«Mavhumlikdan çarçadik» – Yevropada qolib ketgan özbeklar hikoyalari
|00:15 / 11.05.202028 81010 min
Yevropaning turli mamlakatlarida qolib ketgan özbekistonliklar Kun.uz muxbiri bilan suhbatda Respublika maxsus komissiyasi tomonidan charter reyslar qaçon qöyilişi ma'lum qilinmayotgani, yuzaga kelgan mavhumlik turli qiyinçiliklar bilan yurtga qaytişni kutayotgan özbekistonliklar uçun ruhiy zarba bölayotganini aytişdi.
Farhod Rahmatullayev:
– 10 mart kuni Buyuk Britaniyaga bir haftaga biznes uçraşuv uçun kelgandim. 13 mart kunida uçraşuvimiz bor edi. 17 mart kuni uçib ketişim kerak edi, şu sanaga qaytiş uçun aviçiptam bor edi. Özim Toşkentda işlayman. Lekin Özbekistonda 15 mart kuni koronavirusga çalingan bemor aniqlangandan keyin barça reyslar bekor qilingani uçun şu yerda qolib ketdim. Hozir London taşqarisidagi kiçik bir şaharçadaman. London xavfli bölgani uçun şu yerda turibman.
Ayni vaqtda Britaniyada kasallaniş holatlari soni 200 mingdan oşgan. Ölimlar soni 30 mingdan oşib ketdi. Hukumat judayam keç harakat qildi, deb hisoblanyapti. Ya'ni yaqin-yaqingaça köçada odamlar bemalol yurayotgan edi. Bu yerda karantin Toşkentçalik emas. Judayam erkin deb aytolmayman-u, lekin oziq-ovqat magazinlari haliyam işlayapti.
Özim imkon boriça köçaga çiqmaslikka harakat qilyapman. Imkon boriça ovqatni ham uy şaroitida tayyorlayapman. Lekin bu yerda şunaqa bir hodisa kuzatilyaptiki, balki millatning bir xarakteridir, özini himoyalaş kerakli darajada emas. Tibbiy niqob va qölqoplarda yuriş yuqori darajada, deb aytolmayman va bu yerda kasal bölganlarning asosiy qismi uy şaroitida izolyatsiyaga olinyapti. Özbekistondagiga öxşab maxsus karantin hududlariga joylaştirilmayapti. Şu tufayli odam köçaga çiqişga ham qörqadi. Iloji boriça uyda ötirişga harakat qilyapman.
Reyslar bekor qilingaç, avvaliga ikki hafta davomida Londonda yaşab turdim. Keyinçalik vaziyat şuni körsatdiki, kasallik, asosan, London, Mançester kabi eng katta şaharlarda kuzatilyapti. London özi kiçik megapolis bölgandan keyin oldida kiçik şaharlari ham bor. Şu şaharlarda bir xonali joylar bor. London xavfli bölgani uçun öşa yerga köçişga majbur böldim.
Pulim tugagandan söng oilamdan va döstlarimdan pul olişga majbur böldim. Hozirça şuning hisobiga yaşab turişga harakat qilyapman. Lekin dastlab bu yerda ijaraga ötganimda Britaniyada koronavirus unçalik darajada kuçayib ketmagan edi. Uzoq muddatga band qilib qöyiş arzonroqqa tuşadi bu yerda. Endi esa ijaraga arzonroq joy topiş ham muammo bölib qolgan. Çunki köp joylar işlamayapti.
Mavzuga oid
Farhod Rahmatullayev
Endi 23 maygaça uyga ketişga umid qilib turibman. Elçixonaga 15-16 mart kunlari telefon qilgandim. Ular yaqin orada charter reys qöyilişi va röyxat qilinayotganini aytişdi. Kimning qölida çiptasi bölsa, birinçi bölib olib çiqib ketilişini aytişdi. Men barça ma'lumotlarni berib qöydim. Har uç-tört kunda telefonlaşib turibman. Buning uçun rahmat elçixonaga. Har doim imkon boriça tuşuntirişga harakat qilişyapti.
Lekin ular bilan gaplaşganimda bir narsaga amin böldimki, ularda ham ma'lumot yöq umuman. Töğrisini aytişyapti. Qaçon charter reys qöyiladi, qanaqa qilib qöyiladi, kimlar ketadi, bu töğrisida ular ham aniq ma'lumotga ega emas. Meni röyxatga qöşib qöyişgan ekan. Kördim. Lekin aniq bir ma'lumot ayta olişmayapti. Sababi, uydagilar Toşkentdagi maxsus komissiya ştabiga telefon qilib söraşganida, ularda ham heç qanday ma'lumot yöqligi ma'lum bölgan. Demak, Toşkentda bu töğrisida heç qanday yangilik bölmasa, elçixonada ham heç qanday ma'lumot yöq.
Britaniyada faqat özimman, bu yerga qisqa muddatga kelganim uçun boşqa heç kimni tanimayman. Konsullikka telefon qilib söraganimda, «bitta samolyot töladigan odam bor»ligini aytişdi. 200-250 nafar atrofidagi odam.
Yana bitta narsa, samolyot Parijdan yoki Frankfurtdan uçadigan bölsa, Buyuk Britaniyadagi özbeklar u yerga borolmaydi. Viza masalasi bor bu yerda. Yana qöşimça qilişimiz mumkinki, feysbukda Britaniyada yaşaydigan özbeklardan taşkil topgan guruh bor. Bu yerda ham juda köp odam reys masalasida söraşyapti. Men bemalol ayta olaman, bitta samolyot töladigan odam bor bu yerda.
Bu yerda iloji boriça, özimni özim eplaşga harakat qilyapman. Lekin elçixonadagilar har qanday qiyinçiliklar bölsa, iltimos, bizga telefon qiling, deb ma'lum qilişgan.
Töğrisini aytsam, moliyaviy qiyinçiliklari ham böladi. Bu aniq. Buning ustiga eng yoqimsiz bir narsa – bu odamning ruhan qiynalişi. Noaniqlik odamni ezadi. Ertalab tursangiz ham, keçqurun uxlayotganingizda ham, qaçon ketaman, qanday ketaman, degan savol köproq qiynaydi, jismoniy va moliyaviy qiyinçilikdan köra. Noaniqlik odamni judayam ruhan tuşkunlikka tuşirib qöyyapti. Hozirmas, 1 iyun kuni olib ketamiz, deyişganda ham odamlarda aniqlik bölardi. Heç kim heç nimani aytmayapti va javob bermayapti. Şuning hisobiga ham şaxsan meni jismoniy va moliyaviy qiyinçilikdan köra, mana şu ruhiy tuşkunlikka tuşib qoliş, judayam qiynayapti.
Aviaqatnovlar may oyi oxirigaça ham tiklanmaydigan bölsa, charter reys qöyilmaydigan bölsa, yana Toşkentdan – yaqinlarimizdan pul söraşga majbur bölamiz. Boşqa iloji yöq. Çunki men bu yerda işlolmayman ham. Iş ham yöq. Bilmayman ham. Çunki men bu yerga qisqa muddatga kelgan turistman. Şuning uçun faqatgina Toşkentdan kömak kutişga majbur bölaman. Boşqa ilojim yöq. Lekin bilasizmi, erkak kişi uçun hadeb uydan pul sörayveriş qiyin, ularga suyaniş ham odamni qiynab qöyadi. Birovga qaram bölib qolişingiz, özi qiyin vaziyatda bölişiga qaramay, boşqalarni ham qiynaşingiz unçalik ham töğri kelavermaydi.
Saidumarxon Saidahmadov:
– Hozirgi kunda Ispaniyaning Kantabriya provinsiyasining Santander şahridaman. Bu yerga 4 oy oldin öqiş maqsadida kelganman. Sözimning avvalida aytib ötmoqçiman. Heç qaysi bir davlat idorasini tanqid qilişdan yoki özimning hozirgi holatimdan nolişdan yiroqman. Şunçaki bir neça mavhumliklar böyiça Respublika maxsus komissiyasidan javob oliş istagidaman. Bu ham bölsa charter reyslar masalasi.
Agar biror-bir mutasaddi rasmiy inson çiqib turib: «Çet eldagi fuqarolarni falon muddat içida olib çiqib ketamiz yoki şu muddatdan keyin olib çiqib ketamiz», deb aniq bir sanani aytsa, şunda biz özimizni ham ruhan, ham moddiy taraflama tayyorlaymiz. Hozir hammasi mavhum. Heç qaysi rasmiy, heç bir idora mas'uliyatni öz zimmasiga olişni xohlamayapti.
Taşqi işlar vazirligiga qönğiroq qilsangiz, reys böyiça Transport vazirligi şuğullanadi, deyişyapti. Transport vazirligiga murojaat qilsangiz, bu maxsus komissiya zimmasida, deb aytişyapti. Maxsus komissiya esa mahalliy konsullikka murojaat qilişni söramoqda. Öz-özidan tabiiyki, mahalliy konsullik buni öz zimmasiga ololmaydi. Bu ularning vakolatiga kirmaydi.
Şu narsalarga oydinlik kiritiş uçun rasman e'lon qilişsin, şu muddatdan keyin olib çiqib ketamiz, deyişsin, biz şunga özimizni tayyorlaylik. Şuni maxsus komissiyadan sörab qolgan bölardim.
Saidumarxon Saidahmadov
Aslida Toşkent kimyo texnologiya institutida 3-bosqiç talabasiman. Bugungi kunda «Almaşinuv dasturi» böyiça Kantabriya universitetida bir semestr davomida tahsil oliş uçun taşrif buyurganman. Şu örinda aytişim kerakki, universitetimiz rahbariyati ham ança dalda bölib turibdi. Toşkentdan turib şunçalik ğamxörlik qilişayotgani uçun ulardan nihoyatda minnatdorman. Ruhan qöllab-quvvatlab turişibdi.
Hozir Ispaniyadagi öqişimda imtihonlar boşlanadi. Şundan söng öqiş tugaydi. Öqiş tugagandan söng öz-özidan bizning bu yerdagi missiyamiz tugaydi. Şundan söng bu yerda yaşaş şaroiti, oziq-ovqat kabi muammolar qiyinlaşib boraveradi. Ayni paytda özim ijaraga olgan kvartiramda turibman.
Çet eldan borgan fuqarolar birdan uylariga qöyib yuborilmaydi. Maxsus taşkil etilgan karantin zonalariga olinadi. Ön tört yoki yigirma kun mobaynida karantinda saqlab turiladi. Bunaqa şaroitlarga sözsiz tayyormiz. Menimça, bu fikrni çet elda bölib turgan barça fuqarolarimiz qöllab-quvvatlaydi. Ön tört kun emas, bir oy bölsa ham çidaymiz. Hatto karantinda saqlanadigan joy uçun pul tölab turişga tayyor odamlar. Çunki ön tört-yigirma kunda işlatiladigan pul bu yerda bir haftaga ham yetmaydi, töğrisi. Şuning uçun bu tarafdan ham tayyor yurtdoşlarimiz bor.
Konsullik bilan oxirgi marta gaplaşganimda Ispaniyada özbekistonliklar unça ham köp emasligini ma'lum qilişdi. Bölsa, 15-20 nafarga yaqin. Ulardan ham ketiş istagini bildirganlari köp emas. Charter reys qöyiladigan bölsa, Yevropa davlatlari uçun umumiy bitta yoki ikkita samolyot taşkil etilsa, boşqa davlatdan jönab ketişga töğri keladi. Bitta markazlaşgan holda taşkil qilinadi bu narsa. Biz Ispaniyadan öşa davlatga öz hisobimizda borişimizga töğri keladi. Agar charter reys taşkil qilinsa. Bungayam tayyormiz. Faqat qandaydir vaqtni aniq aytişsa böldi.
Yevropa qit'asining turli mamlakatlarida qolib ketgan, pandemiya sababli Özbekistonga qaytolmayotgan vatandoşlarimiz faqatgina bitta narsani istaşmoqda. U ham bölsa Respublika maxsus komissiyasi tezroq charter reyslar qaçon yölga qöyilişini ma'lum qilsin. Şunga qarab ular reja tuzişmoqçi. Boşqa narsani söraşayotgani yöq.
Prezident Şavkat Mirziyoyev rahbarligida 7 may kuni bölib ötgan yiğilişda xorijiy davlatlarda qolayotgan 11 mingdan ortiq özbekistonlik tez orada vatanga qaytarilişi ma'lum qilindi. Umid qilamizki, Respublika maxsus komissiyasi charter reyslar qaçon yölga qöyilişi hamda vatandoşlar qaçon va qay tartibda ortga qaytarilişini ma'lum qiladi.
