O‘zbekistonliklarning ko‘pchiligi bugungi kunda Rossiya Federatsiyasida mehnat qilmoqda. Ba'zida qulog‘imizga “deport bo‘libdi yoki bo‘lmasa Rossiyaga kirishga taqiq olibdi” qabilidagi gap-so‘zlar chalinib turadi. Xo‘sh bugungi kunda Rossiyadagi vatandoshlarimiz Rossiyada yashash va ishlash davomida duch kelayotgan asosiy muammolar qaysilar?
Savollarimizga javob topish maqsadida Moskvada mehnat migrantlariga huquqiy yordam berib kelayotgan va muhojirlar hayoti hamda muammolaridan ko‘proq xabardor vatandoshimiz, migratsiya bo‘yicha yurist Aziz Hayitov bilan suhbat uyushtirdik.
- Hozirgi vaqtda Rossiyada mehnat migrantlari bilan bog‘liq qanday muammolar bor?
– Hozirgi kunda mehnat muhojirlarimizda birinchi muammo bu – tilni bilmaslik va huquqiy bilim yo‘qligi. Buning ortidan esa boshqa muammolar kelib chiqmoqda. Bilamizki Rossiyaga kirishda migratsion karta beriladi. Ana shu kartani to‘ldirishda ismi-sharifini yoki kelishdan maqsadni ko‘rsating degan joyini xato to‘ldirsa, uning uchun muammo boshlanadi. Bu xatolik registratsiya va patent olishga ham ta'sir qiladi. Agar mehnat mohojiri migratsion kartani to‘g‘ri to‘ldirsa demak, u rus tilini tushunadi va yozishni biladi. Demak asosiy muammo bu – tilni bilmaslik.
- Deportatsiya va Rossiya hududiga kirishga taqiq qo‘yish muammosiga ham to‘xtalib o‘tsangiz
– Deportatsiya oxirgi 4-5 yilda judayam ommalashib ketdi. Bu muammo ham asosan til bilmaslik oqibatida kelib chiqadi. Ya'ni rus politsiyasi mehnat migrantini to‘xtatib, hujjatlarini so‘raganida mehnat muhojirining hujjatlari to‘g‘ri bo‘lsa ham gapira olmaydi. Gapira olmagani uchun ham muammo bo‘lyapti. Biz ko‘p sud jarayonlarida ishtirok etamiz. Sudlarda o‘zbekistonlik fuqaroni himoya qilib, sudyaga vatandoshimizning huquqbuzarlik sodir etmaganini tushuntiramiz. Shunda sudya “vatandoshingni himoya qilguncha, borib rus tilini o‘rgat. Sen bu yerga kelib uning huquqini himoya qilyapsan, lekin vatandoshlaringa tilni o‘rgatmayapsan. Yaxshiyamki deportatsiya qilibdi. Boshqa tuhmat bilan qamaganda sen ham men ham yordam bera olmasdik” – deb to‘g‘ridan-to‘g‘ri bizga aytishadi. Bu gaplar haqiqatdan ham to‘g‘ri. Sud jarayonida men sudyaga vaziyatni tushintiryapman shunda sudya to‘xtatib, migrantning o‘zidan so‘radi. Migrant esa mening gapimga qarama-qarshi gapirdi. “Ha” deyishi kerak bo‘lgan joyda “yo‘q” dedi. “Yo‘q” deyishi kerak joyda “ha” dedi. Shundan so‘ng mening ishim teskari bo‘lib ketdi.
