«Palov kilogramlab sotiladi va uch barobar arzon» - O‘zbekiston tojikistonlik muxbir nigohida

Chegaraning har ikki tomonida chegarachilar soni ham ko‘paygan: ayni paytda Tojikiston tarafda to‘rt nafar, O‘zbekiston tarafda sakkiz nafar chegarachi ishlamoqda. Tabiiyki, qo‘shnilarimiz navbat hosil bo‘lmasligi uchun insonlar oqimini oson boshqarmoqda, ularning tojik hamkasblari biroz paysallanmoqda.

O‘zgarmagan bir narsa valyutaning faol oldi-sotdisi: so‘mlar ham somoniylar ham sotilmoqda. Lekin bu biznesga yaqin orada chek qo‘yilsa kerak: Tojikiston va O‘zbekiston qonunlariga ko‘ra, xususiy shaxslar valyuta ayriboshlash bilan shug‘ullanishlari taqiqlangan. O‘zbekiston tarafda valyuta ayriboshlash shoxobchasi ham qurib qo‘yishibdi.

Tojik kirakashlari o‘zbek taksichilaridan nimasi bilan farqlanadi?

Chegarada odamlar oqimi ko‘payishi hamono, tabiiyki, har ikki tomonda taksichilar soni ham osha boshlagan, faqat ular o‘rtasida katta farq bor. Tojikiston tarafda litsenziyaga ega bo‘lmagan kirakashlar bu bilan shug‘ullanishsa, O‘zbekistonda undaylar kam, bu yerda bu qat'iy nazorat ostida ekan.

Tojik kirakashlari barcha potensial mijozlarning qo‘lidan tortqilashadi va yo‘lkira uchun haddan ziyod narxni aytishadi (masalan, 50 kilometr joyga 25 somoniy so‘rashadi, o‘zbeklar shuncha masofaga to‘qqiz somoniy bilan eltisharkan) va hamkasblaridan kimdir pastroq narx aytsa dahanaki jang boshlanadi. O‘zbekistonda bunday holatga duch kelmaysiz.

O‘zbekiston chegarasi kesib o‘tilgach, xohlovchilarga Toshkentgacha yo‘l bo‘yidagi yuzlab kafe va restoranlar xizmat ko‘rsatar ekan. Toshkentgacha bo‘lgan ming kilometrga yaqin masofada ofitsianti uniformada bo‘lmagan birorta ovqatlanish korxonasini, o‘zim kirgan birorta oshxonada singan mebel, kir va chatnagan idishlarga ko‘zim tushmadi. U yerdagi narxlar Tojikistondagidan ikki, ba'zi joylarda uch barobar arzon ekan. Darvoqe, birorta kafeda mijozlarga xizmat ko‘rsatganlik uchun qo‘shimcha haq olinmaydi.

Sirdaryoda yo‘l bo‘yidagi kafeda bizga oshni tarozida o‘lchab berishdi. O‘zbekistondagi ba'zi kafe va restoranlarda osh vazniga qarab sotilar ekan – 100, 200 gramm yoki bir-ikki kilo osh.

Xullas, bizning yo‘l ustidagi oshxonalarimiz O‘zbekistondagilari bilan solishtirganda orqada.

«Ko‘z tegmasin! Xudo asrasin!»

Toshkentda so‘nggi marta o‘n besh yil muqaddam — 2003 yilning martida bo‘lgan ekanman. O‘shanda O‘zbekiston yo‘llarida kuchishlatar tizimlarning xodimlari juda ko‘p bo‘lardi: chegaradosh tumanlar va viloyatlar o‘rtasida militsiya, bojxona va askarlarning kuchaytirilgan blokpostlari tiklangan edi. O‘zbekistonning yangi prezidenti Shavkat Mirziyoyevning topshirig‘iga ko‘ra blokpostlarning barchasi olib tashlandi. Mahalliy aholi bu chora yo‘llarda korrupsiya darajasining keskin kamayishiga xizmat qilganini aytishmoqda.

Yana bir narsa: O‘zbekistonda avtomashinalar oynasini qoraytirish mumkin emas, qoidabuzarlik 172 ming (185 somoniy) bilan jarimaga tortiladi. Biroq Toshkentga sayohatimiz davomida mehmonxonalar oldida, bozorlarda, avtoturargohlarda Tojikiston avtoraqamiga ega va oynalari qoraytirilgan ko‘plab mashinalarni ko‘rdik. Samarqand viloyatidagi O‘zbekiston YPX xodimi «yuqoridan berilgan buyruq» bo‘yicha ular hozircha tojikistonlik haydovchilarni ogohlantirish bilan cheklanishayotganini aytdi.

— Hozircha mehmonlarni jarimaga tortmayapmiz, faqatgina bu hol bizda taqiqlanganini eslatib qo‘ymoqdamiz; agar yangi buyruq kelsa, jarimaga tortishni boshlaymiz, — dedi yo‘l noziri.

Qo‘shni davlat fuqarolari so‘nggi o‘n yillar ichida O‘zbekistonda tojik avtoraqamlariga ega mashinalar ilk marta paydo bo‘lganini aytishmoqda va ular uchun bu misli ko‘rilmagan hodisa. Buning uchun ular o‘z prezidentiga tashakkurlar izhor etishmoqda. Mirziyoyevning ham ichki, ham tashqi siyosatdagi islohotlari O‘zbekiston aholisining absolyut katta qismiga manzur bo‘lmoqda. Ular bu haqda hamma yerda va mamlakatga mehmonga kelgan barchaga to‘lqinlanib so‘zlab berishmoqda.

«Ko‘z tegmasin! Xudo asrasin!», — deyishmoqda ular.

Avaz Yo‘ldoshev,

Asia Plus