Un va nonga davlat tomonidan belgilangan narxlar bekor bo‘lmoqda: endi narxlarni bozor belgilaydi

Shunday qilib, un va qolipli non uchun baho aksariyat hollarda bozor narxlarida shakllanmoqda, belgilangan va bozor narxi o‘rtasidagi farq esa ayrim «ishbilarmonlar»ning cho‘ntagini qappaytirmoqda.

2017 yil yakunlariga ko‘ra un va non-bo‘lka mahsulotlari (makaron, pechene, shirinliklar va h.k.) ning iste'moli hajmi aholi jon boshiga 178 kg yoki 5,8 million tonnani tashkil etgan.

Ushbu hajmning faqat 1,4 million tonnasi yoki 25 foizi «O‘zdonmahsulot» AK korxonalari tomonidan belgilangan narxlarda ishlab chiqarilgan. Qolgan qismi (1,9 million tonnasi yoxud 32 foizi) xususiy tadbirkorlik sub'yektlari tomonidan bozor narxlarida ishlab chiqarilgan va realizatsiya qilingan. Yana 2,5 million tonnasi yoki 43 foizi import qilingan.

Umuman, qayd etmoq kerakki, ochiq bozor iqtisodiyoti (un va nonga bo‘lgan iste'mol talabining bir qismi mahsulotni import qilish evaziga qoplanadi, qolipli non ishlab chiqarish xususiy tadbirkorlar tomonidan amalga oshiriladi, bozorda un va nonning narxi talab va taklif asosida o‘rnatiladi) sharoitida narxlarning davlat tomonidan tartibga solinishi samarasiz hisoblanadi. Bu davlat mablag‘larining o‘zlashtirilishiga olib keladi va korrupsiya uchun sharoit hozirlaydi.

MDH davlatlarida un va qolipli non narxlarining

SOLIShTIRMA JADVALI
                                                                                                                                                                          (2018 yil 1 iyun holatiga)

Bundan tashqari, narxlarni tartibga solish sharoitida aholining barcha qatlamlari: ta'minlanganlar ham, kam ta'minlanganlar ham past narxlarning benifitsiarlari bo‘lishadi va aholining ijtimoiy himoya qilishning yo‘nalganligi yo‘qoladi, davlat mablag‘laridan samarasiz foydalanish yuzaga chiqadi.

Mana shular inobatga olinib, hamda davlat mablag‘laridan samarali foydalanishni yo‘lga qo‘yish va ularning o‘g‘irlanishining oldini olish maqsadida un va non narxining davlat tomonidan tartibga solinishini bekor qilish taklif qilinmoqda.

Bu holatda aholining kam ta'minlangan va ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlariga un va non xarid qilishlaridagi qo‘shimcha xarajatlarni qoplash uchun manzilli subsidiyalar ajratish maqsadga muvofiq hisoblanadi.

Qayd etmoq joizki, un va nonga davlat tomonidan belgilangan narxlarning bekor qilinishi oqibatida ularning bozor narxlari oshishi kutilmayapti, chunki ular talab va taklif asosida allaqachon shakllanib bo‘lgan.