуқшунос ва шаръий аудитордан иборат тафтиш комиссияси уч ярим ой текширув ўтказган.
Кенгаш хулосасига кўра, IMAN Invest раҳбарияти ишониб топширилган пулларни Ислом молияси мезонлари, ички ҳужжатлар ва қонунчиликка зид равишда тасарруф этган. Раҳбарлар эса бу ҳолатларнинг кўпини тан олиб, тушунтириш хати ёзиб берган. Маҳмуд Усмоннинг айтишича, халқаро тоифадаги молиячилар ва ҳуқуқшунослар компания «барча савдодаги қайтариш имкони бор пулларни олиб, инвесторларга қайтарса ҳам, бир неча миллион доллар пулни қайтаришга айни пайтда қодир бўлмайдиган ҳолга келиб қолгани»ни аниқлаган.
Шунингдек, баёнотда инвесторлар пулини қимматбаҳо автомобил ва хонадон сотиб олишга, бошқарувчи идора харажатлари, ойликлар, тадбир ва маркетингга сарфлаш мумкин эмаслиги келтирилган.
“IMAN Invest фаолиятини ислом молиясига мувофиқ эмас, деб ҳисоблайди. Кенгаш фикрича, қоидабузарликлар тўлиқ бартараф этилмагунча, инвесторларга етказилган зарар қопланиб, улар билан шартнома янгиланмагунча компанияга маблағ киритиш шариат нуқтаи назаридан тавсия этилмайди” деган Маҳмуд Усмон.
Маҳмуд Усмон компания фаолиятини ҳалол деб ҳисоблайдиган уламо ва мутахассисларга учта савол билан мурожаат қилган:
Компаниянинг сўнгги ҳужжатларига кўра, унинг фаолиятида ғарар (ноаниқлик), рибо (судхўрлик) ва пулларни нотўғри тасарруф этиш ҳолатлари борми?
Мутахассислар камомад ва унга олиб келган омилларни тўлиқ ўрганганми ва ўша қарорлар ҳалолликка тўғри келадими?
Мавзуга оид
Кенгашнинг «энг муҳим саволи»: «Инвесторлар ҳозир пулларини сўраб келсалар, компания уни қайтара оладими?
Кенгаш хулоса матни ва унинг асосларини ўз вақтида жамоатчиликка эълон қилишини маълум қилди. Шунингдек, улар бу асосларни ҳар қандай мустақил шаръий ва ҳуқуқий аудиторлар ҳамда давлат идоралари олдида кўрсатиб беришга тайёр эканини ҳам айтмоқда.
Компания бошқа аудит ўтказмоқчи
IMAN шу куни кечқурун расмий баёнот бериб, Шайх Муҳаммад Тақий Усмонийнинг ўғлига тегишли Usmani's аудиторлик компанияси билан мустақил шаръий аудит бўйича келишилган ва иш бошланганини маълум қилди. «Аудит натижаларини, қандай бўлишидан қатъи назар, очиқ эълон қиламиз», дейилади баёнотда.
Компания бир нечта олимдан иборат янги ички ислом молияси кенгаши тузаётганини ва у иш бошлагунча янги маҳсулотлар тўхтатилганини маълум қилди. Инвесторлар шошилинч қарор қабул қилмасликка чақирилди.
IMAN Invest’нинг 25 октябрдаги баёнотида Маҳмуд Усмоннинг камомад ҳақидаги даъволарига жавоб берилмаган.
IMAN Invest қандай компания ва уни ким назорат қилади?
IMAN 2021 йилда ташкил этилган, унинг бош директори Рустам Раҳматов илгари Халқаро молия корпорациясида (IFC) ишлаган.
Инвесторлар компания иловаси орқали пул киритади. Бу пулга товарлар сотиб олиниб, харидорларга муддатли тўловга сотилади ва бундан олинган фойда тақсимланади.
IMAN асосчилари Рустам Раҳматов ва Марк Зубов
Маҳмуд Усмон эълон қилган ҳужжатларга кўра, инвесторлар пули «IMAN HALAL INVESTMENTS KOMMANDITNOE TOVARISHESTVO» коммандит ширкатида жамланади ва уни «IMAN HALAL INVESTMENTS» МЧЖ бошқаради. МЧЖнинг 100 фоиз улуши Қозоғистондаги «Astana» халқаро молия марказида рўйхатдан ўтган IMAN Group Ltd. компаниясига тегишли, унга Рустам Раҳматов раҳбарлик қилади.
Шаръий назорат 2023 йил 1 майда тузилган шартнома асосида IFCB зиммасида бўлган. IMAN сайтининг компания ҳақидаги саҳифасида унинг фаолиятини қайси давлат органи назорат қилиши ёки у қандай лицензия асосида ишлаши кўрсатилмаган.
Компаниянинг янги даъвоси: «Биздан катта улуш сўралди»
26 октябрь куни эрталаб IMAN Invest раҳбари Рустам Раҳматовнинг ўзи видеомурожаат эълон қилиб, Маҳмуд Усмоннинг даъволарига қўшилмаслигини айтди.
«Биз Маҳмуд Усмон билан икки ярим йил давомида ҳамкорлик қилдик ва шу ҳамкорлик даврида ойлик сифатида 100 минг доллардан кўпроқ тўладик. Келишмовчилигимиз айнан биз шу ойлик тўловларни камайтиришимиздан бошланди ва ундан ташқари биздан катта улуш сўралди», деди у.
Унинг сўзларига кўра, улардан IMAN холдингининг акциялари сўралган, компания эса шериклари билан маслаҳатлашиб рад жавобини берган ва «натижада сиз кўрган видео чиққан».
Компания раҳбарининг айтишича, улар Маҳмуд Усмон билан ҳамкорликни тўхтатгандан кейин Шайх Тақий Усмоний билан ишлай бошлаган. Унинг таъкидлашича, бу компания икки йил олдин IMAN’ни аудит қилиб, «ҳалол» деган хулоса берган.
IMAN раҳбарияти бу видеомурожаатида ҳам камомад ва пулни қайтариш имконияти ҳақидаги саволларга жавоб бермаган.
Маҳмуд Усмон шу куни компания раҳбари – айбловларга жавоб бериш ўрнига уни шахсан обрўсизлантиришга уринаётганини айтди ва раҳбарни судга беришини маълум қилди. Унинг айтишича, ҳеч қанақа улуш сўрамаган ва бунга гувоҳлар ҳам бор.
Маҳмуд Усмон ўзининг олдинги баёнотларини исботлаш учун Zооm учрашувлари ёзувлари ва 50 дан ортиқ ҳужжат ҳам эълон қилинишини билдирди. “Ҳужжатларда 20 миллион доллар тешик бор деб айтилган”.
Нега олдинроқ огоҳлантирмагани ҳақидаги саволларга у “текширувга вақт кетганини ва шошилиб эълон қилиш ҳуқуқий муаммо туғдириши мумкин” бўлганини айтди.
Ҳужжатларда нима ёзилган?
Маҳмуд Усмон эълон қилган ҳужжатларнинг биринчиси – «IMAN HALAL INVESTMENTS» МЧЖнинг ягона иштирокчиси IMAN Group Ltd. компаниясининг 2026 йил 1 июлдаги қарори. Бу қарор билан беш кишилик тафтиш комиссияси тузилган, унинг таркибига Маҳмуд Усмон ва Ҳусайн Ражапов ҳам кирган. Қарорга кўра, Р.Раҳматов комиссия ишига ва компаниянинг жорий фаолиятига аралашмаслик мажбуриятини олган.
Қарор охирида бу мажбурият билан «танишдим ва розиман» деган қатор бор ва унда Р.Раҳматовнинг имзоси турибди.
• 2026 йил 31 май ҳолатига бошқарувчи МЧЖнинг ширкат олдидаги қарзи 2,97 миллион доллар бўлган;
• ширкат харажатларига ойига ўртача 300 минг долларлик иш ҳақи ва 124 минг долларгача маркетинг киритилган, IFCB фикрича, бошқарув ходимлари иш ҳақи бошқарувчи компания зиммасида бўлиши керак эди;
• умумий харажатларнинг 60 фоиздан зиёди ширкатга алоқаси бўлмаган йўналишларга, жумладан Imanum 5.0 очилиш маросимига 144 минг доллар ва хусусий банкингга 187 минг доллар сарфланган;
• 31 май ҳолатига қайтмайдиган муаммоли қарзлар 9,5 миллион долларга, яъни портфелнинг тахминан 17–18 фоизига етган;
• 2026 йил 10 апрелда инвесторлар маблағидан 128 минг долларга раҳбар Рустам Раҳматов учун автомобил олинган.
Инвесторлар маблағидан олингани айтилган 128 минг долларлик автомобил
Иловада шундай ёзилган: «Юқорида келтирилган ҳолатларнинг тўғри ва асосли эканлигини «IMAN HALAL INVESTMENTS» МЧЖ асосчиси Рустам Раҳматов тан олди ҳамда уларни бартараф этиш учун 3 (уч) ой муҳлат сўради». Ҳужжатга кўра, у ширкат олдидаги қарзларни улушининг бир қисмини сотиш ёки қўшимча инвестиция жалб қилиш орқали ёпишни зиммасига олган. Иловада IMAN Group Ltd. ва «IMAN HALAL INVESTMENTS» муҳрлари бор.
Иккинчи ҳужжат — тафтиш комиссиясининг 3 июлдаги қарорида Рустам Раҳматов инвесторлар пулидан 2023 йил 1 декабрда муддатли тўлов шарти билан BYD Champion автомобилини сотиб олгани айтилади. Аммо Раҳматов 2025 йил 4 майдан кейин тўловларни тўхтатган. Қарорда сабаб сифатида техник хато, ғазначи ва Р. Раҳматовнинг эътиборсизлиги кўрсатилган. Унга муддати ўтган 306,5 миллион сўм қарзни 10 кун ичида тўлаш унга топширилган. Ҳужжатнинг ҳар бир саҳифасида қўлда ёзилган «Танишдим» сўзи ва компания раҳбарининг имзоси бор.
Раҳматовнинг видеоси ўчирилди
IMAN Holding Кузатув кенгаши компания асосчиси Рустам Раҳматовнинг видеомурожаатини «компания саҳифалари шахсий масалалар учун жой эмас», деган асос билан расмий саҳифалардан олиб ташлади.
«Бу компанияга нисбатан билдирилган даъволарни тан олдик дегани эмас», дейилади кенгашнинг 26 октябрдаги баёнотида. Компания кўтарилган жиддий саволларни мустақил текширув асосида кўриб чиқишга тайёр эканини ва даъволар бўйича муносабатини яқин бир неча соат ичида эълон қилишини маълум қилди.
Бошқалар нима дейди?
Можарога Тошкентдаги Ҳасанбой масжиди имом-ноиби Ҳасанхон Яҳё Абдулмажид ҳам муносабат билдирди. У компаниянинг бир неча реклама тадбирларида чиқиш қилган, IFCB сайтида эса кенгаш аъзолари қаторида кўрсатилган.
Ҳасанхон Яҳё 26 октябрдаги постида ташкилот бошиданоқ ҳалол савдони ният қилгани, Маҳмуд Усмон эса анча меҳнат билан унинг фаолиятида тузатишлар қилганини ёзди. «Келишмовчилик молиявий эмас, ташкилий ишларда деб биламан», дейди у. Домла томонларни яраштиришга уринганини ҳам ёзди.
«Билишимча, ташкилот фаолияти ҳақида айтилган хатоларнинг кўпи тўғриланган ва яна тўғрилаш йўлида кетилмоқда», дейди Ҳасанхон Яҳё. Унинг таъкидлашича, ташкилот хатоларни тузатишдан бош тортмаган ва ислом молияси талаби учун катта зарарларга ҳам рози бўлган. Домла ташкилот ноҳақ йўл танласа, одамларни огоҳлантиришини, ҳозирча эса уни ислоҳ йўлида кўраётганини билдирди.
Регулятор ва инвесторлар нима қилиши керак?
Регулятор масаласи очиқ қолмоқда. Чунки IMAN Invest’нинг фаолияти лицензия талаб қиладиган фаолият эмас, ҳозирча. 2026 йил 14 августдаги президент қарорига кўра, 2027 йил 1 январдан муддатли тўлов хизматлари операторлари Марказий банк реестрига киритилади ва уларга жисмоний шахслар маблағини жалб қилиш тақиқланади. Аммо, аҳолидан пул йиғиб, муддатли тўлов савдосини молиялаштирадиган IMAN каби компанияларга бу қоида қандай татбиқ этилиши ҳозирча аниқ эмас.
Инвесторларни “пулимиз жойидами?, қайтариб ололамизми?”, деган саволлар ўйлантираётган бўлса ажаб эмас. Kun.uz билан суҳбатлашган бир нечта инвесторларга кўра, компания 100 миллион сўмгача бўлган пулларни 60 кунда қайтаради. Ундан кўпроқ инвестицияни қайтариб олиш учун 90 кун муддат керак бўлади.
Инвесторлар учун энг муҳими – ҳужжатларни шартнома ёки оммавий оферта, тўлов квитанциялари, иловадаги баланс скриншотларини сақлаш тавсия этилади.
Kun.uz инвесторларни хавотирга солаётган саволларни IMAN Invest’га юборди.
