2030 yilga borib, eng yengil metall - litiyga bo‘lgan talab 38 baravar oshib ketishi taxmin qilinmoqda. Bunga ta'sir etuvchi omil esa elektromobil va smartfonlarning ishlab chiqarilishi bilan bog‘liq.
Yunon tilidan «tosh» ma'nosini beruvchi litiy metallar ichida eng yengil, kumush rangdagi talabgir modda kimyoviy element hisoblanadi. Undan foydalanish XIX asr boshida ommalashdi, XX asr oxiriga kelib, litiy sanoatning deyarli barcha sohasida ishlatila boshlandi. Asosan metallurgiya, aviasanoat, yadro energetikasi, oyna ishlab chiqarish, keramika va hatto psixik moddalar tayyorlashda ham litiydan foydalanish mumkin. Ammo u, birinchi galda, akkumulyatorlar ishlab chiqarishda qo‘l keladi. Mahsulotning energohajmini oshiradi va tovar tannarxi arzonlashadi.
Elektromobillarni ishlab chiqarish kabi texnologik inqiloblar litiyga bo‘lgan talabni oshirmoqda. Shuningdek, har qanday uyali elektrotexnikaning akkumulyatori ham litiy bilan quvvatlanadi. Muqobil energiya turini afzal ko‘rayotgan Germaniya uchun ham litiy muhim xomashyo hisoblanadi. Natijada bu metallni endi «oq» yoki «yangi» neft, deb atash urf bo‘ldi, element narxi esa oshishda davom etyapti. Litiy bozorida nimalar yuz bermoqda va nima uchun «litiy urushi»ga tayyor turish kerak?
Zaxira va ishlab chiqarish
Birinchidan, litiy kamyob, barcha hududda topish qiyin bo‘lgan metallar oilasiga mansub. Uning umumiy zaxirasini aniq aytish qiyin, lekin turli manbalarda litiy zaxirasi 18-40 million tonna atrofida ekani ta'kidlanadi. Hozircha, eng katta zaxira Chilida – 7,5 million tonnaga yaqin bo‘lib, aniqlangan zaxira bo‘yicha dunyoning kuchli beshligi Xitoy, Avstraliya, Argentina va Portugaliya bilan tugaydi.
Litiy ishlab chiqaruvchi Chilining SQM
