Хитойнинг COMAC компанияси ишлаб чиқарган C919 йўловчи самолётининг янги модификацияси Шанхай осмонида илк бор парвоз қилди. Бироқ бу тор фюзеляжли самолётлар бозоридаги ҳозирги тенденцияларга қараб кутиш мумкин бўлган узайтирилган версия эмас эди.
Аксинча, хитойлик ишлаб чиқарувчи дунёдаги шароити энг мураккаб айрим баланд тоғли аэропортларда фойдаланишга мўлжалланган модификацияни яратиш учун самолёт фюзеляжини қисқартирди.
Бундай қарор алоҳида эътиборга лойиқ. Airbus A321neo модели билан улкан муваффақиятга эришди, ундан анча кичик A319neo моделига эса талаб сезиларли даражада паст. Boeing компаниясида ҳам шунга ўхшаш ҳолат кузатилмоқда: 737 MAX оиласининг йирикроқ модификациялари қатордаги энг ихчам моделдан кўра оммабопроқ бўлиб чиқди.
Шунга қарамай, C919 асосида яратилган моделлар орасида парвоз синовларига биринчи бўлиб айнан кичрайтирилган самолёт киришди. Бу COMAC асосий C919 версиясини ишлаб чиқариш ҳажмини оширишда қийинчиликларга дуч келишда давом этаётган бир пайтда юз бермоқда. Нега компания чекланган муҳандислик ва ишлаб чиқариш ресурсларини ихчамроқ лайнер яратишга йўналтиришга қарор қилди ва нега айнан ҳозир? Гап шундаки, хитойлик авиасознинг устувор мақсадлари бироз бошқача.
Airbus ва Boeing учун самолётлар оиласини ривожлантириш, аввало, тижорий манфаатлар билан белгиланади. Турли модификациялар ишлаб чиқарувчиларга бозорнинг бир нечта сегментини қамраб олиш ва айни вақтда ишланма харажатларини умумий платформа асосида яратилган самолётлар ўртасида тақсимлаш имконини беради.
2026 йил июнь ҳолатига кўра, Airbus A320neo оиласи бўйича буюртмалар портфелининг қарийб 75 фоизи A321neo ҳиссасига тўғри келган. Boeing компаниясида эса 737 оиласининг буюртма қилинган, аммо мижозларга ҳали етказиб берилмаган самолётлари орасида йирикроқ 737 MAX 9 ва MAX 10 моделларининг жами улуши 36 фоизни ташкил этган. Кичикроқ 737 MAX 7 ҳиссасига эса атиги 6 фоиз тўғри келган.
COMAC ҳам тижорий омилларни ҳисобга олади. Бироқ C919 оиласини ривожлантиришдан яна бир мақсад — мамлакат саноати олдидаги вазифаларни ҳал этиш кўзланган. C919 самолётига 2022 йил сентябрда тур сертификати берилганидан сўнг, Хитой ишлаб чиқариш ҳажмини ошириш ва самолётлар оиласини кенгайтиришни давлат сиёсатининг устувор йўналишлари сифатида расман белгилади. COMAC 2023 йил июндаги баёнотида ўз стратегиясини «учта асосий вазифа» атрофида шакллантирди: ишлаб чиқариш суръатларини ошириш ва самолётлар оиласини кенгайтириш, технологик мустақилликка эришиш, шунингдек, хавфсизлик ва ишончлиликни таъминлаш.












