O‘zbekiston pandemiyadan keyingi dunyoga barqaror va zarbalarga bardoshli iqtisodiyot bilan kirish imkoniyatiga ega. Bu kelajakning kalitlaridan biri – toza energiyadir.
Elektr energiyasi taqchilligini bartaraf etish biznes samaradorligi va o‘sishni ta'minlash, ish o‘rinlari yaratish va qashshoqlikni kamaytirish uchun juda muhimdir. Markaziy Osiyodagi eng yirik energiya bozorlaridan biri sifatida, hozirda ishlab chiqarish quvvati 12,9 gigavatt bo‘lgan O‘zbekiston ushbu sektordagi muammolarni hal qilish va mamlakatning energiya xavfsizligini ta'minlash uchun juda yaxshi imkoniyatlarga ega.
So‘nggi 15 yil ichida O‘zbekistonning energiya sig‘imi taxminan 45 foizga kamaydi. Biroq mamlakat dunyodagi eng ko‘p energiya sarflaydigan mamlakatlardan biri bo‘lib qolmoqda – bu raqam qo‘shni Qozog‘istondan 35 foiz va Germaniyadan uch baravar yuqoriroqni tashkil qiladi.
Yaxshi tomoni shundaki, O‘zbekistonning qayta tiklanadigan energiya manbalari salohiyati, ya'ni gidroenergetika, quyosh va shamol energiyasi mamlakatning o‘sib borayotgan energiya ehtiyojlarini qondirishi va toza energiya iqtisodiyotiga o‘tishini ta'minlashi mumkin. Ammo, gidroenergetikadan tashqari, qayta tiklanadigan energiya ishlab chiqarish darajasi pastligicha qolmoqda. Buni o‘zgartirish talab etiladi.
Qayta tiklanadigan energiya mamlakatda ishlab chiqariladigan jami elektr energiyasining 85 foizini tashkil etuvchi tabiiy gazga bo‘lgan bog‘liqlikni kamaytirishga yordam beradi.
Qayta tiklanadigan energetika sohasini rivojlantirish biznes uchun yangi imkoniyatlar yaratadi. Shu bilan birga, O‘zbekiston hukumatiga 2010 yil bilan solishtirganda 2030 yilga kelib yalpi ichki mahsulotning birligiga nisbatan atmosferaga chiqariladigan gaz miqdorini 10 foizga kamaytirish bo‘yicha o‘z majburiyatini bajarishda yordam beradi.
COVID-19 sababli O‘zbekistonda yanvar-iyun oylarida tatbiq etilgan karantin choralarining ikki to‘lqini iqtisodiy faoliyatni sekinlashtirdi. Natijada YaIM o‘sishi 2020 yilning birinchi yarmida birinchi chorakdagi 4,1 foizdan 0,2 foizgacha pasayib ketdi. Infratuzilmadagi muammolarni bartaraf etish va qayta tiklanadigan energiya yechimlarini joriy etish xalqning barqarorligini oshirish, sog‘liqni saqlash va davlat xizmatlarini ko‘rsatish uchun resurslarni bo‘shatish va iqtisodiyotni tiklashni rag‘batlantirish uchun juda muhimdir.
Hukumat allaqachon elektr energiyasini ishlab chiqarish tarkibini diversifikatsiya qilish ustida ishlamoqda va 2030 yilga qadar elektr energiyani ishlab chiqarishda qayta tiklanadigan manbalar ulushini umumiy elektr energiyasining 25 foizigacha oshirishga e'tibor qaratgan.
