Aholi muammolari bilan işlaş sohasida yangi tizimga ötilmoqda
|18:13 / 21.01.201914 40313 min
2019 yil 17 yanvarda Özbekiston prezidentining “Aholi muammolari bilan işlaş tizimini yanada takomillaştiriş çora-tadbirlari töğrisida”gi farmoni qabul qilindi. Uşbu farmonga berilgan şarhda mazkur hujjatning qabul qilinişi qanday sabab-omillar bilan boğliqligi, hujjatga asos bölgan muammolar va bu yönalişdagi özgarişlar qaysi jihatlarda namoyon bölişi batafsil izohlab berildi.
Farmon muqaddimasida qayd etib ötilganidek, Özbekiston Respublikasi prezidenti nomiga keyingi ikki yil mobaynida 2,5 milliondan ortiq murojaatlar kelib tuşgani, Respublika işçi guruhlari tomonidan uyma-uy yuriş, ijtimoiy soha va boşqa obektlarni örganiş natijasida yana 1,1 milliondan ortiq turli muammolar aniqlangani joylarda yeçimini kutayotgan masalalar köpligini, ayrimlari örta va quyi böğindagi taşkilotlar darajasida hal etilmayotganini körsatmoqda.
Aholi murojaatlari bilan işlaş, ularni qiynab kelayotgan muammolarni aniqlaş va bartaraf etiş böyiça olib borilayotgan işlar tahlil qilinganda bir qator kamçiliklar mavjud ekani ma'lum böldi.
Aniqlangan muammolarni tizimli tahlil qiliş va hal etişda Vazirlar Mahkamasi, vazirlik va idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari, Xalq qabulxonalari va boşqa taşkilotlar faoliyatini muvofiqlaştirişning yagona mexanizmi mavjud emasligi barça böğinning butun bir organizm kabi özaro uyğun işlaşiga imkoniyat bermayapti. Şu bois ham tegişli ijtimoiy-iqtisodiy dasturlar loyihalarini işlab çiqişda Prezident virtual qabulxonasi va Xalq qabulxonalariga kelib tuşayotgan murojaatlar, joylarda aniqlangan boşqa muammolar yetarli darajada aks ettirilmayapti. Boz ustiga, mahalliy davlat hokimiyati organlari va boşqa taşkilotlar rahbarlari aholi bilan bevosita muloqot qiliş, uyma-uy yuriş orqali muammolarni aniqlaş va hal etişga, zimmasiga yuklatilgan vazifalarning töliq va sifatli bajarişga yetarli e'tibor qaratmayapti.
Ana şu jihatlarni e'tiborga olgan holda farmonga muvofiq 2019 yil 1 fevraldan boşlab Xalq qabulxonalarining aholi murojaatlari bilan işlaş böyiça amaldagi tizimi bilan bir qatorda, Xalq qabulxonalarining muammolarni uyma-uy yuriş orqali aniqlaş va hal qilişini, davlat organlarining aholi bilan bevosita işlaşini nazarda tutuvçi yangi tizim joriy qilinmoqda.
Mazkur yangi tizimning birinçi öziga xos şundaki, bundan buyon Xalq qabulxonalari hududlarni kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantiriş böyiça sektorlar, davlat organlari va boşqa taşkilotlar bilan birgalikda uyma-uy yuriş, ijtimoiy va boşqa obektlarni örganiş orqali muammolarni aniqlaydi hamda hal qilinişini ta'minlaydi
Mavzuga oid
. Ya'ni endi Xalq qabulxonalari murojaat kelib tuşişini kutib ötirmaydi, özi mas'ul bölgan hududda mavjud bölgan muammolarni uyma-uy, obektma-obekt yurgan holda aniqlaydi.
Mazkur yangi tizim joriy etilişining asosiy sababi murojaatlar bilan işlaşning amaldagi tizimi aholining mavjud muammolarini töliq qamrab oliş va tezkorlik bilan hal qiliş imkonini bermayotgani bilan boğliq. Çunki barça davlat organlari kabi Xalq qabulxonalari ham öz faoliyatida jismoniy va yuridik şaxslarning murojaatlarini qabul qiliş va körib çiqiş amaliyotidan foydalanib kelmoqda. Bu esa faqat murojaat tufayli yuzaga qalqib çiqqan muammolarnigina röyxatga oliş hamda u yoki bu tarzda munosabat bildiriş imkonini beradi, xolos.
Nega deganda, odam ariza yoki şikoyat bilan murojaat qilmasa, bu unda umuman muammo yöq, degani emas. Ayniqsa, sabr-qanoat va şukronalikni hayot mazmuni, oriyatu ğururni uluğ qadriyat darajasida e'zozlaydigan xalqimiz örtasida dardu-taşviş qiynab turgan bölsa-da, bu haqda mahalla-köy, mutasaddi idora va taşkilotlarga murojaat qilişni öziga ep körmaydigan, istihola qiladiganlar köp. Şu bois ham davlatimiz rahbarining ğoyasi va taşabbusi bilan mamlakatimizda xalq bilan muloqot qiliş, murojaatlar bilan işlaş va aholi muammolarni hal etiş sohasida yangi davrga qadam qöyilmoqda.
Yuqorida aytib ötilganidek, bundan buyon davlat organlari Xalq qabulxonalari boşçiligida özlari mas'ul bölgan hududlarda mahallama-mahalla, köçama-köça, uyma-uy yurib, har bir xonadon, har bir oila muammolarini örganib, ularni hal qiliş çoralarini köradi. “Kasalni davolagandan köra, uning oldini olgan afzal” deganlaridek, muammo haqida kimdir murojaat qilib kelişini kutib ötirmasdan, xalq içiga, odamlar orasiga çuqur kirib borib, ular duç kelayotgan muammolarni erta aniqlab, hal qiliş yangi tizimdan közlangan boş maqsad hisoblanadi.
Mazkur farmonda belgilangan yana bir yangilik – tuman va şaharlardagiXalq qabulxonalari boşçilik qiladigan sektorlar ştablari a'zolaridan iborat işçi guruhlar hududlarni mahalla va xonadonlar, oilalar kesimida tahlil qilib, aniqlangan kamçilik va muammolarni bartaraf etiş yuzasidan qisqa – bir yillik va örta muddatli manzilli tadbirlar rejalarini şakllantiradi.
Tuman va şaharlar hokimliklari, Qoraqalpoğiston Respublikasi Vazirlar Kengaşi, viloyatlar va Toşkent şahri hokimliklari, Vazirlar Mahkamasining tegişli kompleksi qisqa muddatli – bir yilga möljallangan manzilli tadbirlar rejalariijrosini ta'minlaydi. Xalq qabulxonalari va Prezident Administratsiyasi bölinmalari esa mazkur tadbirlar rejalari ijrosini nazorat qiladi.
Örta muddatli manzilli tadbirlar rejalari, şuningdek, Prezident virtual qabulxonasiga kelib tuşgan murojaatlarda aks etgan tizimli muammolar davlat investitsiya dasturlari, ijtimoiy-iqtisodiy sohadagi hududiy, tarmoq va davlat dasturlarini, xalqaro moliya institutlari iştirokida amalga oşiriladigan loyihalarni işlab çiqişda inobatga olinadi. Uşbu dastur va loyihalar Özbekiston prezidentining Fuqarolar huquqlarini himoya qiliş, murojaatlar bilan işlaşni nazorat qiliş va muvofiqlaştiriş masalalari böyiça maslahatçisi bölinmalari bilan kelişiladi. Ya'ni bundan buyon turli dastur va loyihalar bevosita odamlar yöllagan murojaatlar tahlili, real hayot manzarasini inobatga olgan holda tayyorlanadi.
Farmonda belgilab qöyilganidek, Xalq qabulxonalari hududlardagi ijtimoiy muhitni örganiş, aholi muammolarini hal qiliş jarayoniga jamoatçilik vakillari, ommaviy axborot vositalari va boşqa tegişli taşkilotlarni jalb qilgan holda oçiqlik, şaffoflik va xolislikni ta'minlaş çoralarini köradi.
Prezident farmonida öz ifodasini topgan yana bir prinsipial yangilik – Xalq qabulxonalari sektorlar va hududdagi taşkilotlar rahbarlari faoliyati, murojaatlar bilan işlaş holati yuzasidan tegişli Xalq deputatlari kengaşlari majlisida muhokama qiliş uçun har çorakda axborot kiritişi hamda uşbu axborot yuzasidan mutasaddi taşkilotlar rahbarlari hisoboti eşitilişi belgilab qöyilganidir. Mazkur ta'sirçan huquqiy mexanizm hududlarda murojaatlar bilan işlaş borasida mas'uliyat yanada kuçayişi, xato va kamçiliklar kamayişiga xizmat qiladi, turli darajadagi rahbarlarning xalq oldida hisobot beriş tizimi hayotiy samara berişiga yangi bir turtki böladi.
Hududlarni örganiş jarayonida aniqlangan va respublika darajasida hal etiladigan muammolar töğrisidagi ma'lumotlar Özbekiston prezidentining Fuqarolar huquqlarini himoya qiliş, murojaatlar bilan işlaşni nazorat qiliş va muvofiqlaştiriş masalalari böyiça maslahatçisi tomonidan Vazirlar Mahkamasiga hal qiliş uçun kiritiladi.
Prezident farmoni bilan Xalq qabulxonalariga bir qator qöşimça vazifalar ham yuklatildi. Xususan, endi Prezident Xalq qabulxonalari sektorlar, davlat organlari va boşqa taşkilotlarning uyma-uy yuriş, ijtimoiy va boşqa obektlarni örganiş orqali ijtimoiy-iqtisodiy muammolarni aniqlaş va hal qiliş borasidagi faoliyatini doimiy ravişda muvofiqlaştirib boradi.
Yana bir muhim jihati, farmon asosida Xalq qabulxonalari mahallalar hududlarining ijtimoiy-iqtisodiy holatini baholaş hamda ijtimoiy-iqtisodiy sohadagi hududiy, tarmoq va davlat dasturlarini işlab çiqiş va ijrosini nazorat qilişda iştirok etişi bu jarayonlarda avvalambor murojaatlarda kötarilgan hamda uyma-uy yuriş paytida ma'lum bölgan muammolar yeçimi aks ettirilişi uçun puxta zamin yaratadi.
Farmonda Xalq qabulxonalarining doimiy e'tibor markazida bölib kelayotgan dolzarb ijtimoiy masala – nogironligi bölgan şaxslar, kam ta'minlangan va ijtimoiy himoyaga muhtoj aholi qatlamlariga kömaklaşiş masalasi yuzasidan ham mas'uliyatli vazifa yuklatilgan. Bundan buyon davlat organlari va boşqa taşkilotlarning mazkur yönalişdagi işlari Xalq qabulxonalari tomonidan muvofiqlaştirib boriladi.
Davlatimiz rahbarining 2017 yil 12 dekabrda qabul qilingan “Aholiga davlat xizmatlari körsatişning milliy tizmini tubdan isloh qiliş çora-tadbirlari töğrisida”gi farmonida belgilab qöyilgan norma mazkur yangi farmonda yanada rivojlantirilgan. Ya'ni bundan buyon Xalq qabulxonalari davlat xizmatlari körsatiş bilan boğliq barça faoliyatni muvofiqlaştiradi.
Yuqorida qayd etib ötilgan keng kölamdagi dolzarb vazifalarni bajariş şunga mutanosib maqom va huquqlarga ega bölişni ham talab etadi, albatta. Farmonda masalaning ana şu amaliy jihatlari öz yeçimini topgan – Xalq qabulxonalariga bir qator huquqlar berilib, katta imkoniyatlar yaratilgan.
Birinçidan, Xalq qabulxonalari sektorlar, davlat organlari va boşqa taşkilotlarning uyma-uy yuriş, murojaatlar bilan işlaş, ijtimoiy va boşqa obektlarda aniqlangan muammolarni hal qiliş borasidagi faoliyatini tizimli örganiş, körib çiqilişi majburiy bölgan taqdimnomalar kiritiş, şuningdek, sektorlar faoliyatini baholaşda iştirok etadi.
Ikkinçidan, Xalq qabulxonalariga sektorlar ştabi tarkibiga kiritilgan davlat organlari hududiy bölinmalarining mansabdor şaxslari va xodimlarini rağbatlantiriş yoki yöl qöyilgan jiddiy kamçiliklar uçun ularni lavozimidan ozod etişgaça bölgan intizomiy javobgarlikka tortiş böyiça yuqori turuvçi davlat organlariga takliflar kiritiş huquqi berilmoqda.
Uçinçidan, davlat organlari va boşqa taşkilotlardan öz faoliyati uçun zarur bölgan axborot hamda hujjatlarni söraş va oliş, ularning mutaxassislarini jalb qiliş huquqiga ega böldi.
Törtinçidan, davlat organlari va boşqa taşkilotlar tomonidan ular faoliyati va körsatadigan xizmatlariga oid tartib-qoidalarning aholiga töliq va tezkor yetkazilişini ta'minlaşga qaratilgan çoralar köriş huquqi berildi.
Farmonda Xalq qabulxonalari mas'ul xodimlarini lavozimga tayinlaş va ozod etişning yangi tartibi belgilangan.
Unga köra, Prezidentning Qoraqalpoğiston Respublikasi, viloyatlar va Toşkent şahridagi Xalq qabulxonalari mudirlari – Özbekiston prezidentining roziligi bilan Prezident Administratsiyasi rahbari tomonidan lavozimga tayinlanadi va ozod etiladi.
Prezidentning tuman va şaharlardagi Xalq qabulxonalari mudirlari – Prezident Administratsiyasi rahbari tomonidan lavozimga tayinlanadi va ozod etiladi.
Xalq qabulxonalarining boşqa xodimlari – Özbekiston Prezidentining Fuqarolar huquqlarini himoya qiliş, murojaatlar bilan işlaşni nazorat qiliş va muvofiqlaştiriş masalalari böyiça maslahatçisi bölinmalari bilan kelişilgan holda Qoraqalpoğiston Respublikasi Vazirlar Kengaşi raisi, viloyatlar va Toşkent şahar hokimlari tomonidan lavozimga tayinlanadi va ozod etiladi.
Xalq qabulxonalarining boşqaruv xodimlari Özbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasining xodimlari hisoblanadi.
Farmonda şuningdek Xalq qabulxonalari moddiy-texnik bazasini yanada mustahkamlaş, xodimlarning oylik maoşlarini sezilarli darajada oşiriş, xizmat avtotransport vositalari bilan ta'minlaş, faoliyatida yuqori körsatkiçlarga erişgan xodimlarni moddiy va ma'naviy rağbatlantirib boriş yuzasidan bir qator çora-tadbirlarni amalga oşiriş közda tutilgan.
Prezident farmonidan kelib çiqadigan vazifalarni ijro etiş asnosida endi mahallalar hududlarining ijtimoiy-iqtisodiy holati konkret mahalladagi ijtimoiy infratuzilmalar, iqtisodiy vaziyat, ijtimoiy muhit, ijtimoiy soha obektlarining holatidan kelib çiqib, “namunali”, “yaxşi” va “qoniqarsiz” toifalarga ajratilgan holda baholanadi. Bu şundan dalolat beradiki, endilikda turli dastur va loyihalarni işlab çiqiş va amalga oşirişda birinçi navbatda eng oğir hududlarga e'tibor qaratilib, muammolarni yeçiş çora-tadbirlari köriladi.
Farmonda yana bir muhim masala yeçimi körsatib ötilgani katta amaliy ahamiyatga egadir. Unga köra “Hudud” axborot tizimi yanada takomillaştirilib, unga barça Xalq qabulxonalari, davlat organlari va boşqa taşkilotlar integratsiya qilinadi. Natijada Xalq qabulxonalari xodimlari, sektorlar ştablari a'zolari qoğoz körinişida turli hujjatlarni töldiriş, yuritiş, rasmiylaştiriş, saqlaş kabi işlardan xalos bölib, asosiy vaqtini fuqarolar bilan köproq bevosita muloqot qiliş, muammolarni joyida örganiş uçun uzoq hududlarga çiqiş işlariga safarbar etadi.
Şu bilan bir qatorda, 2019 yilning 1 iyuliga qadar barça davlat organlari va boşqa taşkilotlarning viloyat bölinmalari veb-saytlarini, 2020 yilning 1 yanvariga qadar tuman va şahar bölinmalari veb-saytlarini taşkil qiliş vazifasi qöyilgani fuqarolarning davlat organlarining hududiy bölinmalariga bevosita elektron tarzda murojaat qiliş imkoniyatini yaratadi.