Koronavirusga qarshi vaksina qachon paydo bo‘ladi?

Hozircha koronavirus tarqalishining oldini olishda yordam beruvchi va odamlarni undan himoyalovchi vaksina yaratilmadi. Insoniyat qachon bunday vaksinaga ega bo‘ladi?

Koronavirusga qarshi vaksina qachon paydo bo‘ladi?

Olimlar hozirga qadar vaksinaning bir necha turini ishlab chiqishdi va ularning samaradorligini jonivorlarda sinab ko‘rishmoqda. Agar testlar natijalari muvaffaqiyatli bo‘lsa, keyingi bosqich - shu yildayoq odamlarda sinab ko‘rish boshlanishi mumkin.

Ammo olimlar ishchi vaksinani yangi yilga qadar ishlab chiqishsa ham, uni ommaviy ravishda ishlab chiqarish boshlanishi uchun ko‘p vaqt talab etiladi.

Agar vaziyatga real qaralsa, samarali vaksina paydo bo‘lishini 2021 yil o‘rtalaridan oldinroq kutmaslik kerak.

Davlatlar vaksinani qisqa muddatda ishlab chiqishga harakat qilishmoqda. Lekin uni tayyorlash uchun yangi uslublar qo‘llanmoqda va hozirdan barchasi kutilganidek bo‘lishiga kafolat berib bo‘lmaydi.

Qayd etish kerakki, ayni paytda odamlar orasida koronavirusning 4 turi mavjud va ularning birortasiga qarshi vaksina yo‘q.

Vaksina hammaga yordam beradimi?

Afsuski, vaksina keksa yoshdagi kishilar uchun nisbatan samarasiz bo‘lishi mumkin. Gap vaksinada emas, balki yoshi katta bemorlarning immuniteti vaksinatsiyaga yetarli darajada sezgirlik bilan javob qaytarmasligida. Buni har yili odamlar grippga qarshi emlanganida kuzatish mumkin.

Bundan tashqari, barcha dori-darmonlar qo‘shimcha ta'sirga ega, hatto paratsetamol ham. Ammo klinik sinov o‘tkazmasdan turib tajribaviy vaksinalarning ikkinchi darajali ta'siri haqida biror nima deyish qiyin.

Vaksina bo‘lmagan holatda qanday himoyalanish mumkin?

Vaksina odamlarni infeksiyadan himoya qilishi mumkin, ammo hozircha xavfdan himoyalanishning eng yaxshi usuli - gigiyena qoidalariga amal qilishdir.

Virusdan zararlanganlarning ko‘pchiligi sezilmas alomatlarni boshdan kechiradi.

Ayni vaqtda virusga qarshi bir necha preparat sinovdan o‘tmoqda, lekin ularning birortasini ham aynan Covid-19’ga qarshi kurashda samarali deb ishonch bilan aytish qiyin.

Vaksina qanday tayyorlanadi?

Vaksina bemor sog‘lig‘ini shikastlantirmagan holda uning immun tizimini zararli virus yoki bakteriya bilan «tanishtirishi» kerak. Tana «dushman»ni tanib oladi va unga qarshi kurashishga o‘rganadi.

Vaksina qabul qilgan organizmning infeksiya bilan keyingi to‘qnashuvida immun tizimi bu qanday kasallik ekani va unga qanday kurashish kerakligini biladi.

So‘nggi o‘nlab yillar mobaynida vaksinalar haqiqiy virus namunalari yordamida tayyorlab kelinmoqda.

Qizamiq va qizilchaga qarshi vaksina virusning butunlay kasal qilmaydigan zaiflashgan namunasidan tayyorlanadi.

Mavsumiy gripplarga qarshi vaksina o‘sha yilda keng tarqalgan turi asosida, uni to‘liq zararsizlantirish yo‘li orqali tayyorlanadi.

Yangi koronavirusga qarshi vaksinani tayyorlashda yillar davomida sinovdan o‘tmagan, vaqt va zaxirani tejovchi uslubdan foydalanilmoqda. Xususan, virusning genetik kodi parchalari asosida vaksina tayyorlash usuli qo‘llanmoqda.

Olimlar Sars-CoV-3 koronavirusi genetik kodini bilgani uchun to‘qimaga kiritilganidan so‘ng patogen oqsillarini ishlab chiqaruvchi va zaruriy immun reaksiyani beruvchi vaksinani ishlab chiqishlari mumkin.

Xususan, olimlar Sars-CoV-3 genetik kodining parchalarini odam uchun xavfsiz bo‘lgan virus bilan almashtiruvchi uslubdan foydalanishadi.

Bunday «genetik vaksina» nazariy jihatdan immunitetning koronavirusga qarshi kurashuvchanligini oshirishga yordam berishi kerak.

Ba'zida kasallik qo‘zg‘atuvchining DNK va RNK parchalari to‘g‘ridan-to‘g‘ri tanaga kiritiladi. Inson organizmiga kirishi bilan ular patogen oqsillarini ishlab chiqarishni boshlaydi va immun tizimi bu oqsillarga qarshi turishni o‘rganadi.