London ko‘z yoshlarga ishonmadi. Britaniya bosh vaziri nega iste'foga chiqdi?

Tereza Mey vaqtida 36 nafar vazir iste'foga chiqqani ham uning hukumati qanchalik parokandalikka yuz tutganini ko‘rsatadi. Bu vazirlardan 21 nafari «Brekzit» borasidagi qarashlari xilma-xil bo‘lgani sabab o‘z ixtiyoriga ko‘ra ishdan ketgan. Meyning hal qiluvchi mag‘lubiyati sifatida Yevroparlament saylovlarini aytish mumkin. Uinston Cherchill kabi siyosatchilarni yetishtirgan konservatorlar partiyasi saylovlar natijasiga ko‘ra Britaniyada 5-o‘rinni qo‘lga kiritdi.

Britaniyaliklar Meyning xuddi Margaret Tetcher kabi «temir xonim» bo‘lishini kutishgandi, lekin bunday bo‘lib chiqmadi. U Yevropa Ittifoqi rahbarlari bilan bir necha marta muzokaralar o‘tkazib ham «Brekzit» bo‘yicha bir qarorga kela olmadi. Yetmaganiga Donald Tusk ijtimoiy tarmoqda uni mazax qilishgacha bordi. Yaqinda O‘zbekistonga safar qilgan Yevropa Kengashi raisi janob Tusk «Brekzit» masalasida Mey bilan uchrashgach, stoldagi shirinlikning rasmini instagramdagi sahifasiga joylab, shunday deb yozgandi: «Kechirasiz, faqat olchasiz».

Tuskning bunday yozishi bejizga emasdi. Britaniyaliklar breksitni katta tortga o‘xshatib, Yevropa Ittifoqidan to‘liq o‘zlariga foydali holda chiqib ketishlarini, ya'ni tortni to‘liqligicha qo‘lga kiritishlarini aytishgan va «Tortning ustidagi olchasi ham bizniki bo‘ladi», deb xitob qilishgandi. Mey Yevroittifoq rahbarlari bilan uchrashuvlarning birida bo‘yniga olcha tasvirlangan taqinchoq bilan borgani ham ramziy ma'no kasb etgandi aslida.

Xullas, xalq va atrofidagilar tomonidan bosim kattalashib boravergach, Mey ketishga qaror qildi. Britaniyaliklar Yevropa Ittifoqidan chiqish yoki chiqmaslik masalasidan shunchalik charchashdiki, hozir ularga bu dardisarni yo u yoqlik, yo bu yoqlik qiladigan qat'iy rahbar kerak. Masalan, Londonning sobiq meri hamda sobiq tashqi ishlar vaziri Boris Jonson aynan shunday keskin qaror qabul qila oladigan inson. U ayni damda yangi bosh vazir bo‘lish uchun nomzodini ilgari surgan.

Britaniya fuqarolari «Brekzit»ning hal bo‘lmayotgani va 3 yildan buyon tushunarsiz holatda qolayotgani qirollik rivojlanishini orqaga surayapti deb hisoblashadi. Chindan ham mamlakatning asosiy siyosatchilari 3 yildan buyon kunlarini rivojlanish yo‘lidagi o‘zgarishlarga emas, «Brekzit»ga qaratishmoqda. Britaniyaning Yevropa Ittifoqidan chiqishining oxirgi muddati qilib 31 oktabr belgilangan. Agar tomonlar hech qanday kelishuvga erisha olmasalar, qirollik YeIdan avtomatik tarzda chiqib ketishi ham mumkin. Lekin Britaniya uchun eng yaxshi yo‘l yoki o‘zi uchun manfaatli bo‘lgan sohalardagi savdo aloqalarini saqlab qolgan holda ittifoqdan chiqish yoki qayta referendum o‘tkazish.

Ikkinchi holatda aholi katta ehtimol bilan Yevropa Ittifoqida qolishni ma'qul ko‘radi, chunki birinchi referendumda «Yevropa Ittifoqidan chiqmoqchi bo‘lyapmiz, siz shunga nima deysiz?», degan savolga «Ha» deb javob berganlar chiqish jarayoni qirollikning sillasini quritganini ko‘rishdi. Britaniyaning yangi bosh vaziridan aynan shu holatni zudlik bilan hal qilish talab qilinadi.

Darvoqe...

Tereza Mey siyosatda katta yutuqlarga erisha olmagandir, lekin u ketishi haqida e'lon qilishi ham mardlik bo‘ldi. Masalan, Mey xonim 31 oktyabrgacha hukumat tepasida qolib, vaziyat hal bo‘lishini kutishi ham mumkin edi, lekin u qirollik taqdiri uchun o‘zidan boshqa odam kelishini ma'qul ko‘rdi. Uning ko‘z yoshi bilan tugallangan oxirgi gapi esa vatani uchun qo‘lidan kelganicha xizmat qilganini ko‘rsatdi: «O‘zim sevgan mamlakat uchun xizmat qilganimdan baxtiyorman»...

O‘tkir Jalolxonov