“Qançalik himoyalansak ham, qörquv bor”. Qozonda qolib ketgan talabalar Özbekistonga qaytiş uçun kömak söramoqda
|01:52 / 14.05.202013 35710 min
Tatariston Respublikasining Qozon Milliy texnologik tadqiqotlar universiteti magistrantlari bölgan bir guruh özbekistonlik yoşlar pandemiya tufayli öqişlar onlayn rejimga ötkazilgani, imtihonlar yakunlangan bölsa-da, aviaqatnovlar tiklanmayotgani uçun vatanga qayta olişmayotganini aytişmoqda.
Rahmiddin Sobirjonov:
– Biz Rossiyaning Qozon şahridagi Qozon Milliy texnologik tadqiqotlar universiteti magistrantimiz. Toşkent kimyo-texnologiya universitetini bitirib, u yerdan şartnoma asosida bu yerga magistratura yönalişini davom ettiriş maqsadida yuborilganmiz. Murojaat qilayotganlarning barçasi şu yönaliş – institutlararo şartnoma asosida kelgan.
Tataristonda koronavirus bilan kasallanganlar soni 1700 nafardan oşgan bölsa, Qozon şahrining özida bugungi kunda 770 nafarni taşkil etmoqda. Bu raqam yanada ösişi ehtimoli juda katta, çunki köçada odamlar karantin va öz-özini izolyatsiyalaş qoidalariga amal qilayotgani yöq. Şuningdek, ertadan boşlab karantin qoidalari yumşatilişi töğrisida qaror çiqdi, istagan odam köçaga çiqişi mumkin. Bu esa pandemiya juda avj olib borayotgan paytda kasallikning yanada tarqalişiga sabab bölişi turgan gap.
Biz yotoqxonalar böyiça taqsimlanganmiz. Bu yerdagi 3-yotoqxonada özbekistonlik talabalar yaşaydi. Öşa yerda ham boşqa millat fuqarosida koronavirus aniqlangani uçun ayni paytda yotoqxona butunlay yopilgan.
Biz yaşayotgan talabalar yotoqxonasida ham juda köp millatlar yaşaydi. Ularning hammasi ham qoidalarga rioya qilmaydi, ya'ni köçaga çiqib yurgan, işlayotganlar bor. Ular bilan har kuni aloqada bölamiz. Çunki hamma narsamiz umumiy.
15 martdan boşlab öqişimiz onlayn şaklga ötkazilgan. Onlayn öqişni ham yakunlab, imtihonlarni topşirib böldik. Hozir faqat Özbekistonga charter reyslar qöyilişini kutmoqdamiz. Ahvolimiz juda ham yaxşi emas. Ota-onalarimiz ham bizga yordam bera olmaydi, ularning ham qölidan heç narsa kelmayapti, bizdan xavotirda. Moliyaviy tomondan oladigan bölsak, ilgari köpçilik keçki payt 1-2 soat bölsa ham işlab, kunini körardi. Hozir buning ham iloji qolmagan va ahvolimiz juda yomonlaşib qolgan.
Farhod Xalilov:
– Hozirgi kunga kelib imtihonlarimiz deyarli tamomlangan. Faqat kasbiy amaliyot va soha böyiça kurs işi bilan maşğulmiz. Bizga onlayn tarzda material jönatişadi, şu böyiça tayyorlanib, ularga onlayn tarzda jönatamiz. Yotoqxonadagi ahvolga keladigan bölsak, pandemiyaning boşlanğiç davrida Rossiyada öz-özini izolyatsiya qiliş rejimiga ötgandan keyin yotoqxonada yaşaydigan öz fuqarolariga xohişiga köra yotoqxonani tark etiş tavsiya etildi. Bu ham majburiy emas. Qozon şahridan 200-300 km uzoqlikda joylaşgan uylariga ketiş maslahat berildi. Bu yerda hozir faqatgina Markaziy Osiyo mintaqasi fuqarolari qolgan. Bundan taşqari, Amerika va Vetnam fuqarolari ham bor. Hozirgi kunda deyarli köçaga çiqmaymiz, faqatgina oziq-ovqat mahsulotlari uçun yoki eng zarur işlar bilan çiqişimiz mumkin. Yotoqxonada boşqa millat vakillaridan işlayotganlar ham bor. Ulardan qançalik himoyalansak ham, qörquv bor. Çunki yotoqxonada bir kişida virus bölsa, hammaga tarqab ketadi. Oşxona, yuviniş xonalari va boşqa jihozlar barça talabalar uçun bitta.
Mavzuga oid
Abdulahad Toşxöjayev:
– Qozon şahrida Özbekiston bilan soliştirganda intizom juda ham past. Odamlarda na niqob, na qölqop bor.
Menimça, Özbekistonga qaytiş uçun aviaçipta heç kimda yöq ayni paytda. Biroq charter reys qöyilib qolsa, çipta olaman degan niyatda hamma yetarliça pulini saqlab turibdi.
Tohirjon Teşaboyev:
– Biz Qozonga yilning boşida ozgina keçroq kelgandik. Yotoqxonaga kirişga ulgurmaganmiz. Şuning uçun ijaraga kvartira olişga majbur bölganmiz. Kvartiraga har oy pul tölaş kerak. Karantin boşlanişidan oldin öqişdan taşqari oz bölsa ham işlab turardik. Endi bunga imkoniyat qolmadi. Uydagilar yordam berişga harakat qilişyapti. Hozirça oziq-ovqat bor. Lekin ahvol kundan-kunga qiyinlaşyapti. Öqişlarimiz tugadi, keyingi haftada imtihonlar ham tugaydi. Iyun oyining boşida yozgi amaliyot boşlanişi kerak. Yozgi amaliyotimiz Özbekistonda böladi. Agar karantin davom etsa, charter reyslar kelmasa, biz yozgi amaliyotga ham bora olmay qolamiz.
Emil Osmanov:
– Bizda ham hammada bölgani singari muammolar bor. Hammamiz bir universitetning talabalarimiz. Toşkent kimyo-texnologiyalar universitetida bakalavriatda birga öqiganmiz. Vaziyatimiz boşqalarniki singari. Ota-onam pensionerlar, otam 2-guruh nogironi. Oilada yagona öğilman. Darslar onlayn şaklga ötgan. Barça imtihonlar keyingi haftada tugaydi. Hozir uyga qaytişning hamma variantlarini körib çiqyapmiz. Ayolim hozir homilador, bir neça haftadan keyin tuğişi kerak. Uyga tezroq qaytişim kerak. Hamma aviakompaniyalar, temiryöl vokzallari, avtobuslarni suriştiryapman.
Azimjon Ahadullayev:
– Öqişimiz tugadi. Imtihonlarni bir hafta oldin topşirib bölganmiz. 25 maydan Özbekistonda, işlab çiqariş zavodida amaliyotimiz boşlanişi kerak. Rossiyada bizni qabul qilişmaydi. Mablağlarimiz borgan sari kamayib boryapti. Yaqin orada pulimiz tugab qoladi.
Muhiddin Xolov:
–Men avvalroq bakalavriatni bitirganman. Keyinroq bölsa ham magistraturada öqiş niyatim bor edi. Öqişga kirdim. Öqişning keçi bölmaydi, degandek kelib öqib yuribman. Bir qizim, bir öğlim bor. Tezroq vatanga qaytib, farzandlarimni bağrimga bosiş, ota-onam oldiga qaytiş niyatim bor. Oldin bir-ikki söm işlab kunimizni körardik, hozir umuman iloji yöq. Yotoqxonada yaşaymiz. Bu yerda yuviniş xonalari umumiy. Virus yuqtirib oliş ehtimoli katta. Heç kim koronavirusga çalingani yöq, çalinmasin ham. Tezroq charter reys qöyilib, vatanga qaytsak yaxşi bölardi.
Rahmiddin Sobirjonov:
– Hozirda Qozonda tahsil olayotgan özbekistonlik talabalar 3 mingdan köproq. Ulardan örtaça 70 foizi ketmoqçi desak ham, 2000 nafardan köproq böladi. Bizning yotoqxonada ham 50ga yaqin talaba ketiş istagida. Konsullikka murojaat qilganimizda doim ham röyxatga yozib qöymayapti. Yozib qöyiş haqida söraydigan bölsak, kutinglar, öninçidan keyin murojaat qilinglar deb telefonni qöyib qöyişadi. Boşqalarni yozib qöyişyapti ekan, deganimizdan keyingina yozib qöyyapti. Unda ham yozganiga aniq işonçimiz komil emas. Biron yangilik bölganidan xabarimiz yöq. Bugun ham özim 10 martaça telefon qilib kördim. Umuman boğlana olmadim. Ulardan biron ma'lumot ola bilmayapmiz. Bizing yotoqxonada turadigan talaba bir muddat avval şamollab qolganida poliklinikaga murojaat qilgan, unga qaraşmagan. Yotoqxonaning özining şifokori bor, yomon ahvolga tuşsanggina yordam beramiz, hozir dorixonadan dori ol, deb qaytarib yuborişgan.
– Öqiş davri uçun sizlarda tibbiy suğurta bormi?
– Tibbiy suğurtamiz bor. Yil boşida majburiy qilingan. Hozirgi vaqtda ular faqatgina öz fuqarolariga yordam körsatişmoqda. Bizga ikkinçi-uçinçi darajada qarab, davolaş unça muhim emas, deb hisoblaşmoqda.
Farhod Xalilov:
– Qozon şahridagi konsullik rahbari Fariddin Nasriyev degan kişi yotoqxonamizga bir marta keldilar. Kimda qanday kamçilik bor, kimga qanday yordam kerak, degan gaplar böldi. Bir martagina yordam berdilar. Lekin boquvçisini yöqotgan, otasi yoki onasi yöq talabalar ham bor. Boquvçisi yöq odamlarga ijtimoiy kömak kerak, ular ham charter reysni kutib ötirişibdi.
Özbekiston Respublikasining Qozon şahridagi boş konsuli Faxriddin Nasriyevning Kun.uz muxbiriga ma'lum qilişiça, 17 may kuni Toşkent – Qozon – Toşkent yönalişi böyiça maxsus (charter) reys qöyilgan.
“Tataristonning özida 3800 nafar talaba bor. Qozondagi boş konsulxonaga Volgaböyi federal okrugi ham qaraydi, u yerda 7000 nafardan ziyod talaba bor. Talabalar yotoqxona bilan ta'minlangan. Biz muzokaralar olib borganimizdan keyin köp oliy ta'lim muassasalari pandemiya davrida talabalardan yotoqxona uçun pul olmaydigan bölişdi. Bundan taşqari, ba'zi institutlarda yotoqxonada yaşovçi talabalar uç mahal ovqat bilan ta'minlanmoqda, ba'zi institutlarda esa har hafta oziq-ovqat mahsulotlari tarqatilmoqda.
Şu bilan birga, Qozondagi boş konsulxona ham qiyin ahvolga tuşib qolgan, haqiqatda yordamga muhtojlarga manzilli ravişda oziq-ovqat mahsulotlarini yetkazib turibdi. Endi savol tuğiladi: joysiz, ovqatsiz, pulsiz, işsiz, oğir ahvolda qolgan fuqarolar charter reyslar orqali birinçi navbatda ketişi kerakmi? Yoki yaşaşga hozirça joyi bor, oziq-ovqati bor yoxud şaroiti yaxşiroq fuqarolar birinçi navbatda ketişi kerakmi?!”, deydi Fariddin Nasriyev.
Boş konsulning ta'kidlaşiça, ayni paytda pandemiya munosabati bilan konsulxonalar işlamayapti, şu sababli konsulxonalarga borgan fuqarolar qabul qilinmayapti. Barça yozişmalar, fuqarolarning murojaatlari elektron şaklda qabul qilinmoqda va ularga şu şaklda javob qaytarilmoqda. Şuningdek, odamlarni qiziqtirgan savollarga telefon orqali javob berilmoqda.
“Bizga charter reys sörab murojaat qilgan fuqarolarning röyxatini Taşqi işlar vazirligiga kundalik ravişda yuborib turibmiz. Maxsus komissiyaning qaroriga muvofiq charter reyslar qöyilgan taqdirda birinçi navbatda bemor fuqarolar, yoş bolali va homilador ayollar hamda keksa yoşdagi fuqarolar, şuningdek bekor qilingan doimiy aviaqatnovlarga çipta xarid qilgan fuqarolar qöyiladi.
Talabalarning işsiz qolib qiynalayotganiga kelsak, Rossiya qonunçiligiga köra, aslida talabalarning işlaşi mumkin emas. U bu davlatga talaba bölib kelgan, agar uning yaşirinça işlayotganini bilib qolişsa, deportatsiya qilişadi. Buni Özbekistondan kelgan talabalar ham juda yaxşi bilişadi. Öqiş uçun kelib işsiz qolganliklarini vaj qilib körsatişlari töğri emas. Charter reyslar köpayişi bilan sekin-asta Tataristondagi hamma talabalar ham, qolaversa, bu yerda rasmiy-norasmiy işlayotgan özbekistonlik mehnat muhojirlari ham uyga jönatiladi, heç kim qolib ketmaydi”, deydi Özbekiston Respublikasining Qozon şahridagi boş konsuli.
