Quyidagi maqolada mavjud vaziyat va koronavirusdan keyin dunyo manzarasi qanday o‘zgarishlarga yuz tutishi haqida atroflicha mushohada yuritiladi.
Dunyo yangi davr bo‘sag‘asidami?
Ushbu bosqichda oqibatlar to‘g‘risida aniq bir fikr aytish qiyin bo‘lsa-da, epidemiya yuzaga keltirgan ilk natijalarga tayangan holda, ba'zi bir mulohazalarni bildirish mumkin. Ayni paytdagi vaziyatni hisobga olsak, Covid-19’ning avj olishi iqtisodiy, siyosiy, harbiy va ijtimoiy darajada jiddiy o‘zgarishlarga sabab bo‘layotgani va sabab bo‘lishi oydinlashadi. Chunki koronavirusning yangi turi deyarli barcha sohalarda, xususan iqtisodiyot, sog‘liqni saqlash, oziq-ovqat sanoati negizida jiddiy muammo va tashvishlar keltirib chiqarmoqda. Ta'bir joiz bo‘lsa, virus asoratlari dunyo psixologik nuqtayi nazardan yangi bir davrga kirganini ko‘rsatmoqda.
Kutilmaganda sodir bo‘lgan bunday inqirozlar birinchi navbatda keskin munosabatlarni keltirib chiqarishi tabiiy. Biroq dunyoning ko‘plab mintaqalarida mojarolar davom etayotgan, BMT o‘z vazifasini bajara olmay qolgan, G‘arb «g‘arblik»ni muhokama qilayotgan va muammolarini hal eta olmayotgan bir davrda tarqalgan Covid-19 epidemiyasi dunyo tarixining eng muhim lahzalaridan biri sifatida tarixga kirishi mumkin. Ehtimol, yaqinda tarixiy jarayon koronavirusdan oldingi va koronavirusdan keyingi davrlarga ajratilsa, ajabmas.
Muammolar yechim topmaydimi?
Sovuq urushdan so‘ng globallashuv, yangi dunyo tartiblari va ko‘p qutblilik munozaralari kun tartibiga ko‘tarilgan bo‘lsa, Covid-19 avj olishi globallashuvni kutilmaganda karantinga oldi va shu tariqa globallashuv jarayonidagi siljishni so‘roq ostiga qo‘ydi. Qolaversa, AQShning ushbu epidemiyaga qarshi kurashdagi holati hokimiyatning gegemonik tendensiyasi va qiyofasiga putur yetkazdi. Shu bilan bir qatorda, yangi dunyo tartiboti himoyachilarining ham o‘z «nasiba»larini olishga majbur qildi.
Agar yangi turdagi koronavirus tarqalishi qisqa muddatda bartaraf etilmasa, globallashuv va yangi dunyo tartiblariga ulkan zarar yetadiganga o‘xshaydi. Ko‘p qutblilik munozaralarining yo‘li nisbatan ravshan ko‘rinayotgan bo‘lsa-da, Xitoyning epidemiyaga qarshi kurashdagi tutumi dunyodagi muammolar yechim topmaydi, balki turlanib-tuslanib o‘zgarishda davom etaveradi, degan xavotirni kuchaytirmoqda.
Koronavirusning jahon tizimidagi ilk siyosiy qiyofasi davlatlar duch keladigan qiyinchiliklar, ularning munosabati va olingan natijalar orqali «chizilishi» mumkin. Inqirozni boshqarish, sog‘liqni saqlash infratuzilmasi, keksalar bilan umumiy hayot, gigiyenaga oid qoidalar, diniy-madaniy kodlar, keksalar soni va iqtisodiy imkoniyat kabi omillar Covid-19’ga qarshi kurashda asosiy faktor sifatida o‘rtaga chiqadi.
