Gap nima haqida?
Ba'zan shunday gaplarni eshitib qolamiz: tomoq stress natijasida og‘riydi, saraton birovni kechira olmaslik va adovat saqlash tufayli rivojlanadi, allergiya esa ichda yutilgan g‘azab natijasida "tashqariga chiqadi" - psixosomatikaga doir ilmiy ishlarda shunday izohlarni ko‘p uchratish mumkin. Qisqasi, bizning kasalliklarimizda g‘am-tashvishlarimiz aybdor. Bu psixosomatika deyiladi.
Bu qandaydir yangilikmi?
Yo‘q, bir zamonlar hatto Gippokrat ham insonning sog‘lig‘i uning fe'l-atvoriga bog‘liq ekani haqida aytgan: "Melanxoliklar nafaqat tushkun kayfiyatdan aziyat chekishadi, balki qorin sohasida xuddi nina sanchilgandek og‘riqlarni his qilishadi".
1920 yilda sil bilan kasallangan Frants Kafka o‘zining holatiga shunday ta'rif bergan: "Mening ongim kasal, o‘pkamdagi kasallik esa shunchaki ruhiy kasalligimning aksidir".
Yozuvchi Ketrin Mensfild ham shu kasallikka chalinib, o‘zining kundaligida shunday yozadi: "Rasvo kun... Azobli og‘riq va hokazo. Bu faqat jismoniy zaiflik emas. Sog‘ayib ketish uchun men o‘zimning "men"imni tuzatishim kerak. Shifo topmayotganimning asl sababi ham shunda. Mening ongim menga bo‘ysunmayapti".
Sil kasalligi - asabdanmi? Asl sababchi Koxa tayoqchasi emasmi?
Aynan shunday. Bakteriya havo-tomchi yo‘li orqali yuqadi va immunitet zaif bo‘lsa, o‘pkaga hujum qiladi. Silni anchadan beri mikrobga qarshi preparatlar bilan muvaffaqiyatli davolashadi.
Biroq psixosomatikada gap faqat bakteriyada emas, "sil qiluvchi fikrlar" - qayg‘u, tushkunlik, umidsizlikda hisoblanadi. Mazkur gipotezaga ishonuvchilar sil kasalligida har tomonlama "chuqur nafas olish"ni - toza havoda ko‘proq sayr qilish va bor salbiy fikrlardan xalos bo‘lishni tavsiya qilishadi.
Buning qandaydir ilmiy asosi bormi?
Qisman bor. Psixologik holat haqiqatda kasalliklar rivojiga ta'sir qilishi mumkin, kasalliklar esa inson psixikasiga ta'sir ko‘rsatadi - daliliy tibbiyot bu borada bahslashmaydi.
