So‘nggi yillarda ekin, shu jumladan qishloq xo‘jaligidagi sug‘oriladigan yer maydonlarini hisobdan chiqarish holatlari o‘sishi kuzatilayotganini ko‘rsatdi, deb hisoblamoqda senator Turg‘un Iskandarov.
Oliy Majlis Senatining XVIII yalpi majlisi kun tartibiga qo‘yilgan qonunga munosabat bildirgan senatorning aytishicha, yuqorida ta'kidlangan o‘sishning asosiy sabablari yer egalari, yerdan foydalanuvchilar va ijarachilar tomonidan o‘zboshimchalik va beparvolikka yo‘l qo‘yib kelayotganligidir.
«Bunday qonun buzilishi holatlari asosan yer maydonlari, shu jumladan qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallangan yerlarni o‘zboshimchalik bilan egallab olib, noqonuniy qurilishlarga nisbatan egalik huquqini berish shaklida yo‘l qo‘yilmoqda. Achinarlisi, bu kabi qonun buzilishi holatlari yuzasidan biror-bir shaxsning javobgarlik masalasi hal etilmasdan qolayotganidir», – deydi senator.
Ta'kidlanishicha, faqat yer maydonlarini sotib, pora olganligi holati bo‘yicha mansabdor shaxslarning Jinoyat kodeksi 210-moddasi va mansabdor bo‘lmagan shaxslarning esa, Jinoyat kodeksi 168-moddasi bilan jinoiy javobgarlik masalasi hal etilgan.
Iskandarovning aytishicha, qonunchilikdagi ushbu bo‘shliqdan aksariyat holatlarda fermer xo‘jaliklari rahbarlari foydalanib, fuqarolar bilan til biriktirgan holda yerlarni o‘zboshimchalik bilan egallash holatlari kuzatilmoqda.
Prokuratura organlari tomonidan 2018 yilda o‘tkazilgan nazorat tadbirlarida 837 ta holatda jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan o‘zboshimchalik bilan 331,1 gektar yer maydonlari egallab olinganligi aniqlangan bo‘lsa-da, bunga yo‘l qo‘ygan doimiy va ijara asosida yerlardan foydalanuvchi mansabdor shaxslarga nisbatan jinoyat qonunchiligida javobgarlik belgilanmaganligi sababli ularning qilmishlari jazosiz qolgan.
«Shu bois soha mutaxassislari, keng jamoatchilik fikr-mulohazalari asosida tayyorlangan «Yer to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun javobgarlik kuchaytirilishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida»gi 8 moddadan iborat qonun amaldagi O‘zbekiston Respublikasining 6 ta kodeksiga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritishni ko‘zda tutadi», – deydi senator o‘z nutqida.
Amaldagi Jinoyat kodeksi 197-moddasida shu holat o‘z ifodasini topgan bo‘lib, bu modda «Yer, yer osti boyliklaridan foydalanish shartlarini yoki ularni muhofaza qilish talablarini buzish» deb nomlanadi. Unga ko‘ra, yer, yer osti boyliklaridan foydalanish shartlarini yoki ularni muhofaza qilish talabalarini buzish og‘ir oqibatlarga sabab bo‘lsa, eng kam oylik ish haqining ellik baravaridan yuz baravarigacha miqdorda jarima yoki uch yuz oltmish soatgacha majburiy jamoat ishlari yoki uch yilgacha axloq tuzatish ishlari yoxud bir yildan uch yilgacha ozodlikni cheklash yoki uch yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.
