2018 yilda qaysi kompaniyalarning inqirozga yuz tutişi kutilmoqda?
|03:34 / 07.01.201826 63512 min
Ars Technica har yili 2018 yilda inqirozga uçraş ehtimoli yuqori bölgan kompaniya va brendlarning röyxatini taqdim etadi. Unga turli (iqtisodiy, madaniy yoki texnologik) sabablarga köra faoliyati xavf ostida bölgan loyihalar kiradi. Naşr kompaniyalarning joriy yilda yopilişi aniq deya ta'kidlayotgani yöq, çunki har qanday taşkilot inqirozi köp yillarga çözilişi mumkin.
Röyxatga heç bölmaganda quyidagi muammolardan biriga duç kelgan kompaniyalar kiritiladi:
kompaniya uzoq vaqt bozordagi uluşini yöqotadi;
moliyaviy qiyinçiliklarni boşidan ötkazadi yoki daromadlarni yöqotadi;
boşqaruvda muammolarga duç keladi, işonçli biznes-model yoki uzoq muddatli strategiyaga ega emas.
2017 yilda Ars Technica Deathwatch röyxatiga Yahoo, Yik Yak anonim messenjeri, Twitter, Theranos tibbiyot kompaniyasi, HTC, Gearbox Software öyin studiyasi va Blackberry smartfonlari işlab çiqaruvçisi kiritildi.
Yahoo kompaniyasi 2017 yilda özining asosiy biznesini sotdi va deyarli öz faoliyatini töxtatdi, Altaba'ga aylandi, Yik Yak messenjeri yopilişi haqida e'lon qildi. Blackberry va Gearbox Software yilni "jimgina", ortiqça yangiliklarsiz ötkazişdi, Twitter va HTC esa yana naşr röyxatidan joy oldi. 2018 yilda naşr tahririyati unga olti kompaniyani kiritdi.
Uber
"Atigi bir yil avval Uber istiqbollari normal körinişda edi. Kompaniya AQŞdagi taşuv bozorida yetakçilik qildi va butun dunyo böylab kuçli pozitsiyalarni egallaydi. U yaqindagina mustaqil boşqaruvli Otto avtomobillarni işlab çiqaruvçi startapni "yutib yuborgandi" va hatto uçar maşinalarni yaratiş bilan ham şuğullangan", - deb yozadi Ars Technica.
2017 yilda kompaniyada barçasi özgardi — u qator mojarolarga aloqador bölib çiqdi: Alphabet'ga qaraşli Waymo kompaniyasi Uber'ni sudga berdi va servis rahbariyatini haydovçisiz transport texnologiyasini öğirlaganlikda aybladi. The New York Times naşri Uber'ga servis faoliyati rasman ta'qiqlangan şahar va mamlakatlardagi hukumat hamda politsiyani çalğitişda yordam beruvçi Greyball içki jihozi haqida sözlab berdi.
Uber'ning sobiq xodimi Syuzan Fauler öz postlaridan birida kompaniyadagi salbiy muhitni ta'riflab, startapda içki tergov yölga qöyilişiga sabab bölgan. Iyunda Trevis Kalanik Uber boş direktori lavozimini tark etgan edi. Uning örnini Expedia turistik servisi direktori Dara Xosrovşaxi egalladi.
Mavzuga oid
Foto: Reuters
Şuningdek manbada ta'kidlanişiça, Uber yil sayin milliardlab kamomad körişda davom etmoqda — 2017 yilning uçinçi çoragidayoq kompaniyaning sof daromadi Reuters ma'lumotlariga köra, 1,46 milliard dollarni taşkil qildi. 2016 yilda Uber'ning kamomadi 2,8 milliard dollarni taşkil qildi, 2018 yilda esa, tahlilçilar taxminiga köra, bu körsatkiç faqat ösişi kutilmoqda. 2017 yilning örtasida kompaniya hisobida 6,6 milliard dollarga yaqin mablağ qolgan — Ars Technica taxminiga köra, bu köpga yetmaydi, hatto dekabrdagi Softbank investitsiyalari hisobga olinganda ham.
2018 yilda Uber'ning oldida ikki asosiy vazifa turibdi: yöqotişlarni kamaytiriş usulini topiş va daromadga çiqiş — va imkon qadar tezroq sayohatlarni sezilarli darajada arzonlaştiriş imkonini beruvçi haydovçisiz avtomobilni işlab çiqarişni oxiriga yetkaziş. "Kompaniyaning boşqaruv apparati deyarli barbod bölgan, Waymo bilan boğliq sud işi hali ham tugamagan — bu osongina bitadigan iş emas", - deb yoziladi naşrda.
Twitter
2017 yilda Twitter mikrobloglari servisi ham Ars Technica röyxatidan joy oldi. "Biz biladigan ijtimoiy tarmoq faoliyati sekin-asta yöqoladi va bu yerda gap interfeysning özgarişi yoki yangi funksiyalarning paydo bölişi haqida emas", - deyiladi manbada.
Foto: Reuters
2017 yil boşiga borib, Twitter investorlar mablağlarini tezda yöqotdi, 2017 yilda uning faoliyat sur'ati biroz sekinlaşgan bölsa-da, servisda hanuz kamomad kuzatilmoqda. Kompaniya bir yilda öz mablağlarining uçdan birini yöq qiladi, daromadga çiqiş haqida-ku gapirmasa ham böladi, deyiladi Ars Technica'da.
Ijtimoiy tarmoq toksik foydalanuvçilar va izohlar bilan faol kuraşa boşladi, biroq bu yönalişda kompaniya heç qaçon ulgurmasligi mumkin. Facebook, Instagram va boşqa ijtimoiy tarmoqlar ham şu kabi muammolarga qarşi kuraşmoqda. Facebook bu işni Twitter'dan yaxşiroq uddalamoqda.
Faraday Future
"Faraday Future kompaniyasining tarixi — takabburlik va isrofgarçilikning zarariga yaqqol misol", - deb yozadi Ars Technica. Loyihani "Tesla qotili" deb ataşdi, u jamoaga BMW'ning dizayn bölimi rahbari va "Formula 1"dagi Ferrari jamoasi rahbarini jalb qilişga muvaffaq böldi.
2016 yilning boşida Faraday Future CES körgazmasida birinçi marta öz avtomobili kontseptini namoyiş etgan. "Agar siz "Tesla qotili"ni körsatişga va'da bersangiz — bu esa bizning emas, kompaniya rahbariyatining sözlari, — yaxşisi işlaydigan avtomobilni körsating", - deb yozadi Ars Technica. Uning ketidan avtomobillarga heç qanday aloqasi bölmagan bir neça yangi anonaslar böldi: Nevada va San-Frantsiskodagi fabrika qurilişi, "Formula Ye" musobaqalarida iştirok etuvçi poyga jamoasi bilan hamkorlik töğrisidagi şartnoma tuzilişi.
Foto: Reuters
CES 2017 körgazmasida kompaniya özining ilk FF91 seriyali avtomobilini namoyiş etdi va u köp jurnalistlarning xafsalasini pir qildi. Şundan söng OAVda kompaniyadagi mablağ yetişmasligi bilan boğliq murakkab vaziyat haqidagi yangiliklar paydo böldi.
"Yil oxiriga borib Faraday Future murakkab vaziyatda qoldi: fabrika qurişga doir rejalarni töxtatişga töğri keldi, xodimlar kompaniyani tark eta boşlaşdi, "Formula Ye" jamoasi bilan şartnoma esa bekor qilindi. Atigi bir neça kundan keyin CES körgazmasi boşlanadi, startap esa ommani nima bilan hayratga solişni bilmaydi. Şunday bölsa-da, kompaniya sekingina yöq bölib ketmaydi — dekabr örtalarida kompaniya öz işlanmalari uçun yana 1 milliard dollar topgani haqida e'lon qildi".
LeEco
LeEco va Faraday Future kompaniyalari rahbari — xitoylik işbilarmon Tszya Yuetin. "LeEco — 2017 yilning yana bir katta tanazzuli. Elektronika işlab çiqaruvçisi AQŞ bozoriga çiqişga harakat qildi va turli va'dalar berdi, ularning aksariyati esa amalga oşmay qolib ketdi. Aftidan, bu qonunçilikka aylanib bormoqda", - deb yozadi Ars Technica.
LeEco qurilmasi köp jihatdan Alphabet xoldingini yodga soladi, deya davom etadi tahririyat. Xoldingning asosiy biznesi bor — Xitoydagi eng yirik Le.com videostriming servisi — "Xitoy Netflix'i". Kompaniya guruhiga şuningdek LeTV videoservisi, Le Vision Pictures kinostudiyasi, LeMusic musiqiy kompaniyasi, LeRan Investment Management investitsion fondi, VR-texnologiyalar bilan şuğullanuvçi LeVR, LeMall internet-dökoni va köplab boşqa bölimlar kiradi.
Foto: Reuters
LeEco — xoldingning elektronika (smartfonlar, televizor va boşqa qurilmalar) işlab çiqariş bilan şuğullanuvçi bölimi.
2016 yilda LeEco AQŞ bozoriga çiqişga harakat qildi. U Vizio televizorlar işlab çiqaruvçisi bilan hamkorlik haqida e'lon qildi, Yahoödan 250 million dollarga şaxsiy ştab-kvartira uçun yer xarid qildi va unda 12 ming xodim uçun qandaydir EcoCity qurişni rejalaştirayotgani haqida ma'lum qildi. 2016 yilning oktabrida kompaniya San-Frantsiskoda anjuman ötkazib, unda bozorga çiqiş haqida e'lon qildi va özining yangi mahsulotlarini namoyiş etdi.
Anjumandan bir neça kun ötib, kompaniyada muammolar borligi ma'lum böldi. Boş direktor Tszya Yuetin öz xodimlariga yöllagan maktubida LeEco haddan taşqari yuqori marralar közlangani, resurslar esa çeklanganini qayd etdi. Vizio bilan hamkorlik şartnomasi bekor qilindi, LeEco'ning özi esa undan voz çekkani uçun 100 million dollar tölaşdan boş tortdi va bu sudda iş oçilişiga sabab böldi. Kompaniya şuningdek San-Frantsiskoda qölga kiritgan yerini sotişiga va AQŞdagi ştatini 85 foizga qisqartirişiga töğri keldi.
Dekabr oyi oxirida Xitoy sudi Yuetinning bank hisob raqamlaridagi 1,3 million yuandan (200 ming dollar) ortiq mablaği va boşqa aktivlarini, jumladan köçmas mulkni ham hibsga oldi. LeEco'ning Amerikadagi sayti işlaşdan töxtadi. Kompaniyaning Amerikadagi bölimida 60 nafargina kişi qoldi, deb yozadi Ars Technica. "Xoldingning taqdiri hozirça aniq bölmasa-da, LeEco'ning AQŞ bozoriga çiqişga doir rejalari bilan xayrlaşişi aniq".
HTC
HTC kompaniyasi 2016 yilda ham, 2017 yilda ham Ars Technica röyxatiga tuşgandi. 2017 yilda kompaniya öz biznesining bir qismini Google'ga 1,1 milliard dollarga sotdi. Sotuvlardan tuşgan pullar kompaniyaga taxminan 3,5 yilga yetadi, deb hisoblaydi Ars Technica.
Biroq şartnoma HTC uçun nafaqat mablağni qölga kiritiş, balki Google'ni mijoz sifatida yöqotişga ham olib keladi, deya davom etadi naşr. Kompaniya smartfonlarni işlab çiqarişda davom etişini ta'kidlamoqda, biroq maqsadli auditoriyani yöqotiş 2 ming kişini taşkil qilişi biznesga ta'sir körsatmay qolmaydi, deb hisoblaydi Ars Technica.
Foto: Reuters
Şu bilan birga, HTC'ning Valve öyin kompaniyasi bilan hamkorlikda Vive virtual reallik dubulğalarini işlab çiqaruvçi VR-bölimlari bor. "Biroq aslida HTC kompaniyasi Vive texnologiyalariga ega emas. Valve ba'zi texnologiyalarga bepul kirişni taqdim etadi, dubulğa içidagi displey va linzalar Valve va Samsung tomonidan yaratilgan.
Bundan taşqari, Valve özining SteamVR platformasini yaratiş ustida işlamoqda, u HTC'ga tobe'lik darajasini kamaytiradi. HTC raqiblari esa bu payt şaxsiy VR-qarorlarni işlab çiqaradi — masalan, Facebook'ga tegişli Oculus loyihasi.
2017 yilning avgustida Bloomberğda HTC kompaniyasi Vive bölimini sotişni rejalaştirayotgani ma'lum qilingandi. "Ehtimol, HTC'ning öz faoliyatini davom ettiriş uçun mablaği bordir, biroq Google'ning mablağlariga biror ahamiyatli kompaniyani quriş mumkinmikan?", - deya yozadi Ars Technica.
SoundCloud
2017 yilning iyulida SoundCloud musiqiy servisi öz ştatining 40 foizga qisqargani haqida e'lon qiladi. Loyiha rahbariyati mablağ işlaşga yordam beruvçi biznes-modelni topa olmadi. Biroq avgust boşida kompaniya investitsiyalarning yangi raundining jalb qilinişi va boş direktorning özgarişi haqida ma'lum qildi — kompaniyaning yangi boş direktori sobiq Vimeo direktori Kerri Treynor böldi.
Foto: Reuters
Treynor SoundCloud'ni striming modeldan uzoqlaştiriş va ijroçilar uçun jihozlar yaratişga e'tibor qaratişni rejalaştirmoqda. Ars Technica fikriça, asosiy masala - kompaniyaning pul tugagunga qadar daromad ola boşlaşga ulguriş yo ulgurmasligida.
