«Aks holda, mendan keyingilar bu boğni rasvo qiladi» - Jahongir Ortiqxöjayev bilan uçraşuvdan reportaj
|02:57 / 14.02.202121 88811 min
Toşkentdagi Markaziy univermag (TsUM) yonida barpo etiladigan «Istiqlol» majmuasi bino-inşoot emas, yodgorlik (stela) şaklida böladi. Şahar hokimi xiyobondagi birorta daraxt kesilmasligiga kafolat berdi. U nega aynan şu boğ tanlanganiga izoh berarkan, şunday dedi: «[Aks holda], mendan keyingi hokimlar bu boğni rasvo qiladi, mehmonxona quriş uçun berib yuboradi».
13 fevral, şanba kuni Toşkent şahar hokimi Jahongir Ortiqxöjayev Markaziy univermag yonidagi xiyobonda jamoatçilik bilan uçraşdi. Uçraşuvda uşbu boğ hududida mustaqillikning 30 yilligiga bağişlab quriladigan «Istiqlol» majmuasi haqida söz bordi. Bu haqda Kun.uz muxbiri xabar bermoqda.
Majmua qurilişi uçun «Moviy gumbazlar» nomi bilan maşhur boğning tanlangani jamoatçilik e'tiroziga sabab bölayotgandi.
Uçraşuv avvalida hokim şahar deputatlari va «Toşkentda uzoq yillar işlagan fidoyi insonlar» bilan maslahatlaşgan holda şu joy tanlanganini qayd etdi.
«Birorta daraxt kesilmaydi. Birorta daraxt kesilmaydi», – ta'kidladi Ortiqxöjayev.
Ma'lum bölişiça, «Istiqlol» majmuasi quriladi deganda, mustaqillikning 30 yillik ramzini aks ettiruvçi stela (yodgorlik) örnatilişi haqida gap ketyapti. Heç qanday imorat qurilmaydi.
Stela Markaziy univermag yonidagi, boğning oçiq maydon qismiga örnatiladi. Yodgorlik atrofi obodonlaştiriladi; xiyobonning qolgan hududiga teginilmaydi.
«Ikki yil oldin bu yerga kelgandim. Şu yerda yaşaydiganlar bilişadi, boğ taşlandiq ahvolda edi. Ta'mirladik, çiroyli joyga aylantirdik. Bunga 6 milliard pul ketdi. Hamma söraşi mumkin, budjet pulimi, deb. Yöq, men özim şaxsiy mablağimdan qilganman.
Odamlar yuz yillab park şu holida saqlanib qolişini xohlaydi, töğrimi? Unda mening gapimga kiringlar. Oldin negaligini aytay. Sizlarga öxşab, men ham şu parkni saqlab qolişni xohlayman. Men ham Toşkentda 46 yildan beri yaşayman.
Agar şu yerga mustaqillik siymosini örnatsak, yuz yillab bu parkka heç kim tegmaydi! Men bugun hokimman, öz yonimdan xarajat qilib bu yerni ta'mirlatdim, keyingi hokim bu joyni mehmonxona qurişga berib yuboradi! «Dom» qurişga berib yuboradi! Tuşunmaysizlarmi şuni?
Men ham sizlarga öxşab şu boğni saqlab qolişga harakat qilyapman. 2 yil hokim bölamanmi, 1 yilmi, bilmayman; keyin boşqa hokimlar keladi, bu boğni rasvo qiladi. Bu yerda öz-özidan dökonlar paydo böladi, heç kim himoyaga olmaydi.
Mavzuga oid
Quruvçilarning eng yaxşisini topamiz. Oyoq ostidagi betonni marmardan qilamiz. Agar birorta daraxt kesilsa, men öşa kuni ariza berib işdan ketaman!
Stela qöysak, bu yerga yuz yillab heç kim tegina olmaydi! «Moviy gumbazlar» restorani öz joyida qoladi, daraxtlar öz joyida qoladi. Faqat mana şu oçiq maydonga qöyamiz. Atrof yanada obodonlaşadi. Gullar ekiladi, odamlar bemalol aylanib yuradi», – ta'kidladi Jahongir Ortiqxöjayev.
Şahar hokimiyatiga nisbatan işonç(sizlik) haqida
Uçraşuv davomida söz olgan Abdusamad ismli faol hokimiyatning daraxt kesilmasligi haqidagi va'dasiga jamoatçilik işonmayotgani haqida sözladi. U bu fikrini 7 mingdan ortiq turli yoşdagi fuqarolar petitsiyaga imzo qöygani, bugungi uçraşuvda aytilayotgan gaplarga ham şu yerdagi qator fuqarolar oçiq işonçsizlik kayfiyatida qarayotgani bilan asosladi.
«Befarq bölmay imzo qöyganlar aytişyapti: «Ular heç kimni kirgizmay, hududni har doimgidek örab olişadi, işonç yöq. Mahallalar içida bölayotgan qurilişlardan odamlar şunday fikrga kelib qolişgan», – dedi u.
Jahongir Ortiqxöjayev bunga javoban şahar aholisining hokimlikka işonçi haqida gapirdi.
«Ikki yil oldin Muhammadbobur ismli tadbirkorimiz Mirzo Uluğbek tumanida özboşimçalik bilan, sifatsiz uy qurganida, men borib öşani buzdirib taşlaganman – odamlar hayoti bilan boğliq bölgani uçun. Ayrim ommaviy axborot vositalari... öşanda qöllab-quvvatlaganida edi, hokimlikka işonçsizlik masalasi bölmas edi.
Ikkinçidan, men aytdim, birorta daraxt kesilmaydi, özim nazoratga olaman.
... Meni 60ta deputat saylagan. U deputatlarni esa xalq saylagan. Ular – xalq vakillari. Men öz vakolatim doirasidan çetga çiqayotganim yöq. 60ta deputat meni saylagan hokim qilib. Agar 60ta deputat meni olib taşlasa, men roziman. Ular ham millat vakillari. Saylamalaring edi u deputatlarni. Töğrimi?
60 deputat. Har bir deputatni 20–25 ming aholi çiqib saylagan. Tuşuntira oldimmi? 20–25 ming aholi çiqib saylagan. Yana qanaqa işonç töğrisida gapirişingiz mumkin? Siz ham saylagandirsiz. Saylamaganmisiz? Demak, siz faol emassiz.
Yana nima deyişim mumkin. Daraxt kesilmaydi. Aksinça, yangi daraxtlar ekiladi. Böş joyning özida stela böladi. Agar daraxt kesilsa, özim ariza yozib işdan ketaman, deyapman», – dedi şahar rahbari.
Uçraşuvda hokimlik pozitsiyasini yoqlamaganlar bilan birga, rasmiylar taklifini qöllab-quvvatlaganlar ham söz oldi.
«Modomiki daraxt kesilmasdan, şunçaki hozir maydon markazida turgan metall konstruksiya (quyidagi suratda) örniga «Istiqlol» stelasi örnatilar ekan, bunga nega qarşi bölişimiz kerak?» – ta'kidladi söz olganlardan biri.
Ma'lumot örnida, Telegram'dagi UzArgument kanalida 13 fevral kuni e'lon qilingan sörovnomada aksariyat respondentlar «Kosmonavtlar» boğida daraxtlarni saqlab qolgan holda, 30 yillik ramziy monument örnatiş qarorini ma'qullab ovoz bergan.
53 mingdan ortiq kişi respondentdan 78 foizi taklifni ma'qullaşini bildirgan.
«Ilgari biror sanani abadiylaştiriş kerak bölsa, boğ qurilardi»
Yiğilganlardan bir neça nafari mustaqillikning 30 yilligiga bağişlab yangi inşoot quriş örniga, Mustaqillik maydonini rekonstruksiya qilişni taklif qildi.
«Toşkent şahrida Mustaqillik ramzi sifatida bunyod qilingan maydon bor. Töğri, u eskirgan, zamonaviy talablarga javob bermasligi mumkin. Şuning uçun odamlar sayr qilib, dam oladigan joyda jonsiz stela örnatgandan köra, öşa maydon modernizatsiya qilinsin. Yana alohida ramz örnatişga nima hojat?» – dedi yiğilganlardan bir neça nafari.
«Ilgari biron sana abadiylaştirilmoqçi bölsa, boğ qurilardi, daraxt ekilardi. Jonsiz stela örnatib qöyiş nega kerak?» – ta'kidladi boşqa bir fuqaro.
Şuningdek, boğda quriliş ötkaziş masalasini referendum orqali hal qiliş taklifi ham bildirildi.
«Hammasi huquqiy tartibda hal qilinsin. Bu boğ faqatgina Toşkent şahrining şu hududda yaşovçi aholisiga emas, butun respublikaga tegişli, hamma uçun qadrli. Şuning uçun bu yerda qilinadigan özgariş loyihasi taqdim qilinsin. Uni amalga oşiriş-oşirmaslik esa referendum orqali hal qilinsin», – dedi Baxtiyor ismli fuqaro.
Şahar hokimi bu taklifni ma'qullamadi: «Referendumga kiçkina pul ketmaydi. Juda katta pul ketadi».
«Özbekistonda turibman, özbekça gapiraman»
Jahongir Ortiqxöjayev savollarga javob berarkan, yiğilganlar orasida: «Rusça gapiring, rusça» degan xitob eşitildi. «Özbekça gapiraman. Özbekistonda yaşayapman, Özbekistonda turib gapiryapman, özbekça gapiraman. Xohlasangiz, yoningizga tarjimon oling», – deya javob qildi hokim.
Hokimlik rahbari savollardan biriga javoban, yangi majmuada inson haykallari bölmasligini qayd etdi.
«Bu – stela. Faqat şu yerning öziga. Atrofi obodonlaştiriladi. Piyoda va velosiped yölaklari böladi.
Tuşunişni xohlayotganlar bor, tuşunişni xohlamayotganlar bor. Körib turibman, bu yerda umuman heç narsaga rozi bölmayotganlar bor. Özi umrida kelganmi bu parkka? Menga şu atrofda yaşaydiganlarning fikri qiziqroq.
Bu parkni 5–10 yil emas, 100–200 yillab saqlab qoliş niyatim bor. Bu yerga heç kim tega olmasligini xohlayman. Heç kim! Buning uçun bu yerga imzo qöyib ketiş kerak. Kelajakda «dom» yoki «gostinitsa» qurilib ketmasligi uçun.
Bu park yanada obod böladi. Keçalari çiroqlar yonib turadi, skameykalar yangi böladi. Aytyapman-ku, daraxt kesilsa, arizamni berib işdan ketaman, yana qanaqa garantiya kerak sizlarga?» – ta'kidladi Toşkent şahri hokimi.
«Agar yodgorlik örnatilmasa, yangi hokim bu yerga mehmonxona qurib yuboradi. Şuni xohlaysizlarmi?»
«Bolalarga tarixni qoldiramiz. Hokim yaxşi argument keltirdi: agar bu yerga stela qöyilmasa va tarixiy joyga aylantirilmasa, boşqa hokim kelib, mehmonxona qurişga berib yuboradi. Şuni xohlaysizlarmi?»
Yiğiliş boşlanganidan bir soat ötib ham e'tirozlar davom etarkan, Ortiqxöjayev quriliş jarayonini kuzatib turiş uçun kamera örnatilişiga va'da berdi.
«Kamera qöyib qöyamiz, doimiy körib turiş uçun», – dedi u.
Majmua maketi 3 kunda muhokama uçun e'lon qilinadi
Jahongir Ortiqxöjayevning sözlariga köra, mustaqillikning 30 yilligiga bağişlangan «Istiqlol» majmuasining taxminiy maketi uç kunda jamoatçilik muhokamasi uçun taqdim etiladi.
Maketda stela boğning aynan qayerida joylaşişi, qança maydonni egallaşi kabi tafsilotlar körsatiladi.
Birmunça şovqin ostida davom etayotgan uçraşuvda yana ğala-ğovur kötarilgaç, hokim qat'iy dakki berdi:
«Özingni bosib ollaring hammang! Uç kun içida maket qilamiz, körasanlar, keyin dardingni aytasanlar! Kim qarşi, kim norozi? Qöllaysanlarmi şuni?»
Bu savoldan söng qarsak yangrab, yiğilganlar taklifga roziligini bildirgandek böldi.
«Böldi, boşqa gap yöq! Uçta-törttasi norozi bölsa öziga. Men uç-törttasining gapiga kirsam, Toşkentga bitta ğişt qöya olmayman!»
Ortiqxöjayev şu tariqa uçraşuvga yakun yasadi. Hokimlik uç kundan söng şu boğning özida yangi majmua maketini taqdim etadigan böldi.
Ammo ta'kidlaş lozimki, hokimlik majmuaning konsepsiya-loyihasi uçun tanlov e'lon qilgan edi. Tanlov 3 fevral kuni e'lon qilinib, unda qatnaşmoqçi bölganlarga röyxatdan ötiş uçun 4 kun vaqt berilgandi.
Hokimlik e'loniga köra, tanlovda qatnaşmoqçi bölganlar 7 fevralgaça röyxatdan ötişi, tanlov 7 martgaça davom etib, ğoliblar 10 martgaça aniqlanişi belgilangandi.
