«Endi uyim ham, pulim ham yo‘q!» - urganchlik onaxonning dardiga kim quloq soladi?

KUN.UZ tahririyatiga Xorazm viloyati Urganch tumanida istiqomat qiluvchi Durdona Borisovna Abdullayeva yordam so‘rab murojaat qildi.

66 yoshli onaxonning so‘ziga ko‘ra, u 2014 yilda uy sotib olgan, ammo keyinchalik bolalari va nabiralari bilan bu uydan chiqarib yuborilgan va ko‘chada qolgan.

Biz 4 yildan buyon Durdona Abdullayevani qiynab, sarson qilib kelayotgan voqea tafsilotlarini o‘rganib chiqdik.

Durdona Abdullayeva 1952 yilda tug‘ilgan, Urganch shahar, Pahlavon Mahmud ko‘chasidagi uyda istiqomat qilib kelgan. Urganch matlubot jamiyatida sotuvchi, Tikuvchilik fabrikasida iqtisodchi bo‘lib ishlagan. 2007 yilda nafaqaga chiqqan.

1993 yilda turmush o‘rtog‘i og‘ir xastalikdan so‘ng vafot etgan. Natijada ona 4 nafar qizi bilan qoladi.

2014 yil aprel oyida oila istiqomat qiladigan uy shaharning rekonstruksiya qilinishi munosabati bilan buzib tashlanadi. Urganch shahar hokimiyati Abdullayevaga 65 million so‘m kompensatsiya va ikkita yer uchastkasi ajratadi. Onaxon «ayol boshim bilan qanday qurilish qilaman, undan ko‘ra uy sotib olganim yaxshi» deb, yer uchastkalariga bo‘lgan egalik huquqini sotadi.

Shu oyda u Iskandar Alimovdan 4-kichik daha, 10/2 uy, 5-xonadonni sotib olishga qaror qiladi. Ammo, Iskandar Alimov bu uyga taqiq qo‘yilgani, unda sobiq xotini Feruza Alimovaning 70 million so‘mlik ulushi borligini, shu va qo‘shimcha ravishda davlat boji to‘lab berilsa, uyni rasmiylashtirib berishini aytadi. Uning gapiga ishongan Durdona Abdullayeva jami 87,6 million so‘mni «Turonbank» va «Xalq banki» kassalariga to‘laydi. Natijada, uy taqiqdan chiqarildi degan ma'lumotnomani oladi.

«Mening xatoim shu bo‘ldiki, bu pullarni kassaga topshirganimda Iskandar Alimov nomiga kvitansiya yozildi. Ammo, aslida ular mening hisobimdan to‘landi. Bunga guvohim bor» - dedi ona.

Shundan so‘ng, Durdona Abdullayeva bu uyning kommunal xizmatlardan qarzlarini ham to‘lab beradi. Barcha xarajatlarni hisobga olgan holda 55000 AQSh dollari yoki o‘sha vaqtdagi hisob-kitobga ko‘ra 163 million so‘mni Iskandar Alimovga beradi.

2014 yil 7 noyabr kuni Durdona Abdullayeva va Iskandar Alimov o‘rtasidagi oldi-sotdi shartnomasi Urganch shahar 7-notarial idorada rasmiylashtiriladi. Unda uyning narxi 120 million so‘m qilib ko‘rsatiladi.

Ammo onaxonning uyli-joyli bo‘ldik degan quvonchi uzoqqa cho‘zilmadi.

Iskandar Alimovning sobiq turmush o‘rtog‘i Feruza Alimova o‘ziga tegishli bo‘lgan ulushni (70 million so‘mni) bozordagi baholar oshib ketgani bahonasida, olishdan bosh tortadi va uy-joyga bo‘lgan huquqini natura shaklida bo‘lishini talab etib, sudga murojaat qiladi.

Shundan so‘ng, uch yil ichida bu nizo yuzasidan 10 marta sud mahkamasi bo‘lib o‘tgan. Ularning eng asosiylariga e'tibor qaratamiz.

2015 yil mart oyida Urganch tumanlararo sudi Feruza Alimova o‘ziga tegishli bo‘lgan ulushni (70 million so‘m) o‘z vaqtida olmagani, uy esa bozor narxlari asosida to‘g‘ri baholanganini tan oladi va uning da'vosini rad qiladi.

2016 yil avgust oyida Urganch tumanlararo fuqarolik sudi oldi-sotdi shartnomasini rasmiylashtirishda Feruza Alimova roziligi olinmagani uchun, bu shartnomani bekor qilish, unda ko‘rsatilgan 120 million so‘mni esa Durdona Abdullayevaga qaytarish haqida qaror chiqaradi.

Qizig‘i shundaki, o‘tkazilgan sud mahkamalarida Urganch shahar 7-sonli notarial idorasi rahbari biror marta ishtirok etmagan va bu ish yuzasidan ko‘rsatma bermagan.

2017 yil may oyida Urganch tumanlararo fuqarolik sudi Durdona Abdullayevani uydan majburiy chiqarish to‘g‘risida qaror qabul qiladi. Shu yilning oktabr oyida ona-bolalar MIB xodimlari tomonidan uydan chiqarib yuboriladi.

Shundan so‘ng, Durdona Abdullayeva adolat istab bormagan joyi, taqillatmagan eshigi qolmagan. Qo‘limda uning turli instansiyalarga shikoyat tarzida yozgan bir dasta xatlari turibdi. Durdona Abdullayeva IIB va prokuraturaga juda ko‘p marta murojaat qilgan. Tergovchi va prokurorlarning qabuliga kirish uchun soatlab umrini shu idoralarda o‘tkazgan. Oliy sudga uch marta murojaat qilgan.

10 marta sud mahkamasida ishtirok etgan! Topgan-tutganini farzandlarining kamoli uchun emas, sud mahkamalarida ishtirok etish, yo‘lkiraga, safar xarajatlariga sarflagan. Ayol boshi bilan erkaklar ham tortishi og‘ir bo‘lgan yukni sudragan. Ammo bu sa'y-harakatlarning hech biri samara bermagan.

Ayni paytda, onaxonning uyi ham yo‘q, Iskandar Alimovga bergan pullari ham yo‘q.

Shu o‘rinda haqli savollar tug‘iladi.

Iskandar Alimov uyini qaytarib olgan bo‘lsa-da, nega Durdona Abdullayevadan olgan pullarini qaytarib bermagan. Bunga qanday huquqiy baho berish mumkin?

Nizoli uy-joy notarius tomonidan qanday qilib rasmiylashtirildi? Nima uchun notarial idora rahbari biror marta sud mahkamasida ishtirok etib, sudyaning savollariga javob bermadi? Nega sud uni majburiy ravishda ishtirokini ta'minlamadi? Nima uchun bu ish yuzasidan surishtiruv olib borgan IIB va prokuratura notarial idora rahbari xatti-harakatlariga huquqiy baho bermagan?

Sud Durdona Abdullayeva va Iskandar Alimov o‘rtasidagi shartnomani haqiqiy emas deb topgan va Iskandar Alimovdan olgan pullarini qaytarib berishni talab qilgan. Ammo nega bu qaror hanuzgacha bajarilmadi?

MIB xodimlari Durdona Abdullayeva va uning farzandlarini uydan majburiy chiqarib yuborgan. Ammo nega uning Alimovga bergan pullari majburiy ravishda undirib olinmadi? 

Nima uchun Durdona Abdullayeva bir umr ishlab topgan pullaridan ayrildi, bolalari va nabiralari bilan uysiz qoldi? Uning aybi nima? Adolatli sud degani shumi?

Yo‘q, Durdona Abdullayeva qizlari va nabiralari bilan ko‘chada qolgani yo‘q. Xalqimiz bunga yo‘l qo‘ymaydi. Dunyoda mehribon, oqibatli odamlar bor. Ayni paytda u tanishining uyida, Urganch tumani markazi, Mustaqillik ko‘chasi, 5-uy, 15-xonadonda vaqtincha istiqomat qilmoqda. Ammo, uning uy-jihozlari, barcha buyumlari esa MIB omborida saqlanmoqda. Chunki bu narsalarini ko‘chirib olib borish uchun uning uyi yo‘q.

Ayni paytda onaxonga davlatimiz tomonidan 464 ming so‘m pensiya tayinlangan. Nochor ahvolda qolishgani uchun ikki nafar qizi va o‘g‘il nabirasi Rossiyaga ishlagani ketgan. Durdona Abdullayeva ularni «Onajon, endi bizning uyimiz ham, pulimiz ham yo‘q. Bizni qayg‘uradigan odam ham yo‘q, bizga ruxsat bering, ketaylik», - deb aytishganini ko‘zida yosh bilan eslaydi.

«Mening aybim nima o‘zi? Menga aytishsin, tushuntirishsin. Men hamma narsamdan ajralmoqdaman, uysiz va pulsiz qolib ketyapman. Sog‘lig‘imni yo‘qotdim. Sudma-sud yurib kurashishga kuch-quvvatim, darmonim qolmadi-ku?!» - deb kuyingan onaxonning dardiga kim quloq tutadi?

Hozirgi kun narxlarida 55000 AQSh dollari 445 million so‘mga to‘g‘ri kelmoqda. Onaxon bu pullarini qaytarib oladimi? Uning, farzandlarining, nabiralarining qonuniy huquqlari ta'minlanadimi?  

Voqea tafsilotlarini chuqur o‘rganar ekanmiz, bunaqa savollar ko‘payib boraverdi, aslo kamaymadi. Yurtimizda bir kunda minglab odamlarning uy-joy, transport vositalari va boshqa narsalarning oldi-sotdi shartnomalari rasmiylashtiriladi. Biroq, Durdona Abdullayeva boshiga tushgan voqealar ularning ham boshiga tushmasligiga kim kafolat bera oladi?

Nurmuhammad Said