Tarixchilar oilasi Andrey Kubatin hamda turmush o‘rtog‘i, Feruza Jumaniyozova tahririyat mehmoni bo‘lgan, ular bilan ilm va olim tiynati, tarixchi olimni qiynagan muammolar, shuningdek, ilmiy faoliyatlari haqida suhbat qilgan edik. Quyida o‘sha suhbatning davomini e'tiboringizga taqdim etamiz.
«O‘tkan kunlar»ni uch marta o‘qib chiqdim»
— Kitobsevar odam, ayniqsa, sizga o‘xshash olim kishiga qamoqda kitobsiz qiyin bo‘lmadimi? Yoki ma'lum ma'noda sharoit yaratildimi?
— Bir narsani aytishim kerakki, tergov hibsxonasimi yoki manzil koloniya bo‘ladimi – bu yerlarda kutubxona bor. Undan o‘qib foydalanishga imkoniyat yaratib qo‘yilgan. To‘g‘ri, u yerda ilmiy kitoblarni topolmaysiz, ammo badiiy asarlar bor. Masalan, o‘sha davrda «O‘tkan kunlar»ni uch marta o‘qib chiqdim. Keyin 7-sonli jazoni ijro etish koloniyasiga borganimizda kutubxonada ishladim, ko‘p vaqtim shu yerda o‘tardi.
Eng qiynagan narsa, bilasizmi, odam ayb qilgan bo‘lsa va shunga yarasha jazo olayotgan bo‘lsa, ichki qiynalish bo‘lmaydi; lekin qilmagan ishga shunaqa jazo olish — bu odam uchun og‘ir botadi.
«Oshkoralik va islohotlar bo‘lmaganda qamoqdan chiqishim dargumon edi»
— O‘sha paytda ishonchingiz qay darajada edi, oqlanishingizga ishonganmidingiz? Oqlanishingizga nima ko‘proq ta'sir etdi deb hisoblaysiz?
— Yaqinlarim, oilam yugurmaganda, talab xati qilmaganda, jahon ilm hamjamiyati aralashmaganda va avvalambor, davlatimiz tomonidan yuritilgan siyosat, oshkoralik, islohotlar bo‘lmaganda edi, menimcha, chiqishim qiyin masala edi.
«O‘zimda kurashchan ayol obrazini yoqishga qaror qildim»
— Feruza opa, sizda bu davr qanday kechdi? Turmush o‘rtog‘i va yosh tadqiqotchi sifatida o‘zingizdan o‘tganlarini ayta olasizmi?
— Og‘ir damlar edi. Shanba kuni o‘zim ishga kuzatib yuborganman va boshqa qaytib kelmagan. Keyin uzoq vaqt qidirganmiz, juda qorong‘i damlar edi deb ta'kidlasam ham bo‘ladi. Ayniqsa, farzandimiz uchun, u endi besh yoshda edi, tushuntirish nihoyatda qiyin bo‘lgan.
