Normativ-huquqiy hujjatlarni korrupsiyaga qarshi ekspertizadan o‘tkazish tartibi o‘zgardi

Norma’ning yozishicha, nizom bilan korrupsiyaviy omillarni aniqlash – davlat organlari va tashkilotlar tomonidan chek-list to‘ldirilishi yuzasidan yangi tartib joriy qilinadi. Chek-list – normativ-huquqiy hujjatlar va ular loyihalarida korrupsiyaviy omillarni aniqlash bo‘yicha namunaviy shakldagi savolnoma.

Korrupsiyaga qarshi ekspertiza o‘tkazilayotganda normativ-huquqiy hujjat yoki loyihaning har bir normasi yoxud qoidasi tahlili amalga oshiriladi, korrupsiyaviy omillar mavjudligi yoki mavjud emasligi chek-listda aks ettiriladi.

Quyidagilar korrupsiyaga qarshi ekspertiza o‘tkazishning asosiy tamoyillari hisoblanadi: qonuniylik, to‘liq qamrab olinganlik, ochiqlik va shaffoflik, xolislik, mustaqillik, asoslanganlik.

Korrupsiyaning oldini olishga doir chora-tadbirlar ustuvorligida korrupsiyaviy omillar aniqlangan taqdirda, majburiy ravishda ularni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalar ishlab chiqiladi va choralar ko‘riladi.

Nizom bilan quyidagilar belgilangan:

• korrupsiyaviy omillar;
• loyihalar va amaldagi normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasini o‘tkazish tartibi;
• korrupsiyaga qarshi ekspertiza o‘tkazuvchi adliya organi xodimi huquq va majburiyatlari.

Normativ-huquqiy loyihalarni ishlab chiquvchilar uchun qulaylik yaratish maqsadida korrupsiyaviy omillar bo‘yicha aniq misollar keltirilgan. Ushbu omillar to‘liq ko‘rib chiqilgan, ular mazmuni qisqa, aniq va batafsil misollar keltirilgan metodika asosida tushuntirib beriladi.

Xususan, qonun hujjatlarida asoslanmagan istisno holatlari qo‘llanilishi taqiqlanadi, qo‘llaniladigan norma yagona va barcha uchun umumiy bo‘lishi lozimligi belgilangan.

Shu bilan birga, endilikda korrupsiyaga qarshi ekspertizani o‘tkazish jarayoniga mustaqil ekspertlar va tor doira yo‘nalishlaridagi mutaxassislar jalb qilinishi mumkin.

Shuningdek fuqarolar regulation.gov.uz portalida chek-listni to‘ldirish orqali qonun hujjatlari loyihalari bo‘yicha o‘z fikrlarini bildirishlari mumkin.

2020 yilda Transparency International tashkiloti tomonidan tuzilgan reytingga muvofiq 183ta mamlakat orasida korrupsiya darajasi bo‘yicha O‘zbekiston 26 ball bilan 146-o‘rinni egallagan.