Ўзбекистон ҳукумати ёпиқ қарор билан шакар импортини чеклаб қўйди. Бу нархларга таъсир қилади

«Ўзбекистон 2026 йилда камида 750-800 минг тонна шакар импорт қилади. Бу агар квоталаш ишга тушса, импорт 2,5 карра маъмурий йўл билан қисқартириляпти дегани. Чала-чулпа статистикага кўра, мамлакатда йилига 300 минг тонна атрофида шакар ишлаб чиқарилади (2026 йил маълумотлари йўқ). Шакар импорти квоталаниши эски ёмон замоннинг шакар импортини бир қўлли ва тегишли чўнтаклар орқали коррупциялашган тарзда бошқариш усули ҳисобланган — худди ёпиқ конвертация сингари. Ҳукуматнинг ёпиқ қарорида квоталашга қайтишни асословчи бирон бир далил кўрсатилмаган.Демак, бизни нима кутяпти? Истеъмолчилар учун, айниқса камбағал қатлам учун шакарнинг қимматлашиши. Тадбиркорлар учун, айниқса ичимлик ва қандолат маҳсулотлари ишлаб чиқарувчилари учун бизнесларнинг ёпилиши ва қисқариши, эндигина кириб борилаётган экспорт бозорларининг бой берилиши. Тийиқсиз чиновниклар учун — чўнтак ва шерик шакарчиларнинг пайдо бўлиши», дея ёзди Бакиров.

Иқтисодчининг қўшимча қилишича, шакар импорти квоталанса, божнинг ўзидан 65 млн доллар бой берилади.

«Квоталаш чекловидан кейин импорт йиллик ҳисобда ўртача 500 минг тоннага маъмурий қисқартирилади ва шакарнинг тоннаси 650 доллардан ҳисоб қилинса ҳам, давлат бюджети импорт божидан 65 млн доллар ёки ўртача 770 млрд сўм йўқотади», дейди у.

«Нима учун ёпиқ ҳужжат?»

Иқтисодчи Юлий Юсупов қарорнинг ёпиқ эканига урғу берган ҳолда, узоқ йиллардан бери маҳаллий ишлаб чиқарувчилар самарасиз тарзда қўллаб-қувватланаётганига эътибор қаратди.

«Нима учун ёпиқ ҳужжат? Афтидан, муаллифлар «жуда ҳам яхши иш қилмаётганликларини» тушунишади ва жамоатчилик бу ҳақда билиб қолишини хоҳлашмайди. Ахир бу ҳукумат 1996 йилдан бери (конвертация ёпилган йилни эслайсизми?) «маҳаллий ишлаб чиқарувчиларни қўллаб-қувватлаш» учун фаол қўллаб келаётган одатий чора-тадбирлар тўплами-ку. Қолаверса, амалдорларимиз одатда маҳаллий бизнес ҳақида қайғураётгани ва унга ёрдам бераётганидан фахрланишади. Бу сафар эса қандайдир тортинчоқлик бордек. Гап шундаки, мамлакатимизда 1996 йилдан буён олиб борилаётган импорт ўрнини босиш сиёсати ўзини шунчалик обрўсизлантирдики, эндиликда буни яширишга тўғри келмоқда», дейди Юсупов.

Иқтисодчининг таъкидлашича, дастлаб маҳаллий ишлаб чиқарувчиларга солиқ, божхона ва кредит имтиёзлари берилади, импорт маҳсулотларига эса турли тўсиқлар жорий этилади. Давлат кўмагида ишга тушган корхона имтиёзлар тугагач, эркин бозорда рақобатлаша олмаслиги маълум бўлади. Шундан сўнг уни қўллаб-қувватлаш учун аввалги имтиёзлар узайтирилади ёки янгилари жорий этилади.

«Аччиқ ҳақиқат шуки, ҳукуматимиз 1996 йилда бошланган импорт ўрнини босиш сиёсатидан воз кечмагунча бу монополия ва коррупция ботқоғидан чиқиб кетиш ҳамда иқтисодиётимизнинг барқарор ривожланиши учун шароит яратиш имконияти йўқ. Юқорида тилга олинган «Хизмат доирасида фойдаланиш учун» белгиси мавжудлигини ҳисобга олсак, амалдорлар буни жуда яхши тушунишади. Шунинг учун ҳам ўз ҳаракатларини яширишмоқда. Аммо мамлакатга зарар етказаётган бу амалиётдан воз кеча олишмаяпти. Қизиғи, нима учун?» дея хулоса қилади Юсупов.