Saudiya Arabistoni boshchiligidagi neft eksport qiluvchi davlatlar tashkiloti (OPEC) va Rossiya boshchiligidagi OPEC’ga kirmagan ba'zi neft ishlab chiqaruvchi davlatlar juma kuni Avstriyaning Vena shahrida bo‘lib o‘tgan 7 soatlik yig‘ilishda qo‘shimcha ishlab chiqarish qisqartirilmagani narxlarning keskin pasayishiga olib keldi.
Bugungi kunda Brent markali neftning 1 barreli narxi 31,27 dollargacha tushdi, AQShda WTI markali (G‘arbiy Texas) neft narxi esa 27,34 dollargacha tushgan.
Natijada xom neft narxi 2016 yil fevralidan beri eng past darajaga pasaydi. Shuningdek, 30 foizdan ko‘proq pasayish bilan 1991 yil yanvar oyidagi Ko‘rfaz urushidan beri foizlar bo‘yicha eng og‘ir kunlik yo‘qotishlar qayd etildi.
Bozor uchun kurash
Moskva Saudiya Arabistoni boshchiligidagi OPEC’ning qo‘shimcha neft qazib olish hajmini qisqartirish to‘g‘risidagi taklifiga qo‘shilmaganining eng asosiy sababi – Rossiyaning jahon neft bozoridagi ulushini AQShning neft ishlab chiqaruvchilariga boy berib qo‘yish qo‘rquvidir.
OPEC’ning 2016 yil oxirida Saudiya Arabistoni bilan hamkorlikda neft narxi pastligi sabab ishlab chiqarishni qisqartirish to‘g‘risidagi qarorini qo‘llab-quvvatlagan Rossiya so‘nggi 4 yil ichida xom neft qazib olishni 3 baravar kamaytirdi. Biroq neft narxini ko‘tarish uchun qilingan ishlab chiqarish qisqartirishida Saudiya Arabistoni boshchiligidagi OPEC davlatlari va Rossiyaning bozordagi ulushi amerikalik ishlab chiqaruvchilar qo‘liga o‘tdi.
2008 yilda AQShda kunlik neft qazib olish hajmi 5 million barrel darajasida edi, o‘tgan haftada bu rekord kuniga 13,1 million barrelga ko‘tarildi.
Saudiya Arabistoni va Rossiya neft qazib olishni qisqartirish bilan narxlar 50 dollardan oshgan bir paytda, ushbu ikki mamlakatning bozor ulushining katta qismini egallab olgan AQSh bu davlatlarni ortda qoldirib, dunyodagi eng yirik neft ishlab chiqaruvchisiga aylanib oldi.
Bundan buyon amerikalik ishlab chiqaruvchilarga bozordagi ulushini tutqazishni istamagani uchun bu safar OPEC’ning ishlab chiqarishni qisqartirish qaroriga qo‘shilmagan Rossiya neft qazib olishni ko‘paytirishi mumkinligi haqida darak bermoqda.
Saudiya Arabistonining aprel oyining boshidan xom neft qazib olish hajmini ko‘paytirish imkoniyati esa 3 yildan ko‘proq vaqt davom etgan Ar-Riyod–Moskva ittifoqining intiho xavfini keltirib chiqaradi.
