«Men X.B, Buxoro viloyatidanman. Novosibirsk-Buxoro yo‘nalishida kelgan edim. Aeroportda yuklarim yo‘qoldi. Lekin meni eshitishni xohlashmayapti».
«Men S.N, 61 yoshdaman. Turkiya Respublikasiga sayohat uchun borgandim, qaytishda O‘zbekiston aeroportining yuk qabul qilish lentasida mening yuklarim yo‘qligi aniqlandi.
Men kabi yuklarini yo‘qotgan yo‘lovchilar anchagina ekan. Bunday holatlar qachon bartaraf etiladi? Kim bu holatni tartibga soladi va yetkazilgan zararni qoplab beradi?»
Kun.uz saytiga shu mazmunda bir nechta xat kelib tushdi. Ular orasida yuklari yo‘qolganda kimga murojaat qilishni va uni qanday topish mumkinligini bilmaganlar ham bo‘lishi ehtimoldan yiroq emas.
Birinchi bo‘lib shuni aytish kerakki, parvozlarda yuklarning yo‘qolishi amaliyotda uchrab turadigan holat va xalqaro aviatsiya huquqida bu masalaga yechim belgilangan. Shunday ekan, samolyotga chiqar ekansiz, kerakli huquqiy ma'lumotga ega bo‘lish foydadan xoli bo‘lmaydi.
Yuk yo‘qolsa, kim topib beradi?
«Uzbekistan Airways» kompaniyasi ma'lumotiga ko‘ra, aeroportga uchib kelib, bagaj olinadigan joyda o‘z yukini topa olmagan yo‘lovchi «Lost & Found» bo‘limiga murojaat qilishi lozim.
Bu yerda murojaatchi uchun dalolatnoma tuziladi (xalqaro tilda «Property Irregularity Report» deb yuritiladi) va xalqaro World Tracer tizimiga qidiruv haqida ma'lumot kiritiladi.
Agar yuk 21 kun ichida topilmasa, yo‘lovchi yetkazilgan zararni qoplash bo‘yicha aviatashuvchi nomiga rasmiy da'vo arizasi berish zarur.
Xalqaro qonunchilikka muvofiq, 1 kg yuk uchun kamida 20 dollar kompensatsiya to‘lanadi.
Bu kabi holatlarda yo‘lovchilarning yuklariga javobgarlik aviakompaniyaning normativ hujjatlari, xalqaro hujjatlar (Varshava hujjatlar tizimi) va O‘zbekiston Respublikasi Havo kodeksiga asoslanib tartibga solinadi.
Har yili qancha yuk manzilidan adashadi?
Aeroport industriyasidagi Xalqaro informatsion texnologiya kompaniyasi –SITA ma'lumotiga ko‘ra, 2019 yilda manzilidan adashgan va yo‘qolgan yuklar foizi oxirgi 3 yilda 5,7 foizga kamaygan.
