Black Lives Matter qanday paydo bo‘lgan?
Tashkilot asoschisi Alisa Gazra 2013 yilning iyulida sudning Georgiya Zimermanga nisbatan adolatsiz hukmidan ta'sirlanadi. Shu sabab feycbukda «Qora tanlilar, men sizlarni yaxshi ko‘raman, bizning hayotimiz ahamiyatga ega» so‘zlarini yozib qoldiradi. Garzaning do‘sti Patrissa Kallor bu so‘zlarni «Black Lives Matter» heshtegi bilan internet sahifalariga joylaydi. Heshteg juda tez ommalashib ketadi.
«O‘tgan yetti yil davomida biz ko‘proq infratuzilmalarni rivojlantirdik. Amerikaning turli shtatlari va dunyoning boshqa yerlarida harakatning ko‘ngillilari bilan bo‘linmalarimizni ochdik. Tarafdorlarimiz Ahmad Arberi, Breonna Teylor va Jorj Floydning o‘limi uchun javob talab qilishmoqda», deydi Kallor CNNga bergan intervyusida.
«Black Lives Matter» endi shunchaki heshteg emas, balki insonlarni qo‘llab-quvvatlovchi g‘oyaga aylandi. Ko‘pchilik bu harakatni yirik miqyosda qabul qilinishiga ishongan bo‘lsa, boshqalar uning muvaffaqiyatiga shubha qilgandi. Kuzatuvlardan ko‘rinadiki, qora tanlilarni himoyalovchi jamiyatlar bo‘lishiga qaramasdan, irqiy ayirmachilik Amerikada hamon davom etmoqda. Ushbu tashkilotning maqsadi qora tanlilarga nisbatan munosabatni butunlay o‘zgartirish va qora tanlilar qadrlanadigan jamiyatlarni yaratish.
«Biz yashaydigan mamlakatda bizni muhtoj bo‘lgan narsalarimizdan uzoq tutishadi, deydi tashkilotning internet sayti boshqaruvchi direktori Vessi Keyli. – Qora tanlilarga nisbatan politsiya tazyiqi, qamoq hukmi ko‘proq. Ammo sifatli ta'lim va tibbiy xizmatga kelganda qora tanlilarni unutishadi».
Tashkilot birinchi marta 2013 yilda Los-Anjyelesda mahalliy tarmoqlarni rivojlantirish uchun o‘z saytini ishga tushirdi. 2014 yilda Missuri, Fergyuson shatatlarida politsiya qo‘polligiga qarshi noroziliklar o‘tkazdi. 2017 yilda tashkilot korporatsiyaga aylandi. Hozirda u Amerikada 13ta rasmiy va Kanadada 3ta yarim mustaqil bo‘limga ega. Ular tarafdorlarini yig‘ish bilan shug‘ullanadi. Har bir guruhning bir-biridan farq qiluvchi yo‘nalishi bor. Ular jamiyat nimaga ehtiyoj sezsa, shuni bartaraf etishga ixtisoslashgan.
Tashkilotning Los-Anjyelesdagi yetakchisi Melina Abdulloh so‘zlariga ko‘ra, guruh oxirgi 5 yilda iqtisodiy o‘sishni boshladi. Jorj Floydning o‘limidan keyin mahalliy siyosatchilar ham tashkilotga pul o‘tkazishdi. 2020 yilning iyunida tashkilot bosimi sabab Los-Anjyeles konsulligi politsiya zo‘ravonligini yo‘q qilib, jamoatchilik asosidagi javobgarlikni joriy qilishni qo‘llab-quvvatladi.
