Özbekiston prezidenti Şavkat Mirziyoyev mamlakatdagi qişloq xöjaligi xodimlariga tabrik yölladi. Prezident matbuot xizmati tabrik matnini keltirdi.
Qadrli vatandoşlar!
Muhtaram dehqon va fermerlar!
Avvalo, barçangizni, sizlarning timsolingizda butun xalqimizni qutluğ ayyom – Qişloq xöjaligi xodimlari kuni bilan samimiy muborakbod etaman.
Hammamizga yaxşi ayonki, qişloq xöjaligi iqtisodiyotning eng qadimiy, heç qaçon öz örni va ahamiyatini yöqotmaydigan tayanç tarmoqlaridan biridir.
Ana şunday muhim sohaning zalvorli yukini öz yelkasida kötarib kelayotgan mirişkor dehqon va fermerlar, zahmatkaş çorvador va pillakorlar, mohir suvçi va irrigatorlar, öz işining haqiqiy ustasi bölgan mexanizator va agronomlar, jonkuyar olim va mutaxassislarni dunyodagi eng olijanob kasb egalaridir, desak, ayni haqiqat böladi.
Çindan ham, buyuk mutafakkir şoirimiz Alişer Navoiy bobomiz aytganlaridek, har erta bahorda yerga uruğ qadab, rizq yölini oçadigan, xonadonlarimizdagi tökinlik va fayzu baraka sababçisi bölgan sizdek fidoyi insonlarga har qança tasannolar aytsak arziydi.
Uşbu bayram munosabati bilan sizlarni qutlar ekanmiz, bu yilgi maşaqqatli mehnatingiz, erişilgan natijalar va oldimizda turgan rejalar haqida atrofliça töxtalişimiz tabiiydir.
Avvalo sayyoramizdagi global iqlim özgarişlari hamda mintaqamizdagi ekologik muammolar oqibatida qişloq xöjaligida har yili ilgari körilmagan yangi-yangi sinov va qiyinçiliklar paydo bölayotganini qayd etiş lozim.
Lekin, köpni körgan, doimo yer bilan tillaşib, dardlaşib yaşaydigan dehqon va fermerlarimiz ana şunday murakkab şaroitda ham omilkorlik bilan, boy bilim va tajribasi, ilm-fan yutuqlarini işga solib, möl hosil yetiştirişga muvaffaq bölmoqdalar.
Joriy yilda sizlarning peşona teringiz bilan 7 million 130 ming tonna ğalla, 2 million 845 ming tonna paxta, 19 ming 600 tonna pilla, 21 million tonna meva-sabzavot, 400 ming tonna şoli, 2 million 600 ming tonna göşt va 11 million tonna sut mahsulotlari, 8,1 milliard dona tuxum olingani bu fikrni yaqqol tasdiqlab turibdi.
Hozirgi vaqtda dunyo miqyosida oziq-ovqat xavfsizligi, ekologik toza mahsulotlar işlab çiqariş dolzarb masala bölib borayotgani sir emas.
Şuning uçun ham biz iqtisodiyotimizni, jumladan, qişloq xöjaligi sohasini modernizatsiya va diversifikatsiya qiliş, oziq-ovqat ekinlari yetiştirişga alohida e'tibor bermoqdamiz.
Mavzuga oid
Bu haqda söz yuritganda, keyingi tört yilda hosildorligi past bölgan 300 ming gektar paxta va ğalla maydonlari örniga meva-sabzavot va ozuqa ekinlarini yetiştiriş yölga qöyilib, jumladan, 32 ming gektar yerda intensiv boğlar, 15 ming gektarda tokzorlar, 2 ming gektarda zamonaviy issiqxonalar barpo etilgani, 114 ming gektarda sabzavot va kartoşka, 72 ming gektarda dukkakli va moyli ekinlar, 52 ming gektarda ozuqa ekinlari yetiştirilayotganini ta'kidlaş lozim.
Bugungi kunda yer-suv resurslaridan oqilona foydalaniş, qişloq xöjaligi sub'yektlari örtasidagi özaro munosabatlarda bozor tamoyillarini, fan va texnikaning ilğor yutuqlarini jadal joriy etiş, ekologik toza va eksportbop mahsulotlar yetiştiriş orqali dehqonlar daromadini köpaytiriş borasida olib borayotgan tizimli islohotlarimiz sizlarga yaxşi ma'lum, albatta.
Natijada bu yil qişloq xöjaligi mahsulotlaridan jami 217 trillion 700 milliard söm yoki ötgan yilga nisbatan 12 foiz köp foyda olindi.
Yerni haqiqiy egasiga beriş, ayniqsa, mahsulot yetiştirişdan tortib, uni sotişgaça bölgan agrobiznesning yaxlit zanjirini öz içiga qamrab olgan klaster modelini va kooperatsiya tizimini töliq yaratişga jiddiy ahamiyat qaratilmoqda.
Joriy mavsumda paxta hosilining 73 foizi paxta-töqimaçilik klasterlari hissasiga töğri kelgani, xususan, Qoraqalpoğiston Respublikasi, Farğona, Andijon, Xorazm, Namangan, Toşkent, Buxoro viloyatlarida erişilgan yuksak marralar bu tizimning qançalik samarali ekanini amalda isbotlamoqda.
Şuningdek, Yozyovon, Qöştepa, Rişton, Toşloq, Jalaquduq, Qörğontepa, Paxtaobod, Amudaryo, Beruniy, Ellikqal'a, Xiva, Xonqa, Yangibozor, Mingbuloq, Pop, Çust, Quyiçirçiq, Çinoz, Oqqörğon, Qoraköl, Olot, Vobkent, Döstlik, Narpay kabi önlab tumanlarda uşbu tizim asosida paxtadan möl hosil yetiştirildi.
Şularning barçasini hisobga olib, biz keyingi yildan boşlab paxta yetiştirişni töliq – 100 foiz klaster usuliga ötkazişga qaror qildik. Şu bilan birga, ğallaçilik, meva-sabzavotçilik, parrandaçilik, çorvaçilik, baliqçilik va pillaçilik klasterlarini taşkil qiliş işlarini izçil davom ettiramiz.
Birinçi marta boşoqli don ekinlaridan yuqori hosil yetiştirişni rağbatlantiriş tizimi joriy etilgani özining ulkan ijobiy samarasini berdi. Andijon, Farğona, Qaşqadaryo, Toşkent, Xorazm viloyatlarida hosildorlik gektariga 65-67 sentnerga yetgani ana şunday yangiça yondaşuvning mahsuli böldi.
Eng muhimi, 3 million 800 ming tonna ğalla dehqon va fermerlar ixtiyorida qoldirilgani uşbu mavsumning asosiy natijasi, desak, töğri böladi.
Co‘nggi yillarda meva-sabzavotçilikda amalga oşirilayotgan islohotlar ham öz natijasini bermoqda. Bu yil 1,3 milliard AQŞ dollari qiymatidagi 1,5 million tonna meva-sabzavot eksport qilingani, heç şubhasiz, tarmoq rivojida salmoqli örin tutadi.
Dehqon va fermerlarimizni yillar davomida öylantirib kelayotgan masala – bu yetiştirilgan meva-sabzavot mahsulotlarini nobud va isrof bölişiga yöl qöymasdan, sifatli qayta işlab, içki va taşqi bozorlarga yetkazib beriş bilan boğliq.
Joriy yilda bu masalaga alohida e'tibor qaratilib, 1 trillion 37 milliard söm investitsiya mablağlari jalb etildi. Buning hisobiga 254 ming tonna quvvatga ega bölgan 180 ta meva-sabzavot mahsulotlarini qayta işlaş, saqlaş va logistika markazlari barpo etildi. Bu orqali 54 ming qöşimça iş örni yaratildi.
Hozirgi vaqtda yurtimizda meva-sabzavot mahsulotlarining 3,5 million tonnasi qayta işlanib, 350 million dollarlik tayyor mahsulot çetga sotilmoqda.
Biz kelgusi yilda meva-sabzavot mahsulotlarining eksportini 2,5 milliard dollarga, yaqin uç yilda esa 5 milliard dollarga yetkazişni öz oldimizga maqsad qilib qöyganmiz. Buning uçun Ispaniya, Niderlandiya, Polşa, Gretsiya, Turkiya, Rossiya, Xitoy, Janubiy Koreya, Vetnam, Indoneziya kabi davlatlarning eng ilğor tajribalari keng qöllanilmoqda.
Qimmatbaho xomaşyo bölgan ipak yetiştirişning yangiça tizimi yölga qöyilişi natijasida bu yil birinçi marta pilladan yiliga tört marta hosil olişga erişdik.
Endigi vazifa – bu muvaffaqiyatli tajribani keng qöllaşdan iborat.
Keyingi yillarda çorvaçilikni isloh qiliş, jumladan, sohaning boşqaruv tizimini yanada takomillaştiriş borasida bir qator farmon va qarorlar qabul qilindi. Şu tariqa respublika, viloyat, tuman va fermer xöjaliklari böyiça çorvaçilik sohasida vertikal boşqaruv tizimi yaratildi.
Respublikamizda sut va göşt işlab çiqarişga ixtisoslaşgan mingdan ziyod yirik çorvaçilik komplekslari işga tuşirildi. Yakunlanayotgan yilda esa bu yönalişda 1,2 trillion sömlik 600 ta loyiha amalga oşirildi. Çorvaçilikni rivojlantiriş uçun qulay bölgan Ohangaron, Taxtaköpir, Qönğirot, Bözatov, Möynoq tumanlari şu sohaga ixtisoslaştirildi va klaster usulida rivojlanişi yölga qöyildi.
Oxirgi 20 yilda e'tibordan ança çetda qolib ketgan baliqçilik tarmoğiga alohida e'tibor qaratişimiz natijasida bu yil 580 ming gektar tabiiy va 28 ming gektar sun'iy köllarda 200 ming tonna baliq yetiştirildi.
Yana bir ustuvor yönaliş – asalariçilikni rivojlantiriş maqsadida tuzilgan Özbekiston asalariçilar uyuşmasiga 14 mingdan ortiq tadbirkor a'zo bölib kirdi va joriy yilda 19 ming tonna asal yetiştirildi.
Irrigatsiya va melioratsiya tadbirlarining barça xarajatlari töliq davlat budjeti hisobidan qoplanayotgani dehqon va fermerlarimiz uçun katta madad bölib, ekinlardan möl hosil oliş imkonini bermoqda.
Ekin maydonlarini suv bilan kafolatli ta'minlaş maqsadida bu yil davlat budjetidan 1 trillion 328 milliard söm yoki 2018 yilga nisbatan 1,8 marta, suğoriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxşilaş uçun esa 645 milliard söm yoki 1,2 barobar köp mablağ ajratildi. Bundan taşqari, yil oxirigaça xalqaro moliya institutlarining 126,8 million dollar yoki 2018 yilga nisbatan qariyb 3 barobardan ziyod kreditlari özlaştiriladi.
Jonajon Özbekistonimizni taraqqiyotning yangi bosqiçiga kötariş vazifasi va jahonda oziq-ovqat mahsulotlariga talab oşib borayotgani agrar sohani tubdan isloh qilişni, unga bozor mexanizmlari, ayniqsa, innovatsion va tejamkor texnologiyalarni, investitsiyalarni keng jalb qilişni taqozo etmoqda.
Şundan kelib çiqib, bu yil qişloq xöjaligida yer va suv resurslaridan samarali foydalaniş Konsepsiyasi va sohani kelgusi 10 yillikda rivojlantiriş böyiça Strategiyani qabul qildik.
Qölga kiritilgan yutuqlar haqida gapirganda, siz, mirişkor fermer va dehqonlar, soha xodimlarining sidqidil va fidokorona mehnatingizni, butun umrini qişloq xöjaligi rivojiga bağişlagan minglab aziz vatandoşlarimizning nomlarini faxr ila tilga olamiz.
Şu örinda 11 mingdan ziyod fermer xöjaligi 30 yoşgaça bölgan yoşlar tomonidan boşqarilayotgani, 5 ming 600 ta fermer xöjaliklariga xotin-qizlarimiz rahbarlik qilayotganini ta'kidlaşni istardim. Bu bizning qişloq xöjaligi sohasidagi ulkan boyligimiz, oltin fondimiz, desak, heç qanday xato bölmaydi.
Kelgusida sohani barqaror rivojlantirişga qaratilgan kompleks dasturlarni tatbiq etiş, zamonaviy texnologiyalarni qöllagan holda mahsulot yetiştiriş turlari va eksport hajmlari ortişini ta'minlaş ustuvor maqsadlarimiz bölib qolaveradi.
Tuproq unumdorligini saqlaş va oşiriş, sohani zarur texnikalar bilan ta'minlaş va ularga texnik xizmat körsatiş işlarini yaxşilaş, ilğor bilim va könikmalarga ega mutaxassislarni tayyorlaş va qayta tayyorlaş faoliyatini takomillaştirişga e'tiborni yanada kuçaytiramiz.
Mavsum oxirlab, yil yakunlari sarhisob qilinayotgan mana şu ayyomda sizlarga, barça qişloq ahliga olijanob mehnatingiz uçun yana bir bor çuqur minnatdorlik bildiraman.
Hayot sinovlarida toblangan, mard va matonatli fermerlarimiz, barça qişloq xöjalik xodimlari bundan buyon ham xalqimiz farovonligini oşiriş, oziq-ovqat xavfsizligini ta'minlaşdek ğoyat mas'uliyatli vazifani ado etişda butun kuç-ğayrat va imkoniyatlarini safarbar etadilar, deb işonaman.
Muhtaram dehqon va fermerlar!
Qişloq xöjaligi sohasida halol va fidokorona mehnat qilayotgan aziz va qadrli yurtdoşlar!
Sizlarni yana bir bor uşbu şukuhli va fayzli bayram bilan çin qalbimdan tabriklab, eng ezgu va samimiy tilaklarimni izhor etaman.
Barçangizga sihat-salomatlik, oilaviy baxt-saodat, mas'uliyatli va şarafli mehnat faoliyatingizda ulkan zafarlar, xonadonlaringizga qut-baraka va xotirjamlik hamişa yor bölişini tilayman.
