Havo nega isib ketmoqda: insoniyatga qanday xavf bor?

Hisobotga ko‘ra, muzliklar erishi eng katta ta'sir ko‘rsatadigan mamlakatlardan biri bu Angliyadir.

Suratlarga diqqat bilan razm solinsa, Irlandiya Respublikasi va Buyuk Britaniya qirg‘oqlari suv ostida qolishini, orollar kichrayib ketishini ko‘rish mumkin.

Dunyo 137 yil davomida qanday o‘zgarishga yuz tutdi?

O‘tgan davrda NASA xavf ko‘lamini ko‘rsatish uchun 1880 yildan 2017 yilgacha bo‘lgan iqlim o‘zgarishlarini aks ettiruvchi materiallarni nashr etgandi.

Unda global iqlim isishining nechog‘lik shiddat bilan o‘sib borayotgani aks etgan.

Bu nimani anglatadi?

Shu oy o‘rtalarida Afina milliy rasadxonasi tomonidan berilgan bayonotda esa keyingi 150 yil ichidagi eng issiq kun 16 may yakshanba kuni Egey va O‘rta Yer dengizida kuzatilishi, harorat birdaniga eng kamida 10 daraja ko‘tarilishi ma'lum qilingandi.

Olimlarning ta'kidlashicha, 2050 yilga borib, muzliklar erishi bilan dengiz sathi bir futdan 2,3 futgacha ko‘tariladi. Bu esa ob-havo yanada ekstremal bo‘lishini, kuchli bo‘ronlarni, qurg‘oqchilik ortishini, o‘simliklar va hayvonlar yashay oladigan maydonlar kisqarishini, tarixan muzliklardan kelib chiquvchi suv ta'minotining butkul yo‘qolishini anglatadi.

Hamma ofatlarga o‘zimiz sababchimiz

Turk muhandislar va me'morlar palatalari ittifoqining (TMMOB) Meteorologiya muhandislari palatasi prezidenti Ahmet Ko‘sening ta'kidlashicha, dunyo harorati 1960 yilga nisbatan 2 darajaga ko‘tarilgan. Ushbu jiddiy o‘sish o‘z navbatida muzliklarning erishiga sabab bo‘lyapti. Global iqlim o‘zgarishi nafaqat Turkiyada, balki dunyoning juda ko‘p mamlakatlari bo‘ylab kuchli yomg‘ir, qisqa do‘l va bo‘ronlar – tabiiy ofatlarni keltirib chiqarmoqda. Shamol tezligining keskin oshishi esa aholi turar-joylari va qishloq xo‘jaligi ekinlariga jiddiy zarar yetkazmoqda.

Ko‘se, shuningdek, dunyoda har yili taxminan 410 million odam meteorologik ofatlardan aziyat chekayotgani, 7 ming 600 kishi hayotdan ko‘z yumgani va tabiiy ofatlarning 6 foizi o‘limga, 16 foizi esa jarohatlarga sabab bo‘lganini ta'kidladi.

Ko‘se global iqlim o‘zgarishi natijasida kelib chiquvchi bunday ofatlar davom etishiga urg‘u qaratdi.

«Bu ofatlarga, aslida, o‘zimiz sababchimiz. Karbonat angidrid «issiqxona effekti»ni keltirib chiqarmoqda. Karbonat angidrid ortishiga esa ortiqcha energiya iste'moli, transport sabab bo‘lmoqda. Bugun dunyo bo‘ylab millionlab transport vositalari harakatlanmoqda, millionlab uylar isitilmoqda. Eng yomoni, insonlarning iste'mol madaniyati buzildi. Ilgari bir nechta kiyim bilan kifoyalanardik, endi esa javonlar liboslarimiz uchun torlik qilib qolyapti. Birgina kostyumning o‘zi taxminan 17 tonna suvdan iborat», deydi u.

Ayni paytda ko‘plab iqlimshunos mutaxassislar agar qisqa vaqt ichida dunyo harorati 2 S° (3,6° F) dan oshib ketsa, katta ijtimoiy, iqtisodiy va ekologik falokatlar ro‘y beradi, degan fikrni ilgari surishmoqda. Bu esa insoniyatni jiddiy xavf kutib turganini, tabiat bilan bog‘liq har qanday masalada o‘ylab qadam bosish lozimligini anglatadi.