Toshkentdagi Geologiya muzeyi direktori Ahmadjon Ahmedshayev Kun.uz'ga bergan navbatdagi intervyusida oltinning ma'dan sifatida kondagi holati, oltin olish tarixi, shuningdek, sochma oltin konlari haqida so‘zlab berdi.
— Oltin mavzusi ko‘pchilikni qiziqtiradi. Konlarda qanday ko‘rinishda uchraydi, qanday qilib olinadi, kabi savollarni qiziqib so‘rashadi. Allohga shukrki, O‘zbekiston hududi oltinga boy. Oltin konlarini ochish uchun katta mehnat sarflangan va bu oson bo‘lgan emas.
Geologiya muzeyida mamlakatimiz hududidagi oltin konlaridan keltirilgan namunalar joy olgan. Ular ichida 20-asr durdonasi deya ta'riflanadigan, dunyodagi eng katta konlardan biri deb tan olingan Muruntov konidan tortib, Angrendagi «Ko‘chbuloq», Qizilqumdagi «Daugistau», «Ko‘kpatas» kabi yirik va o‘rta konlargacha bor.
Oltin qanday ko‘rinishlarda uchraydi?
— Geologiyadan bexabar odam o‘ylaydiki, oltin toshlar yer ichida yalt-yult qilib tovlanib yotadi. Ma'danlar ba'zi kishilar o‘ylaganidek doim ham sof, tug‘ma holda bo‘lmaydi. Jumladan, oltin ham. Qachonki ma'dan yemirilib, suvlarda yuvilib ketgandan keyingina yorqin holiga keladi.
Butun dunyo bo‘yicha oltin konlarida bir tonna ma'dandan o‘rtacha 3 gr oltin borligi tasdiqlansa, bu joy kon deb hisoblanadi. Chunki keladigan daromad kondan oltinni qazib olish xarajatlarini qoplashi kerak.
O‘zbekistondagi konlarning aksariyati ochiq holatda, ya'ni karer usulda qazib olinadi. Rossiya yoki boshqa shu kabi davlatlarda konlarda yer ostiga shaxta yoki boshqacha usullarda qazib olinadi, bu ko‘proq xarajatni talab etadi.
Qadimiy oltin qazib olish usullari
— 1987 yili Angrendagi «Ko‘chbuloq» konidan etalon kolleksiyasini yig‘ilayotgan vaqtda 200 metr chuqurlikdan archa bo‘laklari topildi. Bu shundan dalolat beradiki, ajdodlarimiz shunchalik chuqurga kirib, tog‘ bosib qolmasligi uchun archalardan foydalangan. Biz muzey uchun o‘sha yerdan ham namunalar olib kelib ekponatlarimizni boyitgandik.
